₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪

*Άνθρωποι και κυβερνήσεις ποτέ δεν διδάχτηκαν τίποτα από την Ιστορία, ούτε ποτέ καθόρισαν την δράση τους επάνω σε αλήθειες και αρχές στηριγμένες σ' αυτήν *
(Χέγκελ)
*Η ιστορία είναι θεματοφύλακας μεγάλων πράξεων, μάρτυρας του παρελθόντος, παράδειγμα και δάσκαλος για το παρόν και μεγάλος σύμβουλος για το μέλλον.*
(Μιγκέλ Ντε Θερβάντες)
*Την ιστορία μελέτα παιδί μου, γιατί έτσι όχι μόνο τον εαυτό σου και τη ζωή σου θα κάμεις ένδοξη και χρήσιμη στην ανθρώπινη κοινωνία, αλλά και το μυαλό σου οξυδερκέστερο και διαυγέστερο.*
(Ιπποκράτης)
Όποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει*. (Σανταγίανα Ισπανός Φιλόσοφος)

Πέμπτη, 27 Φεβρουαρίου 2014

ΜΠΗΚΑΝΕ ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ ΜΕ ΚΑΜΕΡΑ! VIDEO

ΜΠΗΚΑΝΕ ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ ΜΕ ΚΑΜΕΡΑ
Στα άδυτα της Aγίας Σοφίας με μια κάμερα! Το ντοκιμαντέρ του Gülensoy απαντά στην πρόκληση τι υπάρχει κάτω από το μνημείο. Δείτε το βίντεο στο τέλος του άρθρου.
Tου Αριστείδη Βικέτου
«Έμεινα άφωνος, δεν πίστευα στα μάτια μου. Ήταν ως να βρέθηκα στον 5ο μ.Χ αιώνα» . Με τα λόγια αυτά ο ειδικός σε ιστορικά ντοκιμαντέρ , Göksel Gülensoy (Γκιοκσέλ Γκιουλένσοϊ) , μου περιέγραψε την συγκλονιστική εμπειρία από την πρώτη κατάδυση του, το 1998, στα έγκατα του ιστορικού και θρυλικού ναού της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη. Τον Göksel τον συνάντησα στο πρόσφατο ταξίδι μου στην Πόλη, στις αρχές Ιανουαρίου. Είναι ανοιχτόκαρδος και απλός, παρόλο ότι «γράφει ιστορία», καθώς είναι ο πρώτος άνθρωπος που πήρε το ρίσκο της πρώτης έρευνας στον υπόγειο χώρο του μεγάλου μνημείου της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, όπου ουδείς έφθασε μέχρι σήμερα. «Με ενδιαφέρει η ιστορία, δεν ψάχνω για θησαυρούς», τόνισε.
Όπως μου ανέφερε όλα ξεκίνησαν γύρω στο 1996, όταν ο αρχαιολόγος Ihsan Tuney του είπε : « Για την Αγία Σοφία έχουν γίνει πολλά ντοκιμαντέρ, κανένα όμως για το τι υπάρχει κάτω από το μνημείο. Είναι μια πρόκληση για σένα, γιατί είσαι τολμηρός». Μετά από προσπάθειες δύο χρόνων ο Göksel εξασφάλισε άδεια από το τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού για να κάνει κατάδυση στα «άδυτα» της Αγίας Σοφίας και με την κάμερα του να τα καταγράψει. Πριν από κάθε κάθοδο, λέει, ο ίδιος και οι τρεις δύτες-συνεργάτες του κάνουν ειδικό εμβόλιο και είναι εφοδιασμένοι κατά την εξερεύνηση τους με ενέσεις, γιατί υπάρχουν φίδια και σκορπιοί.
«Ανέκαθεν είχα έρωτα για την Αγία Σοφία. Ήξερα ότι θα ήταν μια μακροχρόνια σχέση. Πρώτα έπρεπε να την δω με τα ίδια μου τα μάτια, να την γνωρίσω και το πιο σημαντικό να την ανακαλύψω. Κι αυτό έκανα. Με το πέρασμα του χρόνου, η αγάπη μετατράπηκε σε πάθος που με κυριαρχεί εδώ και χρόνια», δήλωσε στον «Φ» ο Göksel.
Κωνσταντινουπολίτης ο ίδιος, που γεννήθηκε και ζει στο Σκούταρι, στην Ασιατική πλευρά της Πόλης , ο Göksel επισημαίνει: « Η Κωνσταντινούπολη υπήρξε πρωτεύουσα τριών αυτοκρατοριών, γι” αυτό και περιβάλλεται από μεγάλη αίγλη».
Με το υλικό, που συγκεντρώθηκε από τις κινηματογραφήσεις- η τελευταία κατάδυση θα γίνει αυτό τον μήνα- ο Göksel θα ετοιμάσει το μοναδικό μέχρι σήμερα ντοκιμαντέρ με τίτλο: «Beneath the Hagia Sophia» («Στο άδυτα της Aγίας Σοφίας») , διάρκειας 50 λεπτών, για το οποίο αναζητά χορηγό , καθώς θέλει να κρατήσει ο ίδιος τα πνευματικά δικαιώματα. Ο Göksel και οι συνεργάτες του επί 16 χρόνια κάνουν καταδύσεις σε δύο δεξαμενές, βάθους 10 και 12 μέτρων, που βρίσκονται κάτω από το κεντρικό κλίτος του ναού, ενώ ανακάλυψαν τουλάχιστον 20 διακλαδώσεις, τις οποίες δεν κατάφεραν να εξερευνήσουν.
Οι κινηματογραφήσεις με σύγχρονο εξοπλισμό έγιναν σε στενές σήραγγες,κρυπτοδωμάτια, δεξαμενές,ταφικούς θαλάμους και σε πηγάδια γεμάτα με νερό. «Τεχνικά, αντιμετωπίσαμε πολλές δυσκολίες. Δεν ξέραμε τι θα συναντήσουμε», είπε ο Göksel. Ωστόσο, απαντώντας σε σχετική ερώτηση του «Φ», ο Τούρκος ντοκιμαντερίστας δηλώνει κατηγορηματικά ότι η επικοινωνία των στοών της Αγίας Σοφίας με τον Βόσπορο και τα Πριγκιπόννησα είναι ένας θρύλος . Με τη βοήθεια των καθηγητών της Βυζαντινής Αρχαιολογίας Ihsan Tunay HaluK Cetinkaya , αλλά και των υπευθύνων του Μουσείου της Αγίας Σοφίας εντοπίστηκαν δύο πιθανές είσοδοι για τις σήραγγες του ναού και η εξερεύνηση άρχισε.
Η πρώτη είσοδος βρέθηκε στο τμήμα του πρόναου και λίγα μέτρα πιο μακριά εντοπίστηκε η δεύτερη. Στα υπόγεια της Αγίας Σοφίας υπάρχουν πολλοί κίονες, εξαιρετικού κάλλους, παρεκκλήσια με σπαράγματα νωπογραφιών και δωμάτια.
Ο Göksel Gülensoy και η ομάδα του βρήκαν ένα τάφο, αλλά δεν είχαν αντιληφθεί τι είχαν ανακαλύψει. Αυτό το διαπίστωσε ο αρχαιολόγος HaluK Cetinkaya , όταν είδε τις εικόνες. Ήταν ο τάφος του Αγίου Αντιγόνου! Τελευταία αναφορά στον τάφο του αγίου είχε γίνει τον 13ο αιώνα από έναν Ρώσο περιηγητή. Επίσης, βρέθηκε ακόμη ένας τάφος, που εικάζεται πως ανήκει σε Πατριάρχη.
Στα ευρήματα συγκαταλέγεται και ένα στρατιωτικό παγούρι με ημερομηνία 1917. Οι Τούρκοι εκτιμούν ότι πολύ πιθανόν κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στρατιώτες, που επισκέφθηκαν την Αγία Σοφία να έριξαν κατά λάθος τα παγούρια τους στη στέρνα στην προσπάθειά τους να πάρουν αγίασμα. Από την άλλη ένας Ρωμιός της Πόλης μου ανέφερε ότι σύμφωνα με τα λεγόμενα των παλαιοτέρων το 1919 πέντε Έλληνες αξιωματικοί , ανάμεσα σε αυτούς και ένας ιερέας , έκαναν τη μοναδική από την Άλωση Θεία Λειτουργία.
2 files2
Σύμφωνα με τον Göksel ο σεναριογράφος του Kutsi Akilli ελπίζει ότι μπορεί να βρεθεί δωμάτιο της Αγίας Σοφίας, από όπου διέφυγε ο ιερέας στη Λειτουργία της 29ης Μαΐου 1453, όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής εισέβαλε στον ναό, αλλά και το δισκοπότηρο που χάθηκε κατά την Άλωση της Πόλης και η παράδοση το θέλει να βρίσκεται κάπου στα βάθη του ναού. Ο Akilli θεωρεί ότι το κρυφό δωμάτιο είναι το πιο σημαντικό από όλα. Δεν αποκλείει μάλιστα μέσα σε αυτό να βρίσκονται ακόμη και ιστορικές έρευνες που έγιναν τα βυζαντινά χρόνια καταγράφοντας στοιχεία για τον πληθυσμό και τις συνθήκες ζωής του.

ΠΗΓΗ

Κυριακή, 23 Φεβρουαρίου 2014

Ένοπλα Ελληνικά σώματα στη δίνη των Ναπολεοντείων πολέμων

Αν η κλεφτουριά της Τουρκοκρατίας και η αρματολική εμπειρία αποτέλεσε, όπως υπογραμμίζει ο Ι. Φιλήμων, «το πρότυπον στρατιωτικόν σχολείον της μελλούσης μεταβολής», λιγότερο γνωστή παραμένει η περίοδος εκείνη που έφερε τους Έλληνες των αρμάτων σε επαφή με τις τελευταίες εξελίξεις της διεθνούς στρατιωτικής τέχνης, μέσα από την οργάνωση και τη δράση τους σε τακτικά - λίγο ως πολύ - σώματα υπό ευρωπαϊκή διοίκηση κατά τη δεκαπενταετία που προηγήθηκε της Ελληνικής Επανάστασης. Πράγματι, από το 1798 μέχρι το 1821, παρουσιάζεται μια έντονη κινητικότητα των Ελλήνων πολεμιστών σε όλη την ανατολική Μεσόγειο, αρκετές εκατοντάδες από τους οποίους «κρέμασαν φούντα για ξένον στο σπαθί τους», θέτοντας το στην υπηρεσία Ρώσων, Βρετανών, Γάλλων κ.ά., στην Αίγυπτο, τα Επτάνησα, την Ιταλία, τη Δαλματία και το Αιγαίο.

