₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪ ₪

*Άνθρωποι και κυβερνήσεις ποτέ δεν διδάχτηκαν τίποτα από την Ιστορία, ούτε ποτέ καθόρισαν την δράση τους επάνω σε αλήθειες και αρχές στηριγμένες σ' αυτήν *
(Χέγκελ)
*Η ιστορία είναι θεματοφύλακας μεγάλων πράξεων, μάρτυρας του παρελθόντος, παράδειγμα και δάσκαλος για το παρόν και μεγάλος σύμβουλος για το μέλλον.*
(Μιγκέλ Ντε Θερβάντες)
*Την ιστορία μελέτα παιδί μου, γιατί έτσι όχι μόνο τον εαυτό σου και τη ζωή σου θα κάμεις ένδοξη και χρήσιμη στην ανθρώπινη κοινωνία, αλλά και το μυαλό σου οξυδερκέστερο και διαυγέστερο.*
(Ιπποκράτης)
Όποιος ξεχνάει την ιστορία του είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει*. (Σανταγίανα Ισπανός Φιλόσοφος)

Κυριακή, 28 Νοεμβρίου 2010

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1843 κλείνει ο κύκλος της απόλυτης μοναρχίας και η Ελλάδα αποκτά το πρώτο Σύνταγμα και την πρώτη κοινοβουλευτική κυβέρνηση .

Ηταν ξημερώματα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843... Στην πλατεία, κάτω από τα Ανάκτορα, συγκεντρώνονται στρατιώτες και πλήθη κόσμου, με επικεφαλής τον συνταγματάρχη Δημήτριο Καλλέργη. Μόνο αίτημα η κατάργηση της απόλυτης μοναρχίας και η ψήφιση δημοκρατικού Συντάγματος...

Ο βασιλιάς Οθωνας υπέκυψε στους όρους των επαναστατών. Δεσμεύτηκε, με υπογραφή, για τη διεξαγωγή εκλογών προς ανάδειξη της Εθνικής Συνέλευσης, η οποία θα είχε ως μόνη αποστολή τη σύνταξη και ψήφιση του πρώτου Συντάγματος...

Τότε και η πλατεία, στην οποία είχαν συγκεντρωθεί οι επαναστάτες του Καλλέργη, πήρε την ονομασία Πλατεία Συντάγματος.

Οι εκλογές για την Εθνική Συνέλευση ορίστηκαν για την 1η Νοεμβρίου. Ο Οθωνας αναθέτει τον σχηματισμό εκλογικής κυβέρνησης στον Ανδρέα Μεταξά, αρχηγό του Ρωσικού Κόμματος, ο οποίος έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στο κίνημα Καλλέργη.

Ο Μεταξάς επεχείρησε να εντάξει στην κυβέρνηση και τους αρχηγούς των δύο άλλων κομμάτων, του Αγγλικού Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο και του Γαλλικού Ιωάννη Κωλέττη. (Στην πραγματικότητα δεν επρόκειτο για κόμματα, αλλά για πολιτικά ρεύματα τα οποία είχαν ταυτισθεί με την άμεση επιρροή που ασκούσαν στην Ελλάδα, από την εποχή της Επανάστασης και μετά, οι Ρωσία, Αγγλία και Γαλλία).

Παρά το γεγονός ότι οι εκλογές αφορούσαν μόνο την ψήφιση Συντάγματος και η εκλογική κυβέρνηση ήταν διακομματική, η διαδικασία κάθε άλλο παρά αδιάβλητη ήταν...

Ηταν οι πρώτες εκλογές «βίας και νοθείας»! Μεταφέρω την περιγραφή του Γιώργου Ασπρέα («Πολιτική Ιστορία της Νεώτερης Ελλάδος»):

«Αι εκλογαί των μελών της Εθνοσυνελεύσεως εγένοντο όπως και προεβλέποντο. Εις τας περισσοτέρας των επαρχιών ο λαός δεν εξέφερε γνώμην ή η γνώμη αυτού παρεποιήθη και αι εκλογαί, γενικώς ειπείν, από απόψεως ελευθέρας θέλησης εκακοποιήθησαν. Αλλαχού οι καπεταναίοι, αλλαχού οι χωροφύλακες, αλλαχού αι αρχαί, εξέλεξαν όσους αυτοί εβούλοντο και εκείνους τους οποίους είχον συμφέρον να προκρίνωσι. Το ελεύθερον πολίτευμα εκακοποιείτο ευθύς αμέσως εις την θεμελιώδη αυτού βάσιν...».

Οι 244 πληρεξούσιοι συνήλθαν στις 8 Νοεμβρίου και άρχισαν τη σύνταξη του Συντάγματος, το οποίο ψηφίστηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1844. Η ορκωμοσία του Οθωνα έγινε στις 18 Μαρτίου και έπειτα από μία εβδομάδα η Εθνοσυνέλευση ψηφίζει τον πρώτο εκλογικό νόμο...

Στο μεταξύ έχει παραιτηθεί ο πρωθυπουργός Ανδρέας Μεταξάς... Ο Οθωνας διορίζει τον Κωνσταντίνο Κανάρη, ο οποίος μόνο τρεις υπουργούς μπόρεσε να ορκίσει!

Ακόμη και ο Οθωνας δεν τόλμησε να προχωρήσει σε εκλογές με μια τέτοια κυβέρνηση. Επιχειρεί να πείσει τον Μαυροκορδάτο και τον Κωλέττη να σχηματίσουν συμμαχική κυβέρνηση...