Η ΕλληνικήΛεγεών (Légion Grecque)

Ήδη από την εποχή των ρωσο-τουρκικών πολέμων (1768-1774,1788-1792), αρκετές πολεμικές οικογένειες της Πελοποννήσου και της Ηπείρου είχαν καταφύγει στα βενετοκρατούμενα Επτάνησα, και ο αριθμός τους αυξήθηκε σημαντικά μετά από τις εκστρατείες του Αλή πασά στις περιοχές του Χορμόβου (1796), της Χειμάρας (1798) και του Σουλίου (1790-1792, 1800-1804). Στη διάρκεια της πρώτης γαλλικής κατοχής της Επτανήσου (1797-1799), ορισμένοι από αυτούς τους πολεμιστές συμμετείχαν στις επιχειρήσεις των ενωμένων ρωσο-τουρκικών δυνάμεων κατά της γαλλικής φρουράς των Ιονίων, ενώ οι περισσότεροι, τασσόμενοι στην αντίπερα όχθη, έδρασαν με τους Γάλλους ....η συνέχεια πατώντας εδώ και αμέσως μετά LK_2003_05_TEXT.pdf

Τρίτη, 18 Φεβρουαρίου 2014

Ο Νίκος Καζαντζάκης στον Ισπανικό Εμφύλιο.

Η Εύη Πετροπούλου με αφορμή τα 60 χρόνια από τη λήξη του εμφυλίου πολέμου στην Ισπανία περιγράφει τις εντυπώσεις του συγγραφέα από τις περιηγήσεις του στην Ισπανία, στα δύσκολα χρόνια μεταξύ 1926 και 1937. Εντυπώσεις που αποτέλεσαν το έναυσμα για να κατηγορηθεί ως «εθνικιστής» και «φιλοφρανκικός»


Ο Νίκος Καζαντζάκης στον Ισπανικό Εμφύλιο


 
 
Είναι δύσκολη η θέση του ερευνητή που καταπιάνεται με ένα αμφιλεγόμενο κομμάτι της παραγωγής ενός συγγραφέα όπως ο Νίκος Καζαντζάκης, του οποίου το όνομα έχει πλέον σε διεθνές επίπεδο ταυτιστεί με τον ελληνισμό. Αξίζει όμως να γίνει και τούτο για έναν και μόνο λόγο: για να συμβάλει όχι στην απομυθοποίησή του, αλλά στην αναζήτηση της αλήθειας. Ο λόγος είναι για το Ταξιδεύοντας ­ Ισπανία, το οποίο περιλαμβάνει κείμενα του Νίκου Καζαντζάκη για την Ισπανία από διάφορες εκεί επισκέψεις του.
Ο Καζαντζάκης ταξίδεψε τρεις φορές στην Ισπανία μεταξύ 1926 και 1937. Τα κείμενα που συγγράφει κατά το πρώτο του ταξίδι το 1926 δημοσιεύονται στην εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος». Πρόκειται για ανταποκρίσεις που δημοσιεύθηκαν από τις 12 Δεκεμβρίου 1926 ως τις 7 Ιανουαρίου 1927. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Ν. Καζαντζάκης δημοσιογραφούσε για εφημερίδα. Στέλνει για πρώτη φορά «ταξιδιωτικές» εντυπώσεις του σε αθηναϊκή εφημερίδα, συγκεκριμένα στο «Νέον Αστυ», το 1907, την εποχή των μεταπτυχιακών του σπουδών στο Παρίσι, μεταξύ άλλων για να συμβάλει λίγο στη βελτίωση της οικονομικής κατάστασής του. Εκτοτε ακολούθησαν κατά καιρούς και άλλα αρθρογραφήματα. Τα κείμενα της δεύτερης περιόδου παραμονής του στην Ισπανία (3 Οκτωβρίου 1932 ­ μέσα Μαρτίου 1933), με την οποία συμπίπτει το τραγικό συμβάν του θανάτου του πατέρα του, δημοσιεύονται στην εφημερίδα «Καθημερινή».

Πολεμικός ανταποκριτής
Στις 3 Οκτωβρίου του 1936 ο Καζαντζάκης φεύγει πάλι για την Ισπανία ως απεσταλμένος της εφημερίδας «Καθημερινή», επιφορτισμένος με το βαρύ καθήκον να καλύψει τον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Το αποτέλεσμα είναι μια σειρά άρθρα ή, ορθότερα, ανταποκρίσεις-εντυπώσεις, που δημοσιεύονται καθημερινά από τις 24 Νοεμβρίου 1936 ως τις 17 Ιανουαρίου 1937 στην εφημερίδα και αποτελούν τη μεγάλη ενότητα Viva la muerte! στην υφιστάμενη έκδοση του βιβλίου Ισπανία. Νίκος Καζαντζάκης, Ταξιδεύοντας ­ Ισπανία (Εκδόσεις Καζαντζάκη, Αθήνα). Ηδη το 1937 συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά τα ισπανικά «Ταξιδιωτικά» του συγγραφέα σε έναν τόμο από τον εκδοτικό οίκο Πυρσό. Ανάμεσα σε αυτά βρίσκονται και κάποια από τα πλέον αμφιλεγόμενα γραπτά του Νίκου Καζαντζάκη.

Αυτή η τελευταία ενότητα άρθρων ξεσήκωσε διαμαρτυρίες και έδωσε έναυσμα σε πολλούς ­ όχι χωρίς λόγο ­ να κατηγορήσουν τον Καζαντζάκη ως «φιλοφρανκικό», «εθνικιστή» και άλλα συναφή, άποψη που θα ενισχυόταν πολύ περισσότερο αν είχε κανείς στα χέρια του όλο το υλικό των ανταποκρίσεων του συγγραφέα, καθώς η υπάρχουσα έκδοση της Ισπανίας δεν είναι πλήρης ως προς τούτο! Η δύσκολη προσπάθεια που γίνεται από τον σημερινό εκδότη των έργων του Νίκου Καζαντζάκη Δρα Πάτροκλο Σταύρου (Εκδόσεις Καζαντζάκη) να συγκεντρώσει όλο το υλικό της Ισπανίας και να το περιλάβει σε μια νέα, ολοκληρωμένη έκδοση θα λυπήσει ίσως εκείνους που θέλουν να έχουν στο μυαλό τους τον Καζαντζάκη ως τον ανυπότακτο αιρετικό συγγραφέα του Αλέξη Ζορμπά, του Καπετάν Μιχάλη και του Τελευταίου Πειρασμού, καθώς θα γνωρίσουν και μια άλλη πλευρά του, αφού καταφάσκει τον πόλεμο και τον περιγράφει περισσότερο από τη «μαύρη» πλευρά, από την οπτική του στρατοπέδου του Φράνκο. Σ' αυτή την προσέγγιση θα προσπαθήσουμε να αναψηλαφήσουμε τα αίτια πίσω από το κείμενο και να εντοπίσουμε τους λόγους που προκάλεσαν αυτόν τον «ανυπόκριτο θαυμασμό» προς τη «Νέα Ισπανία» του Φράνκο, μια στάση που αξίζει να σημειωθεί ότι εξέφραζε τότε πολλούς από τους διανοουμένους καθώς και μεγάλη μερίδα του ελληνικού Τύπου, ιδιαίτερα μετά την επιβολή της δικτατορίας στη χώρα μας [βλ. σχετικό άρθρο του Δημήτρη Φιλιππή στο περιοδικό «Αντί» (23.1.1999) με τον τίτλο Η Ελλάδα μπροστά στον ισπανικό εμφύλιο (1936-39), σσ. 44-52, ιδιαίτερα σσ. 47-48].
Πώς δέχθηκε τη μεγάλη αποστολή


Η σχέση του Καζαντζάκη με τον ισπανικό εμφύλιο, όπως εμφανίζεται στα γραπτά του, ήταν ιδιόμορφη, γιατί ιδιόμορφη ήταν και η σχέση του με την ιστορική στιγμή, όπως θα δούμε στη συνέχεια.
Ετσι, ο Καζαντζάκης δέχεται σε μια δύσκολη εποχή για τη σύντροφό του Ελένη και τον ίδιο, όσον αφορά την οικονομική τους κατάσταση, την πρόταση του Γ. Βλάχου να πάει ως ανταποκριτής της «Καθημερινής» στο ισπανικό μέτωπο. Η Ελένη Καζαντζάκη σημειώνει στον Ασυμβίβαστο τη δική της ερμηνεία τόσο για την αποδοχή της προσφοράς όσο και για την προτίμηση του Νίκου:
«­Εεε, κυρ Νίκο! Σου φέρνω ένα τηλέγραφο!
Το τηλεγράφημα είταν από τον Γ. Βλάχο. Καλούσε τον Νίκο να φύγει αμέσως για την Ισπανία. Κυνικός, εξυπνότατος ο Γ. Βλάχος, εκτιμούσε τον Καζαντζάκη κι ας μη συμμεριζόταν καθόλου τις ιδέες του. Τον δέχτηκε με το συνηθισμένο του χαμόγελο:
­ Ξέρω πως θα προτιμούσες να πας στους Κόκκινους. Μα εγώ σε στέλνω στους Μαύρους, όπως τους λέτε.
­ Γιατί ίσια-ίσια εμένα;
­ Γιατί θα πεις την αλήθεια. Φίλοι κι εχθροί σου θα δυσαρεστηθούν, τόσο το καλύτερο. Δέχεσαι; Ναι ή όχι;
Δέχτηκε» ­ Ελένη Καζαντζάκη, Νίκος Καζαντζάκης, Ο Ασυμβίβαστος, Εκδόσεις Καζαντζάκη, Αθήνα 1983, σελ. 407 (υπογράμμιση: Εύη Πετροπούλου).
Το γεγονός της αποστολής του στους «Μαύρους» και όχι στους «Κόκκινους» ο Καζαντζάκης το αντιμετωπίζει ­ σύμφωνα με την Ελένη Καζαντζάκη ­ ως πρόκληση και η συνεργασία με μια συντηρητική εφημερίδα τού επιβάλλει έμμεσα ­ δεδομένης της πολιτικής κατάστασης στην Ελλάδα ­ να τηρήσει τους όρους της δεοντολογίας και να σεβαστεί τη γραμμή της εφημερίδας, η οποία ήδη στις 2 Οκτωβρίου 1936 διαφημίζει την αποστολή αυτή με τον ακόλουθο τρόπο:
«Μια μεγάλη αποστολή της "Καθημερινής" εις την Ισπανίαν, την χώραν η οποία λόγω των συνταρακτικών γεγονότων του εμφυλίου πολέμου ευρίσκεται εις την πρώτην γραμμήν του παγκοσμίου ενδιαφέροντος.
Η "Καθημερινή" επεφόρτισε διά την αποστολήν αυτή τον κ. Νίκον Καζαντζάκην, τον διακεκριμένον λόγιον, ο οποίος ζήσας άλλοτε επί διετίαν εις την σπαρασσομένην χώραν θα ήτο ασφαλώς ο ικανώτερος όλων διά να περιγράψη την σημερινήν τραγωδίαν, εις την οποίαν έρριψε την Ισπανίαν η εγκληματική αφροσύνη των ερυθρών.