Πονηρός ο Κωλέττης...
Πονηρός και μηχανορράφος ο Κωλέττης αρνείται, αλλά δηλώνει ότι θα στηρίξει την κυβέρνηση Μαυροκορδάτου, ο οποίος ορκίζεται στις 30 Μαρτίου και προκηρύσσει εκλογές για τον Ιούνιο...

Το εκλογικό σύστημα επέτρεπε την καλπονοθεία και περιόριζε τα εκλογικά δικαιώματα, όπως και το δικαίωμα του εκλέγεσθαι... Δικαίωμα ψήφου είχε όποιος είχε συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας και «να έχη ιδιοκτησίαν τινά ή να ασκή οιονδήποτε επάγγελμα ή ανεξάρτητον επιτήδευμα»...

Οποιος επιθυμούσε να πολιτευθεί έπρεπε να είναι σχετικά πλούσιος, να κατέχει ακίνητη περιουσία αξίας δέκα χιλιάδων δραχμών - ήταν πολλά λεφτά την εποχή της δεκάρας... Ο εκλογικός νόμος προέβλεπε ότι η ψηφοφορία μπορούσε να διαρκέσει οκτώ ημέρες και να διεξάγεται διαδοχικά στις περιφέρειες... Τελικά, οι εκλογές άρχισαν τον Ιούνιο και τέλειωσαν έπειτα από τρεις μήνες!

Απροκάλυπτη βία και φανερή καλπονοθεία με πρωταγωνιστές τον Οθωνα και τον Κωλέττη- τον πατέρα της «κληρονομικής φαυλοκρατίας»- χαρακτηρίζουν τις πρώτες «δημοκρατικές» εκλογές στην ελεύθερη Ελλάδα... Ο Κωλέττης είχε περιμαζέψει τους άνεργους καπεταναίους και τους πειναλέους πολεμιστές στην Αθήνα... Ηταν οι «Ελληνάδες», οι οποίοι όταν δεν είχαν «αποστολή» στρατοπέδευαν μπροστά στο σπίτι του Κωλέττη, στους Στύλους του Ολυμπίου Διός.

Ενα μόνο περιστατικό φθάνει για να έχουμε την πλήρη εικόνα της δράσης των «Ελληνάδων» του Κωλέττη και τη σύμπραξη του Οθωνα στη βία και στη νοθεία...

Είναι 4 Αυγούστου, δεύτερη ημέρα ψηφοφορίας στην Αθήνα. Από ενωρίς οι ψηφοφόροι συρρέουν στην εκκλησία της Αγίας Ειρήνης, στην οδό Αιόλου. Είναι εκλογικό τμήμα... Δεν άργησαν να εμφανισθούν οι «Ελληνάδες»... Εμποδίζουν τον Δημήτριο Καλλέργη, υποψήφιο του κόμματος του Μαυροκορδάτου να μπει στην εκκλησία... Επεμβαίνουν οι οπαδοί του Μαυροκορδάτου και αρχίζει η σύρραξη. Αστράφτουν στον αέρα οι χαντζάρες και οι πέτρες ανοίγουν κεφάλια...

Ειδοποιείται και φθάνει επί τόπου ο Οθωνας με τον υπασπιστή του Γαρδικιώτη Γρίβα. Τι έκανε; Ζήτησε από το «θύμα», τον Δημήτρη Καλλέργη- τον πρωταγωνιστή της επανάστασης για το Σύνταγμα- να απομακρυνθεί για να αποχωρήσουν οι «Ελληνάδες» του Κωλέττη... Απροσχημάτιστη στήριξη των «Ελληνάδων». Πήραν και αυτοί θάρρος και ξεχύνονται στους δρόμους της Αθήνας κραυγάζοντες:

Κάτω ο Μαυροκορδάτος!

Από κοντά και ο Κωλέττης, επάνω σε ανοιχτή ανακτορική άμαξα, περιφέρεται στους δρόμους της Αθήνας, χειροκροτούμενος και επευφημούμενος από οπαδούς του, που είχαν κατάλληλα διαταχθεί στα πεζοδρόμια και σε μπαλκόνια σπιτιών...

Τo παιχνίδι είχε στηθεί αριστοτεχνικά από την αυλή, τον Κωλέττη και τους πρεσβευτές της Γαλλίας Πισκατόρι και της Αυστρίας Πρόκες Οστεν! Ο Μαυροκορδάτος αναγκάζεται σε παραίτηση και ο Οθωνας διορίζει πρωθυπουργό τον Κωλέττη...

Δεν τηρούνται ούτε τα στοιχειώδη προσχήματα. Ο Κωλέττης πηγαίνει στα Ανάκτορα με την πολυτελή άμαξα του γάλλου πρεσβευτή... Την ίδια ημέρα θα καλέσει να μετάσχει στην κυβέρνηση τον Ανδρέα Μεταξά, εκπρόσωπο του Ρωσικού Κόμματος... Είναι 4η Αυγούστου. (Επειτα από 96 χρόνια, την ίδια ημερομηνία, ένας άλλος Μεταξάς θα καταργήσει τη Βουλή και θα επιβάλει δικτατορία).