Στο κέντρο των γεγονότων
Ο κ. Νίκος Καζαντζάκης αναχωρήσας ήδη διά την επανεστατημένην Ισπανίαν θα ευρίσκεται εις το κέντρον της επαναστάσεως εντός των προσεχών ημερών και θα έχη ίσως την τύχην να εισέλθη μετά των στρατευμάτων του Αρχιστρατήγου Φράνκο εις την ισπανικήν πρωτεύουσαν».
Η ηθική υποχρέωση του Καζαντζάκη απέναντι στην εφημερίδα του δεν αποτελεί σίγουρα άλλοθι για τη στάση του απέναντι στον πόλεμο. Υπήρξαν εξάλλου και ταξιδιωτικές επιφυλλίδες γνωστών λογοτεχνών της εποχής με τελείως διαφορετικό ύφος γραφής ­ βλ. Δημήτρης Φιλιππής, Η Ελλάδα μπροστά στον ισπανικό εμφύλιο, ό.π., σ. 48. Ο συγγραφέας χαρακτηριστικά αναφέρει τις επιφυλλίδες στο «Ελεύθερον Βήμα» του Κώστα Ουράνη, τις οποίες και εξαίρει, και αυτές του Ζαχαρία Παπαντωνίου. Ισως όμως να διευκολύνει την ερμηνεία κάποιων αντιθέσεων που εμφανίζονται στα κείμενά του. Ενδεικτικά αναφέρω το άρθρο του της 27ης Δεκεμβρίου 1936 με τίτλο «Αι θηριωδίαι του εμφυλίου πολέμου. Πώς οι ερυθροί έκαιαν τας εκκλησίας», το οποίο συγκαταλέγεται στο ακόμη ανέκδοτο υλικό του τόμου και περιγράφει τις «θηριωδίες των Κόκκινων», καθώς και σχετικό απόσπασμα από διάλογό του με τη σύζυγό του Ελένη στον Ασυμβίβαστο. Οταν εκείνη τον ρωτάει ποια η ανάγκη να καίνε «οι Κόκκινοι» τις εκκλησίες, εκείνος της απαντά καυτηριάζοντας και την «άλλη» πλευρά: «Μην ξεχνάτε πως, αν οι κομμουνιστές έκαψαν τις εκκλησίες, οι ισπανοί καθολικοί έκαψαν την Εκκλησία. Στ' όνομα του Χριστού έκαμαν κι ονειρεύτηκαν να κάμουν χίλια εγκλήματα» ­ βλ. Ελένη Καζαντζάκη, Νίκος Καζαντζάκης. Ο Ασυμβίβαστος, ό.π., σ. 412.

Οι ιδεολογικές μεταστροφές
Είναι προφανές ότι σχετικά με τις πολιτικές, θρησκευτικές και γενικότερα ιδεολογικές πεποιθήσεις του Νίκου Καζαντζάκη επικρατεί αβεβαιότητα, και αυτό οφείλεται κυρίως στις ιδεολογικές μεταστροφές που χαρακτήριζαν τον συγγραφέα. Ετσι, η περίοδος του εφήμερου ενθουσιασμού του για ανατροπή και επανάσταση, τα χρόνια από το 1921 ως το 1924, κατά τα οποία διέμενε κυρίως στη Γερμανία παρακολουθώντας «την μπολσεβίκικη κίνηση», χαρακτηρίζεται ως κομμουνιστής. Αργότερα το ενδιαφέρον του αυτό μετατοπίζεται και διασπάται. Η Ελένη Καζαντζάκη σημειώνει: «Ξέρει πόσο τον υποψιάζουνται και τον κατηγορούν για πληρωμένο κομμουνιστή από τη Μόσχα. Ξέρει, επίσης, πολύ καλά πως οι αριστεροί δεν τον θέλουν, γιατί είναι... μυστικιστής. Ωστόσο, δεν ήξερε ακόμα πως οι αρχηγοί του Κ.Κ.Ε. τον κατηγορούσαν για πράχτορα της Ιντέλλιτζενς Σέρβις» ­ ό.π., σ. 477.
Οι ανταποκρίσεις του Καζαντζάκη στην «Καθημερινή» δεν ήταν συμβατικά δημοσιογραφικές για έναν ακόμη λόγο: δεν επρόκειτο για δημοσιογραφικά κείμενα με τη φωτογραφική αξία ενός ντοκουμέντου. Ο Δημήτρης Φιλιππής παρατηρεί σε πρόσφατο σχετικό άρθρο του στο περιοδικό «Αντί»: «Τους έλειπαν τα στοιχειώδη: οι από πρώτο χέρι αποκλειστικές ειδήσεις και ο σχολιασμός τους, η παρουσίαση των αντίπαλων πλευρών και η καταγραφή των δυνάμεών τους, ενώ συνάμα οι πλούσιες πληροφορίες για τον ισπανικό πολιτισμό δεν συνδέονταν με το διαμορφούμενο γίγνεσθαι. Δεινός αφηγητής, ο κρητικός συγγραφέας ήξερε πώς να αποτυπώσει το δράμα ενός εμφυλίου πολέμου, αλλά αυτό, όμως, είναι λογοτεχνική μαρτυρία» ­ βλ. Δημήτρης Φιλιππής, Η Ελλάδα μπροστά στον ισπανικό εμφύλιο, ό.π., σ. 48.

Συχνά δε πρόκειται για ελεύθερη συνειρμική δημιουργία ενός συγγραφέα που μοιάζει να είναι αποκομμένος από το τραγικό γίγνεσθαι, παραδομένος με ένταση και πάθος σε θεωρητικά σχήματα, σε ιδέες ή σε εικόνες τέχνης που τον συγκλόνισαν.
Ετσι, το «ήσυχο», «γλυκύτατο» Τολέδο, που βρίσκει πριν από τον εμφύλιο στο ταξίδι τού 1926-27, τον απογοητεύει, καθώς εκείνος αναζητά το ασκητικό, ερειπωμένο Τολέδο του Greco, όπως το αποτύπωσε ο κρητικός ζωγράφος μέσα στην καταιγίδα. «Είναι δύσκολο πολύ να δεις έναν τόπο με τα μάτια σου, όταν, πριν από σένα, πέρασε από τον τόπον αυτόν ένας μεγάλος ποιητής. Η "Ισπανία" είναι εφεύρεση που έκαμαν μερικοί ποιητές και ζωγράφοι» σημειώνει πολύ πριν από τον εμφύλιο ­ βλ. Νίκος Καζαντζάκης, Ισπανία, ό.π., σ. 83.
Στο κατεστραμμένο Τολέδο του εμφύλιου σπαραγμού όμως ο Καζαντζάκης αναζητά και βρίσκει το πνεύμα του Greco. Αναγνωρίζει το Τολέδο των πινάκων που τόσο τον γοήτεψαν, θαυμάζει αυτόν τον ζωντανό πίνακα, την πόλη τη «λυτρωμένη από τη σιγουράδα, τη φρονιμάδα και τη μετριότητα» ­ Ισπανία, ό.π., σ. 165 ­, τον συνεπαίρνει η έκσταση της στιγμής, η αμεσότητα του βιώματος και της τρομερής αίσθησης του υψηλού, που προκαλεί όμοια η φρίκη της κατεστραμμένης πόλης και η τέχνη στην υψηλότερη μορφή της, και αδιαφορεί για οτιδήποτε συμβάλλει σ' αυτό το αποτέλεσμα, σχεδόν ευγνωμονεί τους αυτουργούς των ερειπίων, των χασμάτων, των κενών, του «υψηλού νοήματος».

Τον «αιχμαλώτισε» ο Φράνκο
Οι ανταποκρίσεις του Καζαντζάκη από την Ισπανία αντικατοπτρίζουν καταφανώς τις υπαρξιακές κρίσεις και αγωνίες του, όχι όμως τις απόψεις ενός στρατευμένου αλλά αντικειμενικού παρατηρητή. Η ίδια έκσταση που κυριεύει τον Καζαντζάκη μπροστά στο θέαμα του ερειπωμένου Τολέδο τον κυριεύει μπροστά στις μορφές που θαυμάζει και στο μεγαλείο και στη μοναδικότητα της σημαίνουσας ιστορικής στιγμής, στα οποία αποδίδει πάντα μυθικές διαστάσεις, ιδιαίτερα όταν έχει γνωρίσει τα πρόσωπα και έχει βιώσει τις καταστάσεις, όταν ο ίδιος ήταν παρών στη γένεση του ιστορικού γεγονότος, και διατηρεί την ίδια ένταση στην αναπαράσταση τη στιγμή της λογοτεχνικής δημιουργίας. Ετσι, μιλά με το ίδιο πάθος αφενός για τη Ρωσική Επανάσταση και τους πρωτεργάτες της, για το «μπολσεβίκικο» κίνημα της Ευρώπης ή την Κρητική Επανάσταση, αφετέρου για τον Μουσολίνι και την «εθνική ανασυγκρότηση» του Φράνκο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ των προσωπικοτήτων που θαυμάζει απεριόριστα ο Καζαντζάκης συγκαταλέγεται και ο βάσκος μεγάλος συγγραφέας Ουναμούνο, τον οποίο γνωρίζει προσωπικά. Η ιδεολογική μεταστροφή του ως τότε αντιπολιτευόμενου Ισπανού και η υποστήριξη που παρέχει στο πραξικόπημα του Φράνκο δεν αφήνουν ανεπηρέαστο τον Καζαντζάκη ­ βλ. Δημήτρης Φιλιππής, Η Ελλάδα μπροστά στον ισπανικό εμφύλιο, ό.π., σ. 47. Οταν λοιπόν ο Καζαντζάκης μετά από συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ο Φράνκο στις 22 Δεκεμβρίου 1936 γράφει, παρατηρώντας ότι οι λοιποί συνάδελφοί του δημοσιογράφοι εγκατέλειψαν το γραφείο του κινηματία με έναν μορφασμό δυσφορίας: «Μα εγώ ήμουν χαρούμενος, γιατί είδα έναν άνθρωπο αποφασισμένο και γαλήνιο, τέλειο όργανο της εποχής του, πειθαρχημένον εργάτη και συνεργάτη του φοβερού, ανήλεου καιρού που ζούμε» ­ από το ακόμη ανέκδοτο υλικό της ετοιμαζόμενης νέας έκδοσης της Ισπανίας ­ δεν έχει συναίσθηση προφανώς της ιδεολογικής απόχρωσης της θεώρησής του ούτε της βαρύτητας και της ευθύνης των λεχθέντων, ότι δηλαδή είναι φυσικό μέσα από τις ανταποκρίσεις του να συμβάλλει στη διαμόρφωση απόψεων. Η θέασή του καθορίζεται αποκλειστικά από το γεγονός ότι γνωρίζει έναν άνθρωπο που γράφει ιστορία, που διαμορφώνει την ιστορική στιγμή. Η εξουσιαστική αυτή δύναμη τον αιχμαλωτίζει. Το συγκλονιστικότερο όλων; Ο Καζαντζάκης ήταν εκεί και μπόρεσε να το διηγηθεί. Σε τέτοιες στιγμές δεν έχει γι' αυτόν σημασία «η ιδεολογία, παρά ο ρυθμός της ιδιοσυγκρασίας του ανθρώπου που αγωνίζεται» ­ βλ. Νίκος Καζαντζάκης, Ισπανία, ό.π., σ. 207.

Ενας λόγος επικίνδυνος
Ετσι, προφανώς η κατάφαση του πολέμου δεν είναι αυτοσκοπός για τον Καζαντζάκη. Αντιλαμβάνεται ο κρητικός συγγραφέας τον πόλεμο σαν απόρροια της ιδιοσυγκρασίας, του είναι του Ισπανού, του «ανίκανου» να «συνεργαστεί» και να «πειθαρχήσει» (Ισπανία, σ. 25, 154), σαν παλιννόστηση σε αρχέγονα πάθη, σαν απόρροια της ιστορικής στιγμής, σαν αναγκαιότητα, προκειμένου από το χάος να προκύψει κάτι νέο και καλύτερο (Ισπανία, σ. 194). Ο λόγος του είναι επικίνδυνος, αλλ' όχι μοναδικός. Δύο δεκαετίες πριν, το 1919, ένας άλλος μεγάλος συγγραφέας, σύγχρονος του Καζαντζάκη και λάτρης του Νίτσε, ο Γερμανός Hermann Hesse, έγραφε με αντίστοιχο ύφος για την καταστροφή της Ευρώπης με αφορμή την ανάγνωση των Αδελφών Καραμαζόφ του Ντοστογέφσκι ένα κείμενο για το οποίο πολύ κατακρίθηκε. Σ' αυτό αναγνώριζε την αναγκαιότητα του χάους «με την έννοια του "μέσ' απ' αυτό πρέπει να περάσουμε, τούτο είναι η μοίρα μας!". Το μέλλον [...] σημαίνει ψυχική αναπροσαρμογή [...] απαιτεί τη "μαγική" σκέψη, την παραδοχή του χάους. Επιστροφή στο άτακτο, ξαναγύρισμα στο ασυνείδητο, το άμορφο, το ζώο, ακόμα πιο πίσω και από το ζώο, επιστροφή στις απαρχές. Οχι για να μείνουμε εκεί, [...] αλλά για να προσανατολιστούμε εκ νέου, για να βρούμε πάλι στις ρίζες του είναι μας λησμονημένες ορμές κι εξελικτικές δυνατότητες» ­ βλ. Ερμαν Εσσε, «Ντοστογέφσκι ­ Ματιά στο χάος», στο: Η αγωνία ενός πολιτισμού, Νεφέλη, Αθήνα 1985, σσ. 79-80.
Ωστόσο, παρά την καλοπιστία μιας θεωρητικής προσέγγισης και την άνεση που μας παρέχει η χρονική απόσταση από τα γεγονότα του 1936, δύσκολα θα έπειθε κανείς τον εαυτό του να αναλογιστεί τον πόλεμο που συντελείται στη γειτονική Γιουγκοσλαβία ως δυνατότητα δημιουργίας και εξέλιξης, με εξαίρεση ίσως τους «ανθρωπιστές» αυτουργούς του.

Η κυρία Εύη Πετροπούλου είναι διδάκτωρ Συγκριτικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου του Saarland της Γερμανίας. 

ΠΗΓΗ

Κυριακή, 16 Φεβρουαρίου 2014

Ανταλλαγή εθνικών θησαυρών μεταξύ Βουλγαρίας-Ελλάδος: Ζητούν τα οστά του Σαμουήλ, τους ζητάμε πίσω τις εικόνες

ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΖΙΜΑΣ
Μεταξύ της Ελλάδας και της Βουλγαρίας. Η χώρα μας θα δώσει τα λείψανα του τσάρου Σαμουήλ και οι Βούλγαροι βυζαντινά χειρόγραφα και εικόνες που είχαν αρπάξει κατά τον Α΄ Παγκόσμιο.
Οι συζητήσεις διεξάγονται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, με απόλυτη μυστικότητα και βρίσκονται σε καλό δρόμο. Τα χρονικά περιθώρια άλλωστε στενεύουν. Οι Βούλγαροι τιμούν φέτος τα χίλια χρόνια από τον θάνατο του «πατριάρχη» του έθνους τους, τσάρου Σαμουήλ, και προγραμματίζουν για το φθινόπωρο εντυπωσιακές εκδηλώσεις και τελετές. Το λείψανο του «πατέρα του έθνους» θέλουν να αποτελέσει σε αυτές τη μεγάλη ατραξιόν. Πλην όμως, τον υπερπολύτιμο για τους Βούλγαρους εθνικό θησαυρό, τα οστά δηλαδή του πρώτου αυτοκράτορά τους, τα έχουν οι Ελληνες, που ζητούν ανταλλάγματα για να τα δώσουν.

Ποια είναι αυτά; Μερικές εκατοντάδες βυζαντινά χειρόγραφα, εικόνες και εκκλησιαστικά σκεύη που είχαν αρπάξει οι βουλγαρικές αρχές κατοχής το 1918 στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο από τις Μονές Τιμίου Προδρόμου Δράμας και Παναγίας Αχειροποιήτου Παγγαίου. Με την υπογραφή της συνθήκης του Νεϊγί, το 1920, οι Βούλγαροι επέστρεψαν τα κειμήλια της Μονής Προδρόμου, όχι όμως και τα 400 και πλέον που είχαν πάρει από το μοναστήρι των Σερρών και τα οποία φυλάσσονται στο μουσείο Ιβάν Ντουίτσεφ, στη Σόφια.

Η ανακάλυψη

Πίσω στο 1969. Ο καθηγητής του ΑΠΘ Νικόλαος Μουτσόπουλος ανακαλύπτει σε ανασκαφή στην Πρέσπα, πλάι στον τάφο με το λείψανο του Αγίου Αχιλλείου, τέσσερις «περίοπτες», όπως τις χαρακτηρίζει μιλώντας στην «Κ», σαρκοφάγους. Κατόπιν διεξοδικών επιστημονικών και ιστορικών ελέγχων αποφαίνεται –και σε αυτό συμφώνησαν και οι Βούλγαροι ειδικοί, που στη συνέχεια εξέτασαν τα οστά– ότι ανήκαν στον βασιλιά Σαμουήλ και σε στενούς συγγενείς του.

Πώς βρέθηκε στην Πρέσπα ο Σαμουήλ; Μετά τη συντριβή του από τα βυζαντινά στρατεύματα στη μάχη του Κλειδίου το 1014, θα καταφύγει εκεί, όπου νωρίτερα είχε ενταφιάσει το λείψανο του Αγίου Αχιλλείου, που είχε αρπάξει από τη Λάρισα, και θα πεθάνει στις 6 Οκτωβρίου του ίδιου χρόνου από καρδιακή προσβολή. Επί δεκαετίες ο ομότιμος, πλέον, καθηγητής Μουτσόπουλος φύλασσε τα οστά του Βούλγαρου ηγέτη στο πατάρι του σπιτιού του, για να τα παραδώσει τελικά προσφάτως στο Βυζαντινό Μουσείο της Θεσσαλονίκης, όπου και φυλάσσονται.

Ολο αυτό το διάστημα, οι Βούλγαροι δεν έπαψαν να ζητούν τα οστά του βασιλιά τους. Οπως και η ελληνική πλευρά δεν σταμάτησε να θέτει το θέμα της επιστροφής των κλεμμένων χειρογράφων, χωρίς αποτέλεσμα. Τώρα τα πράγματα δείχνουν να έχουν πάρει καλό δρόμο, με αφορμή τους εορτασμούς στη Βουλγαρία. «Η Ελλάδα μάς δίνει τα οστά», ανήγγειλε προσφάτως η εφημερίδα «24 ώρες» της Βουλγαρίας, στην οποία ο πρόεδρος του Ιδρύματος Βουλγαρική Μνήμη, δρ Μίλεν Βραμπέφσκι, θα δηλώσει επ’ αυτού: «Εδώ και έξι χρόνια η ελληνική πλευρά δηλώνει ετοιμότητα να μας δώσει τα λείψανα του Σαμουήλ και ως αντάλλαγμα να λάβει κάποια βυζαντινά πατριαρχικά χειρόγραφα που κάποτε σώζονταν σε μοναστήρι στη Β. Ελλάδα». Ο κ. Ν. Μουτσόπουλος, κατόπιν εντολής του κ. Σαμαρά, ταξίδεψε προσφάτως στη Σόφια...
 