Προφανώς είναι μοναδική περίπτωση να ανατρέπεται κυβέρνηση κατά τη διάρκεια εκλογών και να αναλαμβάνει την ολοκλήρωση της εκλογικής διαδικασίας αυτός που ανέτρεψε την κυβέρνηση!

Δεν είναι δυνατόν να περιγραφούν και να καταγραφούν σε ολίγες αράδες τα περιστατικά βίας και νοθείας... Οκτακόσιοι νεκροί καταμετρήθηκαν από τη δολοφονική δραστηριότητα των «Ελληνάδων»...

Ψηφίζουν οι... πεθαμένοι
Οταν δεν έφθαναν οι ζωντανοί για να εκλέξουν τους υποψηφίους του Κωλέττη επιστρατεύονταν και οι πεθαμένοι (Τα δένδρα «πρωτοψήφισαν» το 1961...). Σε καμία άλλη εκλογή δεν εψήφισαν τόσοι νεκροί, γράφει ο ιστορικός Επ. Κυριακίδης...

Δεν έφθαναν η βία και η νοθεία. Ο Κωλέττης δεν δίστασε να αποκλείσει από τη Βουλή σαράντα και πλέον εκλεγμένους βουλευτές του Μαυροκορδάτου, αλλά και τον ίδιο, ο οποίος είχε εκλεγεί σε τέσσερις περιφέρειες, στα Καλάβρυτα, στην Καρυστία, στην Τριχωνίδα και στο Πανεπιστήμιο. (Τότε, το Πανεπιστήμιο εξέλεγε δικό του βουλευτή).

Στις πρώτες εκλογές η διαδικασία του Εκλογοδικείου είχε ανατεθεί στη Βουλή. Ετσι η εκάστοτε πλειοψηφία ακύρωνε την εκλογή βουλευτών, χωρίς ιδιαίτερη δικαιολογία...

Φυσικά δεν έγιναν αναπληρωματικές εκλογές. Οι σαράντα κενές έδρες καλύφθηκαν από τους αποτυχόντες υποψηφίους του Κωλέττη! Για το όργιο της νοθείας είναι χαρακτηριστικές οι περιπτώσεις του Καλλέργη και του Καλλιφρονά. Ο πρώτος ήταν ο ήρωας και το ίνδαλμα του λαού, διότι ανάγκασε τον Οθωνα να υπογράψει το πρώτο Σύνταγμα... Ο Καλλιφρονάς ήταν μισητός στον λαό, γιατί στο παρά πέντε πρόδωσε την επανάσταση του 1843... Από την κάλπη ο Καλλιφρονάς βγήκε πρώτος με 2.332 ψήφους και ο Καλλέργης με 253! «Μεγαλόψυχος» ο Κωλέττης δεν ξεχνά τους «Ελληνάδες». Το πρώτο βασιλικό διάταγμα που υπογράφει φέρει τον τίτλο «Περί αμνηστείας των κακουργησάντων εις τας βουλευτικάς εκλογάς»... Ομολογία και κυνισμός.

Ποιος θα διαφωνήσει με την επισήμανση του ιστορικού Γ. Ασπρέα;

«Ο,τι συνέβη κατά το έτος εκείνο, κατά τας πρώτας βουλευτικάς εκλογάς, είναι άξιον μεγάλης προσοχής, διότι τα γεγονότα εκείνα υπήρξαν τα κατ΄ εξοχήν κληροδοτήσαντα εις την χώραν την πολιτικήν κακοδαιμονίαν, υπό την ειδεχθή πτέρναν της οποίας ηδικοπάθησεν ο Ελληνισμός».

Η αρχή του τέλους του Οθωνα
Ο Οθωνας αναγκάστηκε να παραχωρήσει Σύνταγμα, αλλά φρόντισε με τους Μαυροκορδάτο και Κωλέττη να κατοχυρώσουν, συνταγματικά, τη δυνατότητα άμεσης παρέμβασης στην πολιτική ζωή.

Ιδού πώς περιγράφει ο Αλέξανδρος Ραγκαβής μια συνάντησή του στα Ανάκτορα: ΡΑΓΚΑΒΗΣ: Επέστησα την προσοχή της Α.Μ. και της Βασιλίσσης Αμαλίας ότι το συμφέρον του Εθνους και του Θρόνου απαιτεί να αποστεί η Α.Μ. και η κυβέρνησή του από κάθε επέμβαση στις εκλογές ΟΘΩΝΑΣ:... Φρονώ ότι δεν υπερπηδώ τα δικαιώματά μου, ούτε η κυβέρνηση τα δικά της, αν αποδείξουμε, όπως οι άλλοι, ποιους θεωρούμε καταλληλότερους για να εκλεγούν! ΡΑΓΚΑΒΗΣ: Οι άλλοι είναι κομματάρχες, η Α.Μ. ίσταται υπεράνω κομμάτων...

ΑΜΑΛΙΑ: Και τι λοιπόν; Θέλετε να βλέπουμε με αδιαφορία τους κακούς, τους καταχραστές, τους αναξίους εκλεγομένους; Και δεν πρέπει να οδηγούμε και να φωτίζουμε τον λαό;

ΡΑΓΚΑΒΗΣ: Και πιστεύετε, μεγαλειοτάτη, ότι είστε σε θέση να διακρίνετε, μεταξύ των υπηκόων σας, τους καλούς από τους κακούς; Ο Επ. Δεληγιώργης καταγράφει στο ημερολόγιό του:

«Ο βασιλεύς νοθεύει και εκβιάζει την θέλησιν του λαού κατά τας δημοτικάς και βουλευτικάς εκλογάς. Διαφθείρει τον λαόν, δίδων την άδειαν προς το εγκληματείν κατά την ενέργειαν των δημοτικών και βουλευτικών εκλογών.