ΠΗΓΗ
Καθημερινή
 

Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2014

Μάνθος & Γεώργιος Ριζάρης «Οι ιδρυτές της Ριζαρείου Σχολής»

Μάνθος & Γεώργιος Ριζάρης «Οι ιδρυτές της Ριζαρείου Σχολής»
Η συμβολή των αδελφών Ριζάρη στον αγώνα υπέρ της ελευθερίας της πατρίδας υπήρξε καταλυτική. Η ένθερμη αγάπη τους για την υπόδουλη Ελλάδα και το θρησκευτικό τους ήθος τους ανέδειξε ανάμεσα στους μεγάλους ευεργέτες του έθνους μας. Το λαμπρό τους έργο ζει μέχρι σήμερα με την λειτουργία της φερώνυμης εκκλησιαστικής σχολής.
Η παρακάτω ιστορία αφορά δύο αδέλφια. Μεγαλύτερος ο Μάνθος και μικρότερος ο Γεώργιος. Και οι δύο ανήκουν επάξια στη μακριά σειρά των Ηπειρωτών ευεργετών. Γεννήθηκαν στο χωριό Μονοδένδρι Ζαγορίου κι είχαν πατέρα τον Ρίζο Μάνθο και μητέρα την Καλούσιω. Ο Γεώργιος γεννήθηκε το 1769 ενώ για τον Μάνθο δεν είναι ακριβώς γνωστό το έτος γέννησής του, εικάζεται όμως ότι γεννήθηκε περί το 1764.
Τα δύο αδέλφια έμειναν ορφανά από πατέρα το 1772. Μετά το θάνατο του όλη η φροντίδα για την ανατροφή τους έπεσε στη μητέρα τους. Η Καλή, γυναίκα τίμια και θεοσεβούμενη, ανέθρεψε τα παιδιά της όσο μπορούσε καλύτερα, εμποτίζοντας τα με ευσέβεια και χριστιανισμό.
Τα παιδιά είχαν δύο θείους, τον Πανταζή Ρίζου Μάνθο και τον Αλέξιο Ρίζου Μάνθο. Και οι δύο είχαν ξενιτευτεί στη Νίζνα της πάλαι ποτέ τσαρικής Ρωσίας (η ουκρανική σήμερα πόλη Nizhyn) και διατηρούσαν εμπορικές επιχειρήσεις. Μαθαίνοντας ότι πέθανε ο αδελφός τους, φρόντισαν να φέρουν κοντά τους τον μεγαλύτερο ανιψιό τους Μάνθο. Πράγματι ο Μάνθος ταξίδεψε στη Νίζνα, όπου βρήκε βοήθεια και προστασία στο πρώτο του ξεκίνημα ιδιαίτερα από τον θείο του Πανταζή.

 «Η ζωή του Μάνθου Ριζάρη στη Ρωσία»
Ο έξυπνος και εργατικός Μάνθος κατάφερε να αποκτήσει γρήγορα δική του περιουσία. Μακριά από διασκεδάσεις και κακές συναναστροφές αφοσιώθηκε στη δουλειά του με σκοπό να προκόψει. Και πρόκοψε. Με τον καιρό άπλωσε την εμπορική του επιχείρηση σε άλλες πόλεις όπως στη Μόσχα, στην Οδησσό, στη Βεσσαραβία, στη Βλαχιά και στην Κωνσταντινούπολη. Μαζί με τη δουλειά του όμως μεγάλωσε και η περιουσία του. Μέσα σε λίγα χρόνια ο Μάνθος λογαριαζόταν ως ένας εκ των πλουσιότερων εμπόρων της Μόσχας, όπου πλέον είχε εγκατασταθεί και προσονομαζόταν Ραδιόνωφ.
Το 1806 ο Μάνθος Ραδιόνωφ Ριζάρης κάλεσε κοντά του και τον αδελφό του Γεώργιο. Τα δύο αδέλφια εργάστηκαν χρόνια πολλά με ομόνοια και αξιοθαύμαστη αγάπη. Αποτέλεσμα ήταν να αυξήσουν ακόμα περισσότερο την περιουσία τους και να αποκτήσουν τιμή, όνομα και υπόληψη.
Οι αδελφοί Ριζάρη φημίζονταν για τη θρησκευτική τους πίστη αλλά και για την φλογερή τους αγάπη για την πατρίδα. Δουλεύοντας και συγκεντρώνοντας πλούτο, έναν σκοπό είχαν: να βοηθήσουν τους φτωχούς συμπατριώτες τους και την υπόδουλη Ελλάδα. Ολόκληρη η ζωή τους ήταν αφιερωμένη σε αυτούς τους υψηλούς σκοπούς.
Ο Μάνθος είχε γνωριστεί στη Ρωσία με πολλούς σπουδαίους Έλληνες που σκοπό τους είχαν τη λύτρωση της Ελλάδας από τον τουρκικό ζυγό. Υπήρξε στενός φίλος του Καποδίστρια, του Ξάνθου και του Αλέξανδρου Υψηλάντη, υποστηρίζοντας οικονομικά με 30.000 ρούβλια το επαναστατικό κίνημά του στη Μολδοβλαχία. Ο Εμμανουήλ Ξάνθος μάλιστα, εκτιμώντας τον πατριωτισμό του Μάνθου, τον είχε κατηχήσει από τους πρώτους στα μυστικά της Φιλικής Εταιρίας. Στους Φιλικούς ο Μάνθος Ριζάρης ήταν γνωστός με το συνθηματικό όνομα «Πρόθυμος». Την φιλοπατρία του ο Μάνθος την έδειξε έμπρακτα. Υπήρξε από εκείνους τους Έλληνες του εξωτερικού που με όλη τους τη ψυχή υποστήριξαν την Επανάσταση του 1821, διαθέτοντας για τον αγώνα άλλα 8.000 ρούβλια.
Ο πόθος του για την πνευματική ανύψωση του Γένους εκδηλώθηκε με την ίδρυση ελληνικού σχολείου στο Μονοδένδρι. Από το 1814 συνεχώς έστελνε χρήματα για τη συντήρηση και την εύρυθμη λειτουργία του διδακτηρίου. Μαθαίνοντας όμως ότι ο αξιομνημόνευτος Χριστόδουλος Κόνιαρης αφιέρωσε μέγα χρηματικό ποσό για το συγκεκριμένο σχολείο, αποφάσισε να διακόψει τη χορηγία του. Αργότερα το σχολείο υπέστη πολλές περιπέτειες αλλά ο Γεώργιος θα εξασφάλιζε πάλι τη λειτουργία του με ανάλογο κληροδότημα διά της διαθήκης του. Η «Σχολή των Ελληνικών Μαθημάτων» στεγάστηκε στο πατρικό τους σπίτι της ιδιαίτερης πατρίδας τους στο Μονοδένδρι, στο οποίο τρόφιμοι υπήρξαν πολλά ορφανά παιδιά.
Όραμα του Μάνθου ήταν να δημιουργήσει στην Ελλάδα ιερατική σχολή όπου θα έβγαιναν μορφωμένοι κληρικοί. Το όνειρο αυτό ο Μάνθος δεν το είδε πραγματοποιημένο αφού ο χάρος του έκοψε την αγαθοεργή του δράση στις 25 Μαρτίου του 1824. Πεθαίνοντας όμως άφησε εντολή στον αδελφό του για την ίδρυση εκκλησιαστικής ακαδημίας, έστω κι αν χρειαζόταν για αυτήν ολόκληρη η περιουσία τους. Κι ήθελε όχι μονάχα να ιδρύσει τη σχολή αλλά και να την προικοδοτήσει έτσι ώστε να μην κλείσει στο μέλλον λόγω έλλειψης πόρων.

 «Η ανάδειξη του Γεώργιου Ριζάρη»
Μετά τον θάνατο του Μάνθου, ο Γεώργιος άφησε τη Μόσχα και εγκαταστάθηκε στην Οδησσό. Στο προσκήνιο τώρα της πατριωτικής και φιλανθρωπικής δράσης του Μάνθου αναδείχθηκε ο Γεώργιος Ριζάρης. Αν ο Μάνθος υπήρξε θεμελιωτής μιας μεγάλης περιουσίας, ο Γεώργιος στάθηκε ως πιστός εκπληρωτής των πόθων και διαθέσεων του Μάνθου αξιοποιώντας τα χρήματα αυτά κατάλληλα.
Ο ευσεβής Γεώργιος τιμώντας τη μνήμη και σεβόμενος την παραγγελία του αδελφού του, συνεβουλεύθη τον περίφημο θεολόγο και ιεροκήρυκα της εποχής εκείνης Κωνσταντίνο Οικονόμου. Πρώτη του φροντίδα ήταν η υλοποίηση του οράματος του Μάνθου για τη δημιουργία της ιερατικής σχολής. Πέραν τούτου όμως ενίσχυσε με γενναία χορηγήματα και την ελληνική επανάσταση. Πρόσφερε πολλά χρήματα για την εξαγορά Ελλήνων αιχμαλώτων που πουλιόνταν από τους Τούρκους στα σκλαβοπάζαρα για δούλοι απολυτρώνοντας έτσι πολλές δυστυχείς ελληνικές οικογένειες. Διέθεσε ακόμη 2.000 ρούβλια για την ανατύπωση διαφόρων συγγραμμάτων του Αδαμάντιου Κοραή και τον διαμοιρασμό τους στα ελληνικά σχολεία. Κι όταν ανέλαβε ο Ιωάννης Καποδίστριας την διακυβέρνηση του τόπου, ο Γεώργιος Ριζάρης ήταν από τους πρώτους που θέλησαν να συνδράμουν στην ίδρυση της εθνικής τράπεζας.
Σε ηλικία 68 ετών, στα τέλη του 1837, ο Γεώργιος Ριζάρης κατέβηκε στην Αθήνα για να τακτοποιήσει τις νομικές διαδικασίες του ζητήματος της ιερατικής σχολής. Τότε φρόντισε και για κάτι ακόμα πιο σπουδαίο, την εξασφάλιση της περιουσίας του από κάθε τυχόν διεκδίκησης τρίτων ως κληρονόμοι όταν αυτός θα πέθαινε. Έτσι αγόρασε διάφορα κτήματα και έχτισε σπίτια, τα οποία κληροδότησε στην ιερατική σχολή.
Όταν πια εξασφάλισε την περιουσία του, ο Γεώργιος έκανε τη διαθήκη του. Ολόκληρη σχεδόν την εναπομείνασα περιουσία του την άφησε για την ανέγερση της ιερατικής σχολής. Άφησε ένα μικρό μέρος για τους συγγενείς του στην Ήπειρο καθώς και για κάποια μοναστήρια. Επίσης, το 1837 με δικές του δαπάνες ανακαινίστηκε και εξωραΐστηκε ο Ιερός Ναός του Αγίου Αθανασίου Μονοδενδρίου.
Ο Γεώργιος Ριζάρης δεν πρόλαβε ούτε αυτός να δει τελειοποιημένο το μεγαλύτερο έργο της ζωής του, έργο που θα έκανε αυτόν και τον αδελφό του αθάνατους. Πέθανε το 1842 με την παρηγοριά στη ψυχή του, ότι το σώμα του θα ταφεί στο ελεύθερο ελληνικό χώμα «…με απλούστατον και χριστιανικόν τρόπον…» όπως ακριβώς όριζε στη διαθήκη του. Το 1841, λίγο καιρό πριν πεθάνει, ο βασιλιάς Όθων του απένειμε για τη μεγάλη εθνική προσφορά του το Χρυσό Σταυρό των Ιπποτών του Βασιλικού Τάγματος του Σωτήρος.