»Απερρόφησε πάσαν συνταγματικήν δύναμιν και εγένετο διά της καταστροφής απόλυτος μονάρχης».

Τριάντα δύο στάσεις και ανταρσίες εκδηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της παρουσίας του Οθωνα στην Ελλάδα. Μυαλό δεν έβαλε. Δεν τον άφηνε και η Αμαλία, που άπαιζε ανάλογο ρόλο με τη γνωστή μας Φρειδερίκη...

Ο λαός εύστοχα είχε ονομάσει την αυλή «Καμαρίλα» και τους αυλικούς υπουργούς «μυξομάντιλα»...

Ο Οθωνας, η Αμαλία, η Καμαρίλα και τα μυξομάντιλα κυβερνούσαν την Ελλάδα μέχρι την έξωσή τους, το 1862.

Ολες οι εκλογές ήταν καθοδηγούμενες, πρωθυπουργοί και υπουργοί οι εκλεκτοί των Ανακτόρων.

Οι εκλογές του 1847

Ο Οθωνας σε γκραβούρα της εποχής bettmann/corbis/apeiron
Ο Κωλέττης, παρά τις συνεχείς αποσκιρτήσεις βουλευτών, πέτυχε να μείνει στην πρωθυπουργία τρία ολόκληρα χρόνια. Στις αρχές του 1847 μένει με πλειοψηφία ενός μόνο βουλευτή και καταφεύγει σε νέες εκλογές.

Γράφει ο Μακρυγιάννης στα «Απομνημονεύματά» του:

«Ο Κωλέττης άρχισε να κάμη τις εκλογές. Αν δεν είχαν οι σύντροφοί του ψήφους πολλούς κατά τον νόμον, γιόμιζαν τις κάλπες αυτοί και της κυβερνήσεως τα όργανα. Παντού εις το Κράτος γίνηκαν σκοτωμοί κι αφανισμός κατοίκων. Ο Κωλέττης πήρε όλας τας εκλογές, κι ο Μαυροκορδάτος ούτε εις τις εκατό μία...».

Κατά τον Αλέξανδρο Σούτσο:

«Ο Μαυροκορδάτος πρώτος διέφθειρε τας εκλογάς. Μετά ταύτα ο Κωλέττης και ο Μεταξάς τας ενόθευσαν και αυτοί κατά την εξέλιξιν. Ο Κωλέττης, έπειτα, μόνος ετελειοποίησεν το έργον του Μαυροκορδάτου και πολύ το υπερτέρησεν».

Περιοδείες του Οθωνα
Για τον ρόλο του Οθωνα γράφει η εφημερίδα «Ελπίς» (5 Μαΐου 1847):

«Ο Βασιλεύς αναχωρήσας εκ Πατρών μετέβη εις το Μεσολόγγιον, εκείθεν εις Αγρίνιον, Πλάτανον, Αμφισσαν. Πιθανόν να υπάγη και εις Θήβαν και Λεβαδείαν.

»Τι ομιλεί ο Βασιλεύς προς τους δημάρχους και τους δημοτικούς συμβούλους, δεν έχομεν ανάγκην να εξετάσωμεν, διότι λόγοι του ανευθύνου Βασιλέως είναι έπεα πτερόεντα. Οι υπαστισταί του, όμως, συσταίνουσι προς όλους, ως εξ ονόματος του Βασιλέως, την εκλογήν ανδραπόδων του Υπουργείου (της Κυβέρνησης).

»Είς βάναυσος αυλόδουλος, ο Στάικος, όστις εγένετο και στρατηγός διά τον λόγον ότι ποτέ δεν είδεν εχθρόν, ούτε τουφέκι έρριψεκατά εχθρού, είπεν, ως μας γράφουσιν εξ Αγρινίου, προς τον Βασιλέα, γενομένου λόγου περί βουλευτών.

»Ημείς καλύτερον βουλευτήν δεν θέλομεν παρά την Μεγαλειότητά ΣΑΣ»!

Ο ρόλος των Γάλλων
Ενδιαφέρον έχει η περιγραφή των επεμβάσεων και παρεμβάσεων των Γάλλων από την εφημερίδα «Ελπίς» (30 Απριλίου 1847):

«Η οικία του ενταύθα πρέσβεως της Γαλλίας ήτο το εργαστήριον όλων των αισχροτήτων, αίτινες τρία έτη καταμαστίζουσιν τον τόπον.

»Ο πρέσβυς της Γαλλίας ήτο μεσίτης της ψηφοκαπηλείας. Γαλλικά πλοία περιέπλεαν τας θαλάσσας της Ελλάδος, υπηρετούντα τα καταχθόνια σχέδια του κ. Κωλέττου.

»Γαλλικά χρήματα εδίδοντο για την εξαγοράν των συνειδήσεων... Οι υπάλληλοι της γαλλικής πρεσβείας εισέδυον και εις αυτά ακόμη τα δωμάτια της Βουλής, όπου ούτε στους δημοσιογράφος συνεχωρείτο η είσοδος, παρακινούντες, υποσχόμενοι, απειλούντες τους αμφιταλαντευόμενους βουλευτάς να μείνωσι πιστοί εις την σημαίαν του Υπουργείου (Κυβέρνησης) Κωλέττου».