«Η Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή»
Τελικώς, το όνειρο των δύο αδελφών πήρε σάρκα και οστά. Στις 15 Μαΐου του 1844 τελέσθηκαν επί παρουσίας του βασιλιά Όθωνα, του πρωθυπουργού Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου και του μητροπολίτου Αθηνών Νεοφύτου, τα εγκαίνια της ιερατικής σχολής που τιμής ένεκεν ονομάσθηκε «Ριζάρειος Σχολή». Μεγαλόπρεπη απλώθηκε στην Αθήνα για την «…βελτίωση της καταστάσεως του κλήρου και την εξάπλωσιν της ευαγγελικής αλήθειας…» όπως έγραφε στη διαθήκη του ο Γεώργιος. Πρώτος και προσωρινός διευθυντής της σχολής χρημάτισε ο τότε αρχιμανδρίτης και μετέπειτα Μητροπολίτης Αθηνών Μισαήλ Αποστολίδης. Κατά τον 19ο αιώνα η Ριζάρειος Σχολή, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Αρσάκειο της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρίας και η Σχολή Ευελπίδων αποτελούσαν τα μεγαλύτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας.
Το κληροδοτήματα των αείμνηστων αδελφών συνεχίζουν να προσφέρουν μέχρι τις μέρες μας σημαντικό κοινωνικό έργο. Σήμερα το Ίδρυμα της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής (Ρ.Ε.Σ.) μετρά πάνω από 170 χρόνια προσφοράς στην Ορθόδοξη παιδεία και αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα εθνικά κληροδοτήματα της χώρας μας. Το 1960 η Σχολή και το Οικοτροφείο της μεταφέρθηκαν από τη λεωφόρο Βασ. Σοφίας στο σημερινό συγκρότημα Χαλανδρίου ενώ το 1979 ιδρύθηκε η Ριζάρειος Χειροτεχνική Σχολή Μονοδενδρίου που αποτελεί κομμάτι της Ριζαρείου Εκκλησιαστικής Σχολής.
Τα δύο αδέλφια προτίμησαν να διέλθουν τον βίο τους άγαμοι και να μην αφήσουν οικογένεια για το καλό των άλλων και της πατρίδας τους. Η ελληνική βουλή τιμώντας τους αδελφούς Ριζάρη ανέγραψε τα ονόματά τους στη στήλη της αίθουσας του κοινοβουλίου για αιώνια δόξα και τιμή.
Αοίδιμοι Ριζάρες, Μάνθε και Γεώργιε, ερωτευθήκατε την πατρίδα και αποκτήσατε χιλιάδες πνευματικά παιδιά, δημιουργήσατε την Ριζάρειο πολιτεία. Ας είναι η μνήμη σας αιώνια.

ΤΟΥ ΜΠΟΥΤΑΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ*

* Επιχειρηματίας, αντιπρόεδρος Δ.Σ. της DMN A.E., κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στο Μάνατζμεντ και στη Στρατηγική Επιχειρήσεων από το LSE.


Πηγή:www.reporter.gr

Πέμπτη, 6 Φεβρουαρίου 2014

Το μυστήριο της λίμνης της Βουλιαγμένης.



Η Λίμνη της Βουλιαγμένης είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά αξιοθέατα της Αθήνας. Πρόκειται για μια αλμυρή λίμνη της οποίας το βάθος ή η σύνδεση με την θάλασσα δεν έχουν ανακαλυφθεί ποτέ.