Η Βασιλική Χωροφυλακή
Σε «διατεταγμένη υπηρεσία», ανέκαθεν, η Βασιλική Χωροφυλακή... Στόχος και ο αντιπολιτευόμενος Τύπος!

Απόσπασμα από δημοσίευμα της εφημερίδας «Ελπίς» (16-5-1847):

«Ο Μοίραρχος της Χωροφυλακής κ. Τσαλακώστας ανέφερεν δι΄ εγγράφου του, μηνολογουμένου την 11η Μαΐου, προς τον Νομάρχην Αττικοβοιωτίας ότι ο «Αιών» και η «Ελπίς», εφημερίδες παραμορφώνουσαι κακοβούλως τα πράγματα, εξήψαν και εξάπτουν το πνεύμα των πολιτών εις βαθμόν ώστε εις πάσαν εναντίαν περίστασιν η στρατιωτική δύναμις δεν θέλει είσθαι ικανή να καταστείλη τούτο και να επαναφέρη την τάξιν»!

Ο Κωλέττης πεθαίνει
Ο Ιωάννης Κωλέττης δεν πρόλαβε το τέλος των εκλογών και της μεγάλης νίκης του κόμματος. Εμεινε στην πρωθυπουργία από τις 6 Αυγούστου 1844 ως και τις 31 Αυγούστου 1847.

Μετά τις εκλογές ο Οθωνας θα διορίσει πρωθυπουργό τον Κίτσο Τζαβέλλα. Δεν θα φθουρίσει και πολύ. Σε έξι μήνες (8 Μαρτίου 1848) θα αντικατασταθεί από τον Γεώργιο Κουντουριώτη. Η θητεία θα κρατήσει έναν μήνα παραπάνω και θα τον διαδεχθεί ο πυρπολητής Κωνσταντίνος Κανάρης (15-10-1848).

Ο Κανάρης θα παραμείνει στην πρωθυπουργία ως τις 12 Δεκεμβρίου 1849. Ο επόμενος εκλεκτός πρωθυπουργός των Ανακτόρων θα είναι ο ναύαρχος Αντώνης Κριεζής. Οι εκλογές του 1850
Με πρωθυπουργό τον Κριεζή προκηρύσσονται εκλογές για τον Σεπτέμβριο. Ο Οθωνας απουσιάζει στο εξωτερικό και το διάταγμα διάλυσης της Βουλής και προκήρυξης των εκλογών υπογράφει η Αμαλία, η οποία αναλαμβάνει και την «καθοδήγηση» του κρατικού μηχανισμού!

Ο ήρωας ναύαρχος του απελευθερωτικού αγώνα Αντώνης Κριεζής δεν μπόρεσε να αποτρέψει την επανάληψη εκλογών «τύπου Κωλέττη». Υπήρχαν πολλοί κληρονόμοι της φαυλοκρατίας... Η Καμαρίλα και τα «μυξομάντιλα»...

Ο πληθυσμός της χώρας ήταν 992.643

Αττική και Βοιωτία 89.005

Εύβοια 64.975

Φθιώτιδα και Φωκίδα 80.721

Ακαρνανία και Αιτωλία 97.850

Αργολίδα και Κορινθία 104.123

Αχαΐα και Ιλιδα 116.821

Αρκαδία 117.572

Μεσσηνία 97.575

Λακωνία 86.511

Κυκλάδων 137.490

Η εφημερίδα «Ελπίς» γράφει (26-8-1850): «Ο Βασιλεύς απεχώρησεν. Αι βουλαί εν κακίαις γηράσασαι απεχωρίσθησαν. Τα βουλευτήρια είναι ήδη οικίαι ιδιωτικαί προς ενοικίασιν και αι εκλογαί, αν και προ τριών μηνών απανταχού του κράτους οι βουλευτικοί κατάλογοι κατέστησαν οριστικοί, δεν διετάχθησαν. Η βασιλική εξουσία ανετέθη εις την βασίλισσαν. Η Κυβέρνησις του τόπου παρεδόθη εις υπουργείον (κυβέρνηση), το οποίον γέννημα εν μέρει των παραδόξων απαιτήσεων των αντιπροσώπων ξένων δυνάμεων, εν μέρει της Καμαρίλας είναι μεν καλύτερον του πεπτωκότος, αλλ΄ ανίκανον και αυτό να έχη ιδίαν θέλησιν, ετεροκίνητον ως και όλα τα προ αυτού από της 4ης Αυγούστου 1844».

Πρωταγωνιστής του εκλογικού οργίου του 1850 ο υπουργός Εσωτερικών Γεωργαντάς Νοταράς. Πρώτη κίνηση η αντικατάσταση νομαρχών, δημάρχων και δημοτικών συμβούλων, οι οποίοι δεν ήσαν πρόθυμοι να υπακούουν στη «κεντρική καθοδήγηση»!

Για παράδειγμα στη Νομαρχία Αττικής και Βοιωτίας απολύεται ο Δημήτρης Μελετόπουλος και διορίζεται ο Δημήτρης Χατζίσκος, ανεψιός του Κωλέττη!

Από την εποχή εκείνη οι εκλογές στην Αττική είχαν ιδαίτερη πολιτική βαρύτητα. Ιδού χαρακτηριστικά αποσπάσματα διαταγών του υπουργού Νοταρά προς τον ανεψιό του Κωλέττη, νομάρχη Αττικοβοιωτίας:

-«Σας παραγγέλλω να εφελκύσετε την σύντονον προσοχήν του επάρχου Θηβών, όπως προέλθη σύμφωνον με την επιθυμίαν της Κυβερνήσεως αποτέλεσμα και επιτύχουν οι υπουργικοί υποψήφιοι δι΄ όσον το δυνατόν μείζονος πλειοψηφίας».

-«...Κατά γενικήν συναίνεσιν του Υπουργικού Συμβουλίου η ευχή και επιθυμία του είναι εκλεχθώσι βουλευταί οι κύριοι:

Ανδρέας Μεταξάς, πρέσβυς εν Κωνσταντινουπόλει Δημ. Καλλιφρονάς, πρώην βουλευτής Γ. Σκούφος, διευθυντής των Ταχυδρομείων Σταύρος Βλάχος, βουλευτής της Α΄ περιόδου».

Ανάλογες διαταγές απέστειλε ο Νοταράς στους άλλους νομάρχες και επάρχους!

Παρέμβαση και στο πανεπιστήμιο
Το Πανεπιστήμιο Αθηνών είχε το προνόμιο να εκλέγει έναν βουλευτή μεταξύ των καθηγητών. Στις εκλογές του 1850 ήσαν δύο οι υποψήφιοι. Ο Περικλής Αργυρόπουλος, γυναικάδελφος του Αλ. Μαυροκορδάτου, και ο Γεώργιος Ράλλης.

Πριν από την έναρξη της ψηφοφορίας ένας από τους καθηγητές, ο Λάνδερερ, έπιανε τους «ασθενούς χαρακτήρος καθηγητάς» και τους μετέφερε ότι «η βούλησις της βασιλίσσης είναι να εκλεγεί ο Γ. Ράλλης», όπερ και εγένετο! Ο Περικλής Αργυρόπουλος είναι ιστορική προσωπικότητα της εποχής εκείνης. Σοφός και δεινός ρήτορας, διετέλεσε πρεσβευτής και υπουργός Εξωτερικών. Υπέρμαχος της ελευθεροτυπίας ήταν συνήγορος υπεράσπισης στη δίκη του ποιητή Αλ. Σούτσου.

Οι εκλογές του 1853
Οι εκλογές του Οκτωβρίου 1853 θα διεξαχθούν και πάλι από την κυβέρνηση του ναυάρχου Κριεζή. Η ίδια διαδικασία, ή ίδια τακτική. Είτε με βία, είτε με νοθεία έπρεπε να εκλεγούν οι εκλεκτοί της κυβέρνησης, δηλαδή των Ανακτόρων.

Μαρτυρίες από την εφημερίδα «Πανελλήνιον»:

«Οπου ετόλμουν να ρίψωσι εις τας κάλπας ψήφους υπέρ άλλων υποψηφίων, ή ανεβάλλοντο αορίστως αι εκλογαί, καθώς εις την Ευρυτανίαν και Ακαρνανίαν, ή διεκόπτοντο, καθώς εις την Ναυπακτίαν, ή επεφέρετο πρωτοφανής βία, καθώς εις την Μεγαρίδα ή ενοθεύετο εν πλήρει μεσημβρία το αποτέλεσμα, καθώς εις την Λεβάδειαν.

»Και όλας τας αθεμίτους ταύτας πράξεις ενεργούντες οι υπάλληλοι, δεν είχαν καμμίαν δυσκολίαν να κηρύττωσιν αναφανδόν ότι βουλευταί δεν ήτο δυνατόν να γίνωσιν άλλοι ειμή οι αποφασισθέντες υπό της κυβερνήσεως... »Επειδή ο λαός απέφυγε πάσαν ψηφοφορίαν, και αι πλείσται των καλπών έμεναν σχεδόν κεναί, ελήφθη το μέτρον της παραγεμίσεως αυτών...».

Από την εφημερίδα «Αθήνα»:

«Αι βουλευτικαί εκλογαί της πρωτευούσης ενεργούνται διά πλείστης όσης αδιαφορίας. Ουδείς τίμιος άνθρωπος ρίπτει την ψήφον του εις την κάλπην. Εντεύθεν οι ψηφοθήραι επιτρέχοντες τας αγυιάς και τα οινοπωλεία, αρπάζουν τους τυχόντας και τους προσάγουσιν εις την κάλπην διά να εναποθέσωσι τα εν κανίστροις ευρισκόμενα εκεί υπουργικά ψηφοδέλτια...

»Η βουλευτική εκλογή της Επαρχίας Αττικής επερατώθη διορισθέντων βουλευτών καθ΄ όν προηγουμένως εδημοσιεύσαμεν κατάλογον, των κ.κ. Σκ. Σούτσου, Α. Μεταξά, Στ. Βλάχου και Δ. Καλλιφρονά».

Βουλή με έναν (1) βουλευτή!
Η νέα Βουλή έπρεπε, με βάση το διάταγμα προκήρυξης των εκλογών, να συνέλθει στις 30 Νοεμβρίου 1853, αλλά οι εκλογές δεν είχαν τελειώσει!..