Παγκόσμιο μνημείο της φύσης
Μετά τη Σύμβαση για τη διατήρηση της παγκόσμιας βιοποικιλότητας του Ρίο, που υπογράφηκε από τουλάχιστον 150 κράτη-μέλη του ΟΗΕ, η ελληνική πολιτεία ανέλαβε τεράστιες ευθύνες για τη διατήρηση του φυσικού της περιβάλλοντος. Μια από τις ευθύνες της είναι και η περίπτωση της Λίμνης της Βουλιαγμένης, ένα κόσμημα των τεχνασμάτων της φύσης.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση του Ρίο, «βιοποικιλότητα» ορίζεται η ποικιλομορφία που εμφανίζεται ανάμεσα στους ζωντανούς οργανισμούς όλων των ειδών, των χερσαίων, θαλάσσιων και άλλων υδάτινων οικοσυστημάτων και οικολογικών συμπλεγμάτων στα οποία οι οργανισμοί αυτοί ανήκουν. Τα βασικά συστατικά της βιοποικιλότητας είναι η οικολογική, η γενετική και η οργανισμική βιοποικιλότητα. Η Λίμνη της Βουλιαγμένης εδώ και μία 15ετία αποτελεί ένα από τα κύρια επιστημονικά ενδιαφέροντα του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ. Από τις έρευνες αυτές έχουν προκύψει ως σήμερα αρκετά επιστημονικά δημοσιεύματα.
Σύμφωνα με την καθηγήτρια Γεωλογίας Αθηνά Ζαμάνη(1), η ύπαρξη της λίμνης δεν αναφέρεται από κανέναν αρχαίο συγγραφέα, ούτε και από τον Παυσανία ο οποίος περιέγραψε τη χερσόνησο της Βουλιαγμένης. Τα κομμάτια των σταλακτιτών στα πρανή της λίμνης μαρτυρούν παράλληλα ότι δεν είχε πάντα τη σημερινή της μορφή. Στη θέση της υπήρχε τμήμα ενός μεγάλου σπηλαίου, του οποίου η οροφή κατέρρευσε εξαιτίας της διάβρωσης και των τεκτονικών φαινομένων που διαδραματίστηκαν περίπου πριν από 2000 χρόνια. Η είσοδος ενός πολυδαίδαλου υποβρύχιου σπηλαίου ανοίγεται στον πυθμένα της λίμνης. Το σπήλαιο εκτείνεται σε μήκος τουλάχιστον 3.123 μέτρων στα ασβεστολιθικά πετρώματα της περιοχής.
Ο πυθμένας της λίμνης αποτελείται από ένα λασπώδες υπόστρωμα πλούσιο σε θειούχες ενώσεις. Η παρουσία υδρόθειου στο ίζημα αποδίδεται στην αναγωγική δράση των οργανικών αλάτων που προέρχονται από την αποικοδόμηση φυτικών υπολειμμάτων. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι στην ευρύτερη περιοχή η θερμοκρασία των υδάτων του υδροφόρου ορίζοντα είναι αυξημένη. Πιθανόν ο υδροφόρος ορίζοντας να επηρεάζεται από κάποιο προσκείμενο παρακλάδι του γνωστού ηφαιστειακού τόξου (Σουσάκι - Αίγινα - Μέθανα)(2). Με τον υδροφόρο αυτόν ορίζοντα αλλά και με διηθητικές διεργασίες από τα χερσαία τοιχώματα της λίμνης επέρχεται η ανανέωση του νερού στο οικοσύστημα της λίμνης με θερμό θαλασσινό νερό (28Ψ-35Ψ C).
Η λίμνη τροφοδοτείται επίσης και με γλυκό νερό από μια πηγή που βρίσκεται σε βάθος 17 μ. Το γλυκό νερό που αναβλύζει από την πηγή είναι κατά κύριο λόγο υπεύθυνο για τον υφάλμυρο χαρακτήρα του νερού της. Οι γεωμορφολογικές αυτές ιδιαιτερότητες όμως έχουν άμεση αντανάκλαση στη φυσικοχημεία των νερών της. Η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 18Ψ C, ενώ τους θερινούς μήνες μπορεί να φτάσει και τους 29Ψ C. Η αλατότητα του νερού κυμαίνεται γύρω στο 17â, το pH στο 7, ενώ το διαλυμένο οξυγόνο στο νερό βρίσκεται γύρω στο 6 ppm.
Πέρα όμως από το αβιοτικό σύστημα της λίμνης, εκείνο που παρουσιάζει άμεσο ενδιαφέρον είναι ο έμβιος κόσμος της. Στα τέλη της δεκαετίας του '80 δημοσιεύθηκε ένα νέο για την επιστήμη είδος θαλάσσιας ανεμώνης, το Paranemonia vouliagmeniensis. Ακολούθησε η μελέτη της οικολογίας - βιολογίας του μοναδικού αυτού είδους σε σχέση με άλλους ζωικούς οργανισμούς. Μπορεί η ποικιλότητα του έμβιου κόσμου της λίμνης να είναι σχετικά μικρή, όπως εξάλλου αναμενόταν, εν τούτοις οι προκαταρκτικές έρευνες έδειξαν ότι στα νερά της λίμνης υπάρχουν και άλλα νέα είδη για την επιστήμη.
Πάντως τα περισσότερα από τα είδη των οργανισμών που έχουν ως σήμερα προσδιοριστεί αποτελούν χαρακτηριστικούς κατοίκους της ανοιχτής θάλασσας παρόμοια εκείνων των υφάλμυρων οικοσυστημάτων. Οι οικολογικές μελέτες που ολοκληρώθηκαν συνολικά σε τρεις ζωικούς οργανισμούς της λίμνης αποκάλυψαν την ιδιαιτερότητά τους σε σχέση με εκείνους που ζουν σε οικοσυστήματα της ανοιχτής θάλασσας, σε παγκόσμιο επίπεδο.
Οι έρευνες αυτές αποκάλυψαν επίσης ότι τα είδη αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βιοδείκτες (=οργανισμοί μάρτυρες των συνθηκών του περιβάλλοντος στο οποίο διαβιούν) για τη βιοπαρακολούθηση του οικοσυστήματος της Λίμνης της Βουλιαγμένης. Για παράδειγμα, το είδος Paranemonia vouliagmeniensis, που διατηρεί έναν αξιόλογο πληθυσμό πάνω σε διάφορα υποστρώματα, διαβιώνει στη λίμνη με διαφορετικό τρόπο από άλλα αντίστοιχα είδη του ανοιχτού θαλάσσιου συστήματος. Ωστόσο οι ανθρωπογενείς επιδράσεις φαίνεται να έχουν αρνητικές επιπτώσεις σε αρκετά σημεία στα παράλια της λίμνης. Η ανεμώνη αυτή είναι ζωοτόκος οργανισμός, ενώ η διατροφή του στηρίζεται σε μικροοργανισμούς αλλά και σε διαλυμένες οργανικές ουσίες που βρίσκονται στα νερά της λίμνης.
Για τα άλλα δύο είδη (Abra ovata και Cerastoderma glaucum) διαπιστώθηκε ότι η αναπαραγωγική τους στρατηγική είναι κατάλληλα προσαρμοσμένη στο περιβάλλον της λίμνης. Το πρώτο είδος φαίνεται να ζει περίπου 18 μήνες ενώ το δεύτερο περίπου 12. Το πρώτο βρίσκεται χωμένο στο ίζημα ως και 5 cm ενώ το δεύτερο μπορεί να ζει παραχωμένο στο ίζημα αλλά και πάνω στα φύκια που κοσμούν τους βράχους και τον πυθμένα της λίμνης. Ο πληθυσμός ιδιαίτερα του C. glaucum παίζει καθοριστικό ρόλο στην οικολογική ισορροπία των νερών της, αφού σε ημερήσια βάση το κάθε άτομο μπορεί να διηθεί (φιλτράρει) 1-3 λίτρα νερού, καθαρίζοντάς το από διάφορα μικρόβια και περίσσειες οργανικές ενώσεις.
Φαίνεται λοιπόν ότι η οικολογική ισορροπία της λίμνης, που βρίσκεται κάτω από ένα ιδιαίτερο καθεστώς, χρειάζεται ιδιαίτερες και άμεσες μελέτες βιοπαρακολούθησης προκειμένου η Λίμνη της Βουλιαγμένης να τύχει μιας αειφόρου και βιώσιμης διαχείρισης.
Τα μνημεία της φύσης δεν αποτελούν κληρονομιά μόνο των κατοίκων μιας χώρας αλλά όλων των κατοίκων του πλανήτη. Η λίμνη την περίοδο του καλοκαιριού δέχεται πάνω από χίλιους κολυμβητές ημερησίως. Με άλλα λόγια, σε ημερήσια βάση το καθένα από τα άτομα αυτά καταλαμβάνουν 3,5-4 τ.μ. της επιφάνειας της λίμνης. Αναρωτήθηκε όμως ποτέ κανείς αν το περιβάλλον της λίμνης μπορεί να επιδέχεται τέτοια φόρτιση ανθρωπογενούς όχλησης; Μήπως η διαχείριση της λίμνης χρειάζεται μια καλύτερη τύχη;
Μήπως θα πρέπει να αξιοποιηθεί η λίμνη με πολύπλευρες ενέργειες και βιώσιμες διαχειριστικές στρατηγικές; Δεν θα πρέπει κάποτε να δείξουμε στον κόσμο ότι το φυσικό περιβάλλον αξιοποιείται με σεβασμό; Τα ερωτήματα αυτά, όπως και άλλα πολλά που δεν διατυπώνονται, φαίνεται ότι βασανίζουν πολλούς αλλά δυστυχώς δεν εισακούγονται. Αν ένα τέτοιο μοναδικό μνημείο της φύσης δεν αξιοποιηθεί κατάλληλα, φοβάμαι ότι οι κυρώσεις από την ΕΕ δεν θα καθυστερήσουν για πολύ ακόμη.
1) Α. Papapetrou-Zamanis, Ann. Geol. de Pays Hell., 21, 210-216, 1969. 2) V. Giannopoulos & Κ. Giotis, Γαιόραμα, Ιούλιος - Αύγουστος 2000.
Ο κ. Χαρίτων Χιντήρογλου είναι αναπληρωτής καθηγητής του Τομέα Ζωολογίας στο Τμήμα Βιολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Σπήλαιο Βουλιαγμένης
Αποτελεί ένα από τα εντυπωσιακότερα σπηλαιοβάραθρα της Αττικής. Είναι βέβαιο ότι έχουν χαθεί ανθρώπινες ζωές στα αχανή βάθη της λίμνης που λες και δεν θέλει κανείς, να ανακαλύψει τα μυστικά της. Οι πληροφορίες λένε ότι το συγκεκριμένο σπηλαιοβάραθρο αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας από τους κατακτητές την περίοδο του 1940. Μάλιστα την εξερεύνηση την είχε αναλάβει μια από τις πιο επίλεκτες ομάδες που διέθεταν οι γερμανοί και που αποτελείτο από ορειβάτες, επιστήμονες, κομάντο, ένα σύνολο ριψοκίνδυνων αλλά πολύ καλά εκπαιδευμένων ατόμων.Άλλωστε η ίδια η λίμνη της Βουλιαγμένης εξερευνήθηκε εντατικά από τους γερμανούς την περίοδο εκείνη.
Είναι βέβαια γνωστό στους περισσότερους ότι πλήρη και σαφή εικόνα για την λίμνη της Βουλιαγμένης δεν υπάρχει. Στις διάφορες κατά καιρούς προσπάθειες έρευνας που έχουν γίνει, έχουν χαθεί ανθρώπινες ζωές στα αχανή βάθη της λίμνης που λες και δεν θέλει κανείς, να ανακαλύψει τα μυστικά της.
Το συγκεκριμένο σπηλαιοβάραθρο μάλλον επικοινωνεί υπόγεια με την λίμνη μια και στα έγκατα του έχει μια λίμνη που ούτε λίγο ούτε πολύ το βάθος της φτάνει τα 100 μέτρα!!! Αν κρίνει κανείς και την μικρή απόσταση που βρίσκεται και η γνωστή λίμνη περίπου 600 μέτρα τότε από ότι φαίνεται οι δυο λίμνες είναι κάτι σαν συγκοινωνούντα δοχεία. Δυο μικρά ανοίγματα πριν την κορυφή του μικρού λόφου πάνω από την λίμνη είναι η είσοδος του σπηλαιοβάραθρου. Από εκεί και μετά μέσα από στενά και δαιδαλώδη λαγούμια αρχίζει η κατάβαση.
Πανέμορφο το θέαμα που βλέπει κανείς από τους διάφορους σχηματισμούς που έχουν τα τοιχώματα , αλλά και αρκετά επικίνδυνη η κατάβαση που ούτε λίγο ούτε πολύ φτάνει συνολικά περίπου τα 110 μέτρα. Είναι άγνωστο το που μπορεί να φτάνει αυτό το σπήλαιο μιας και υπάρχουν λαγούμια που χρειάζονται ένα προς ένα έρευνα. Βουλιαγμένης καταλαμβάνει υπογείως 10 οικοδομικά τετράγωνα έκταση!!!
Ο "αυτοκράτορας"
To 1988 ξεκίνησε το πρόγραμμα εξερεύνησης και χαρτογράφησης του σπηλαίου της Βουλιαγμένης, υπό την αιγίδα του σπηλαιολογικού τομέα του υπουργείου Πολιτισμού, με χρηματοδότηση του Δήμο Βουλιαγμένης.
Οι έρευνες είναι σύνθετες και περιλαμβάνουν μελέτη της γεωλογίας του σπηλαίου, χημικές αναλύσεις του νερού και αεροφωτογραφίες της περιοχής. Οι σπηλαιοκαταδύσεις είναι ο πιο σημαντικός τομέας. Δεν είναι τυχαίο το ότι επικεφαλής τους τέθηκε ο Ελβετός Ζαν Ζακ Μπολάνζ, πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Σπηλαιοδυτών. Η μακρόχρονη πείρα του στο συγκεκριμένο τομέα τον αντάμειψε με το χαρακτηριστικό παρατσούκλι "ο αυτοκράτορας", το οποίο του έδωσαν οι συνεργάτες του. Στην πρώτη του κιόλας κατάδυση ανακάλυψε σε βάθος τριάντα μέτρων ένα στενό πέρασμα το οποίο οδηγεί σε μια υποβρύχια αίθουσα χωρητικότητας 1.200.000 κυβικών μέτρων.
Οι έρευνες ξεκίνησαν στη σκιά ενός ατυχήματος, όταν δύο δύτες έχασαν τη ζωή τους κατά τη φάση της αποσυμπίεσης λίγα μόλις μέτρα πριν από την επιφάνεια. Τα πτώματά τους δε βρέθηκαν ποτέ. Αιτία του θανάτου τους δεν ήταν βέβαια τα φαντάσματα για τα οποία μιλούν οι παλιότεροι κάτοικοι της Βουλιαγμένης, αλλά ένα δυνατό ρεύμα που εμφανίζεται κατά καιρούς στο άνοιγμα του σπηλαίου και προκαλεί μικρές δίνες στο νερό.
Σταλαγμίτης-μνημείο
Η περιοχή άρχισε να αποκαλύπτει σταδιακά το αληθινό της πρόσωπο: ένα σύνθετο σύστημα καρστικών σπηλαίων με υπόγεια νερά που κυλούν διαμέσου του ορεινού όγκου του Υμηττού. Η φυσική θερμότητα των νερών αυτών προδίδει μία ακόμα σημαντική πληροφορία: σε πολύ μεγάλο βάθος τα σπήλαια συνδέονται με το ηφαιστειακό τόξο που διατρέχει τα Ελληνικά νησιά.
Οι οχτώ συνολικά αποστολές έχουν φέρει μέχρι σήμερα στο φως κι άλλες συναρπαστικές πληροφορίες. Από τη μελέτη των αεροφωτογραφιών διαπιστώθηκε μια σειρά από τέσσερα βυθίσματα ή δολίνες καθώς και δύο μεγάλα βάραθρα: το γερμανικό και το ανεξερεύνητο Πηγάδι του Διαβόλου. "Το σπήλαιο αναπτύσσεται μέσα από μεσοζωικούς κρυσταλλικούς ασβεστόλιθους, οι οποίοι έχουν αρκετά κενά εξαιτίας της χημικής διάλυσης του πετρώματος", διευκρινίζει ο Βασίλης Γιαννόπουλος από το υπουργείο Πολιτισμού.
Μάλιστα κατά τη διάρκεια της τελευταίας εξερευνητικής κατάδυσης ο Λουίτζι Καζάτι, στενός συνεργάτης του Μπουλάνζ, ανακάλυψε έναν τεράστιο σταλαγμίτη, ο οποίος αποτελεί το βαθύτερο καρστικό σχηματισμό στην Ελλάδα. Το γεωλογικό αυτό μνημείο βρίσκεται σε βάθος 105 μέτρων, περίπου 730 μέτρα από την είσοδο του σπηλαίου. Αυτή η ανακάλυψη άλλαξε ολοκληρωτικά τη θεωρία για τον πρόσφατο σχηματισμό της Μεσογείου. Ο λόγος; Οι σταλακτίτες δε δημιουργούνται ποτέ κάτω από την επιφάνεια του νερού.
Σήραγγα-ρεκόρ
Στην περιοχή υπάρχουν συνολικά 14 διαφορετικές υπόγειες σήραγγες. Η μία απ’ αυτές είναι η μεγαλύτερη στον κόσμο. Έχει μήκος 800 μέτρα, πλάτος από 60 έως 150 μέτρα, ενώ το βάθος της είναι κατά μέσο όρο τα 80 μέτρα. Οι βυθισμένοι διάδρομοι έχουν συνολικό μήκος 4,3 χιλιόμετρα.
Οι ερευνητικές αποστολές και τα πρώτα επιστημονικά συμπεράσματα ήταν αρκετά για να εξάψουν τη φαντασία αρκετών ερασιτεχνών δυτών. Γύρω από τη Λίμνη της Βουλιαγμένης έχει πλεχτεί ένας μύθος που οφείλεται στην εξαιρετική ορατότητα, στο βάθος, στη θερμοκρασία του νερού και φυσικά στην ομορφιά της. Μέσα όμως σ’ έναν τέτοιο λαβύρινθο από σήραγγες ακόμα κι ένας πεπειραμένος δύτης κινδυνεύει να χάσει τον προσανατολισμό του. "Η σπηλαιοκατάδυση, σε σχέση με τις θαλάσσιες καταδύσεις, διαφέρει όπως η μέρα με τη νύχτα. Μπαίνοντας σ’ ένα σπήλαιο κάποιοι άπειροι δύτες χάνουν το δρόμο του γυρισμού, με αποτέλεσμα να πεθαίνουν", επισημαίνει ο Βασίλης Γιαννόπουλος.
Αποτέλεσμα αυτής της απειρίας ήταν να χάσουν τη ζωή τους οχτώ δύτες. Θανάσιμα λάθη τους ήταν η μη εξοικείωση με το υποβρύχιο περιβάλλον των σπηλαίων και ο ελλιπής εξοπλισμός. Οι περισσότεροι δε διέθεταν ούτε καν το "μίτο της Αριάδνης", ένα νάιλον σκοινί που δένουν οι σπηλαιοδύτες στην είσοδο του σπηλαίου για να μη χάνονται στους υπόγειους λαβυρίνθους. Το 1995 τα σπήλαια έκλεισαν για το κοινό, προς αποφυγή ατυχημάτων. Από τότε επιτρέπονται μόνο οι καταδύσεις για επιστημονικούς σκοπούς.
Ακόμα και οι έμπειροι σπηλαιοδύτες δε διέφυγαν αυτό τον κίνδυνο. Ο Ελβετός Αρν Ονταλίκ, μέλος της αποστολής, εγκλωβίστηκε στη σήραγγα αφού "χτυπήθηκε" από τη μέθη των δυτών, η οποία προκαλείται από το άζωτο. "Ξαφνικά αισθάνθηκα ότι ήμουν δεμένος με αόρατα σκοινιά, παγιδευμένος σ’ ένα κρυστάλλινο κενό. Τότε κατάλαβα γιατί οι άτυχοι δύτες δε βγήκαν ποτέ από εκεί μέσα". Και συνεχίζει:
"Η βαθιά νάρκωση και το αχανές τούνελ μου δημιούργησαν σύγχυση. Αμέσως έχασα την αίσθηση του βάθους και της απόστασης κι έπεσα σε ζάλη". Ο Ονταλίκ σώθηκε χάρη στην πείρα του αλλά και γιατί χρησιμοποίησε τη φιγούρα ενός άλλου δύτη ως σημείο αναφοράς μέσα στον υπόγειο λαβύρινθο. (apocalypsejohn.com)
ΠΗΓΗ
Tμήμα ειδήσεων defencenet.gr