Περιγραφή της γελοιοποίησης του κοινοβουλευτισμού από την εφημερίδα «Πανελλήνιον»:

«Εις και μόνος βουλευτής παρευρέθη εις το βουλευτήριον κατά την κήρυξιν της ενάρξεως, πληρών συγχρόνως και την θέσιν του προέδρου και την θέσιν του γραμματέως και την θέσιν των 135 βουλευτών. Ο κ. Καλλιφρονάς επομένως παρίστανε, κατά την περίστασιν ταύτην, την σκιάν της ανυπάρκτου Βουλής».

Μετά δίμηνο ολοκληρώνεται η εκλογική διαδικασία και η Βουλή αρχίζει τις συνεδριάσεις της ως «Εκλογοδικείο», με συνεχείς ακυρώσεις εκλογών στην περιφέρεια!

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις.

Ακυρώνει την εκλογή στην Αίγινα, γιατί δεν πέτυχε ο κυβερνητικός υποψήφιος Λογιωτατίδης, αλλά ο Βενιζέλος.

Ακυρώνει την εκλογή στην Πύλο «διότι ο υπουργικός υποψήφιος Δαρειώτης, παραβάς την εντολήν, εσυνδυάσθη με τον Μπάσταν, και όχι με τον Τσικλητήραν, και προς τιμωρίαν του Δαρειώτου πρέπει και αυτός και ο Μπάστας να αποβληθώσι του Βουλευτηρίου και να εισέλθη ο Τσικλητήρας μετ΄ άλλου τινός επιλαχόντος»!

Και πάλι αμνήστευση
Μετά τις πρώτες εκλογές του 1844 ο Κωλέττης φροντίζει να «αμνηστεύσει», με βασιλικό διάταγμα, «τους κακουργήσαντες εις τας βουλευτικάς εκλογάς»!

Το «έργο» αυτό αναλαμβάνει η ίδια η Βουλή των εκλογών του 1853... «Διά κοινής και προς αμοιβαίον όφελος(!) συμφωνηθείσης μεταξύ βουλευτών και εξουσίας αφέσεως αμαρτιών, εκαλύφθησαν όλα τα κατά τας εκλογάς γενόμενα αμαρτήματα κατά του νόμου, της ηθικής και της εθνικής συνειδήσεως»!

1856: Εκλογές με τον «Τσουμπέ»
Οι εκλογές του Οκτωβρίου του 1856 προκηρύσσονται με διάταγμα που υπογράφει η βασίλισσα Αμαλία. Ο Οθωνας απουσιάζει και πάλι στο εξωτερικό...

Πρωθυπουργός ο Δημήτριος Βούλγαρης. Είχε διορισθεί στις 22 Σεπτεμβρίου 1855 σε αντικατάσταση του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου. Ο Βούλγαρης θα μείνει στην Ιστορία με το παρατσούκλι «Τσουμπές» και με τις φαυλοκρατικές του επιδόσεις, που ξεπερνούσαν και αυτές του «πατέρα της φαυλοκρατίας» Κωλέττη...

Το παρατσούκλι «Τσουμπές» δόθηκε στον Βούλγαρη από το καλπάκι που φορούσε συνεχώς στο κεφάλι...

«Αι εκλογαί τας οποίας διεξήγαγε ο Βούλγαρης το 1856 υπερέβησαν εις νοθείαν όλας τας άλλας» καταγράφει ο Γρηγόρης Δαφνής στο σημαντικό έργο του «Τα Ελληνικά Πολιτικά Κόμματα».

Οι εκλογές στην Αθήνα
«Η βουλευτική κωμωδία ήρξατο χθες εν τη πρωτευούση. Αριστερά τω κατιόντι την Αιολικήν οδόν υπάρχει εκκλησία τις ονομαζομένη Χρυσοσπηλιώτισσα. Εν ταύτη υπάρχει τραπέζιον και πέριξ αυτού κάθηνται τρεις-τέσσαρες φουστανελοφόροι, εφορευτικά μέλη της κάλπης λεγόμενοι.

Επί του τραπεζίου δε υπάρχουσι κατάστιχα τινα περιέχοντα διάφορα ονόματα, τα οποία εφαρμόζοντα εις τον τυχόντα, αρκεί μόνον ο ψηφοφορών να λαμβάνη την ψήφον εκ του πανερίου, εντός του οποίου υπάρχουσι τα εν τη Δημαρχία κατασκευασθέντα ψηφοδέλτια.

Περί του τρόπου καθ΄ ον διενεργείται η εκλογή των βουλευτών της Αττικής, αισχρόν εστί και λέγειν και οράν και ακούειν. Ολοι οι τίμιοι και φιλήσυχοι πολίται, διαβαίνοντες την οδόν του Αιόλου, έμπροσθεν της Χρυσοσπηλιωτίσσης, όπου τελείται η δήθεν εκλογή, αποστρέφουν μετ΄ εντροπής το πρόσωπόν των από του τόπου της παρανομίας και του αναιδούς σφαγιασμού των εθνικών ελευθεριών» (Εφημερίδα «Αθήνα», 20.10.1856).

Ψηφίζουν και... οι τουρίστες!
«Το παρελθόν Σάββατον, δύο νεωστί ελθόντες Κεφαλλήνες μαθηταί, συμπερπατούντες μετά τριών άλλων μαθητών Σμυρναίων εισήλθον, περιεργείας χάριν, εις τον ναόν, όπου τοις είπον ότι γίνεται εκλογή.