Τρίτη, 4 Φεβρουαρίου 2014

Η μάχη των Αρχανών στην Κρήτη - 500 Κρητικοί "πελέκησαν" 20000 Τούρκους


Οι Αρχανες μπορει να εγιναν γνωστες απο το κυνηγητο που υπεστη το κλιμακιο του ΣΔΟΕ οταν πηγε να κανει ελεγχο στο πανηγυρι του χωριου,ομως η ιστορια που εχουν να παρουσιασουν ειναι πολυ σημαντικοτερη και παλαιοτερη βεβαιως.

3 Φεβρουαρίου 1897. Μία από τις κυριότερες μάχες στις Αρχάνες !

Για όσους δε γνωρίζουν, το σημαντικότερο επαναστατικό κέντρο της Ανατολικής Κρήτης κατά την Επανάσταση του 1897 υπήρξε η κωμόπολη των Αρχανών. Οι Αρχάνες ήταν το μέρος εκείνο, όπου οργανώθηκε από τον Φεβρουάριο του 1897 η «επί της Αμύνης Επιτροπή των Αρχανών», η οποία ανέλαβε το βάρος του συντονισμού των πολεμικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη περιοχή και στην Ανατολική Κρήτη και αντιμετώπισε με αξιοθαύμαστη γενναιότητα τις λυσσώδεις επιθέσεις των Τουρκοκρητικών και του τακτικού Τουρκικού Στράτου. Η γεωλογική θέση της ιστορικής κωμόπολης αποτέλεσε φυσικό οχυρό και έγινε επίκεντρο αγωνιστών της ευρύτερης περιοχής.


Οι Μεγάλες Δυνάμεις προγραμματίζουν να προβούν σε διεθνή κατοχή της Κρήτης. Η Ελληνική Κυβέρνηση στέλνει 1.500 άνδρες για να κηρύξει την Ένωση.  Διεξάγονται μεγάλες μάχες σε όλη τη Κρήτη. Οι Μεγάλες Δυνάμεις απαγορεύουν στους επαναστάτες να πλησιάσουν περισσότερο από 6 χιλιόμετρα από τα Χανιά
Ήδη στην ευρύτερη περιοχή είχαν συγκεντρωθεί πάνω από 2000 άτακτοι Οθωμανοί, πυροβολικό και  στρατός. Οι Τούρκοι είχαν σαν ορμητήρια τους όλα τα γύρω χωριά από τον Γιούχτα . Τα γυναικόπαιδα που είχαν συγκεντρωθεί στις Αρχάνες ήταν περίπου 6000 ψυχές.Οι οπλοφόροι Αρχανιώτες δεν ξεπερνούσαν τους 500 και ο οπλισμός τους ήταν μάλλον πρόχειρος. Είχαν καταφέρει όμως μ αυτές τις μη ιδανικές συνθήκες να κρατήσουν μακριά τους Τούρκους που αριθμούσαν πάνω από 20.000. Εκείνοι  είχαν εκπαιδευτεί κατάλληλα γιατί γνώριζαν πως τούτο το μέρος ήταν πολύ ισχυρό και πως θα τους δημιουργούσε αρκετά θέματα.

Ο Γ.Καπετανάκης

 
Η επιτροπή Αμύνης που δημιούργησαν ήταν : Πρόεδρος ο Γεώργιος Καπετανάκης, Μέλη ο Μ. Καλοχριστιανάκης, ο Χ.Γ.Λυδάκης,ο Ιωαν. Καλπαδάκης,ο Χ. Χαιρέτης,ο Ζ.Κανάκης,ο Μιχ. Ψαλτάκης, ο Δ.Ψαραδάκης,Ο Χ.Ν. Λυδάκης,ο Μιχ. Καλυβιανάκηςπου έγινε και Πρόεδρος της ίδιας επιτροπής λίγο αργότερα, ο Ι.Ψαραδάκης και ο Χριστ. Κυριακάκης. Επίσης ο Εμμ. Αρνογιαννάκης,ο Δ.Ευτυχής,και σαν Γενικός Γραμματέας ήταν ο Γ.Ανδρουλάκης.
Είχαν εγκαταστήσει φρουρά στην κορυφή του Γιούχτα και παρατηρούσαν τις κινήσεις των Τούρκων. Το χαρακτηριστικό σύνθημα συναγερμού για οποιαδήποτε ε κίνησή τους ήταν τρεις βολές πυροβόλου .

Ο Μιχ.Καλυβιανάκης

 

Στο βιβλίο του κ. Νίκου Χριστινίδη « Οι Αρχάνες στην Επανάσταση του 1897 – 98 » Αναφέρεται το εξής γεγονός από την πρώτη εκείνη μάχη των Αρχανιωτών .
«…Το πρωί της 3ης Φεβρουαρίου, οι Φρουροί ειδοποίησαν, ότι πλήθος τούρκων ενόπλων ενεμφανίσθησαν  στα « Σπήλια » και κατευθύνονταν προς τις Αρχάνες μοιρασμένοι σε ομάδες. Η είδηση δημιούργησε σύγχυση και πανικό. Η ψυχραιμία όμως του Γεωργίου Καπετανάκη  και η σύνεση του υπέροχου αρχηγού του Μονοφατσίου Ιωάννου Αϊνικολιώτου, διέλυσε τους φόβους. Γρήγορα οι δύο αρχηγοί συγκέντρωσαν  700 οπλοφόρους χριστιανούς και τους σκόρπισαν στα υψώματα « Φουρνί », «Τζε», «Μάζα» και « Πετροκέφαλο» και περίμεναν την επίθεση. Ο εχθρός δεν άργησε να φανεί . Η μάχη άρχισε σκληρή και επί οκτώ ώρες με ηρωισμό και από τα δύο μέρη. Ο ιερομόναχος του Επανωσήφη Μισαήλ φονεύεται και η κεφαλή του αποκομμένη μεταφέρεται στο Ηράκλειο για χλευασμό. Σε λίγο τραυματίζεται σοβαρά  και ο οπλαρχηγός του Μονοφατσίου Γιάννης Μαρής. Για μια στιγμή κλίνει με το μέρος του εχθρού. Αλλά την ώρα αυτή τη δύσκολη καταφθάνουν οι οπλαρχηγοί της Μεσαράς Ματθαίος Πρεκατσούνης και Νικόλαος Μαρής με πολλούς άνδρες και έτσι ο εχθρός υποχωρεί άτακτα στο Σκαλάνι, αφήνοντας 30 νεκρούς και 60 τραυματίες. Από τους Χριστιανούς σκοτώθηκαν εκτός από τον παραπάνω καλόγερο, οι Αρχανιώτες Νικ. Στραταριδάκης και ο Γ. Εμμ. Παχάκης. Τραυματίστηκαν άλλοι 7…»

Οι μάχες συνεχίστηκαν στις 14 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους στις 21 του ίδιου μήνα και στις 15 Μαρτίου  με την πιο πολύνεκρη μάχη που έγινε τότε στην μικρή κωμόπολη που έκλεισε πάλι με νίκη των Χριστιανών .
 
ΠΗΓΕΣ:
Ιστορία της Κρήτης, Θεοχάρη Δετοράκη, Ηράκλειο 1990
Οι Αρχάνες δια μέσου των Αιώνων, Νίκου Χριστινίδη- Μανώλη Μπουνάκη, 1970
Οι Αρχάνες στην επανάσταση του 1897 – 98, Νίκου Χριστινίδη, 1997
Το Ημερολογιο του Ταγματος των επιλεκτων Κρητων, Ηλια Βουτιεριδη
kairatos.com.gr
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...