Κατά πρώτον εξεπλάγησαν, διότι πρώτην φοράν είδον εντός εκκλησίας ανθρώπους καπνίζοντας τσιγάρα.

Πλησιάζει αυτούς εις των παρευρισκομένων κλητήρων και δίδει και εις τους πέντε ανά έν ψηφοδέλτιον. Ορίστε, τους λέγει, να ψηφοφορήσετε.

Οι ξένοι εθεώρησαν αυτόν έκθαμβοι.

Αλλ΄ εμείς, απάντησαν, είμεθα ξένοι, προ ολίγου μάλιστα ήλθομεν εις Αθήνας.

Δεν πειράζει, δεν πειράζει, είπεν ο κλητήρ, ψηφοφορήσετε.

Δεν ημπορούμεν, είπεν εις εξ αυτών, δεν έχομεν τοιούτον δικαίωμα.

Καλέ δεν πειράζει, επανέλαβεν ο άλλος των κλητήρων, αφού σας το λέγομεν ημείς.

Τι μας μέλλει; είπεν θαρραλεότερος των πέντε, αφού αυτοί το θέλουσι!

Τα ψηφοδέλτια ερρίφθησαν εις την κάλπην και οι ψηφοφόροι εξήλθον του ναού καγχάζοντες» («Αθήνα» 25.10.1856).

Οι «βασιλικοί»
Χαρακτηριστικό είναι απόσπασμα από ολοσέλιδο κύριο άρθρο της φιλοκυβερνητικής εφημερίδας «Ελπίς» (8.12.1856).

«Ο λαός στενάζει κάτω από τον αβάσταχτο ζυγό των ανθρώπων της κυβέρνησης και της Καμαρίλας. Οι μεγάλοι τύραννοι έχουν δημιουργήσει τους τυραννίσκους στα χωριά και στις πόλεις. Γι΄ αυτό και η “Ελπίδα”, μολονότι στις εκλογές αυτές ήταν φιλοκυβερνητική, αναγκάζεται να κάνει έκκληση για να διαλυθούν οι τρομοκράτες στα χωριά, οι Γενίτσαροι, όπως τους αποκαλούν. Οι «βασιλίσκοι»! Οι εκλογές, κάποτε, τελειώνουν... Οι κυβερνητικοί «επιτυγχάνουν συντριπτική νίκη», οι αντίπαλοι «συντριπτική ήττα»...

Πανευτυχής ο «Τσουμπές» ετοιμάζει θριαμβευτική υποδοχή στον Οθωνα, που επιστρέφει, επίσης ευτυχής, από το ταξίδι του στο εξωτερικό...

Ο Οθωνας θα επιβραβεύσει τον Βούλγαρη με την ανανέωση της πρωθυπουργικής θητείας, αλλά και αυτός και η Καμαρίλα δεν θα έχουν πάρει τα μηνύματα που θα οδηγήσουν στην εκθρόνισή του...

1859: Εκλογές με υιόν Μιαούλη
Ακόμη και ο φαύλος «Τσουμπές» δεν μπόρεσε να αντέξει τις παρεμβάσεις της Αμαλίας. Στις 13 Νοεμβρίου 1857 παραιτείται και τα Ανάκτορα τον αντικαθιστούν με τον Αθανάσιο Μιαούλη, τον γιο του ένδοξου ναυάρχου. Ο Αθανάσιος, «μυξομάντιλο» της Αμαλίας, ντρόπιασε τον ένδοξο πατέρα του. Ηταν ανίκανος, δουλόφρονας και υποτακτικός της Αμαλίας, η οποία είχε αποθρασυνθεί...

Ο «άβουλος και βλάκας»- χαρακτηρισμοί του Τύπου- Οθωνας είχε απόλυτα υποταγεί στην Αμαλία. Οταν παρουσιαζόταν κάποιο σοβαρό ζήτημα- αφηγείται ο Ραγκαβής- ο Οθωνας άφηνε τη συζήτηση με τους υπουργούς, σηκωνόταν, πήγαινε στη διπλανή πόρτα και χτυπώντας την φώναζε τη βασίλισσα... Η πόρτα άνοιγε αμέσως και η Αμαλία μετείχε στη συζήτηση και συνήθως επέβαλλε τις απόψεις της!

Ο απόλυτος έλεγχος της πολιτικής ζωής από τα Ανάκτορα, οι συνεχείς εκλογές βίας και νοθείας και η αστυνομική βία και τρομοκρατία σε ολόκληρη την Ελλάδαδεν άργησαν να προκαλέσουν, βουβή στην αρχή, εντονότερη, στη συνέχεια, αντίδραση του λαού.

Ο εγγονός Κολοκοτρώνη
Πριν από τις εκλογές του 1859 κάνει την εμφάνισή της η μυστική εταιρεία «Ελευθερ΄ εκλογαί» με πρωταγωνιστή τον εγγονό του «Γέρου του Μωριά», τον Θεόδωρο Γενναίου Κολοκοτρώνη, γνωστό με το ψευδώνυμο Φαλέζ...

Ο εγγονός Κολοκοτρώνης ήταν ανώτερος αξιωματικός του Στρατού, αλλά δεν άντεχε αυτά που ζούσε από μέσα. Παραιτήθηκε με σκοπό να ηγηθεί του αγώνα για ελεύθερες εκλογές.

Τους στόχους του αποτύπωσε στο τετράστιχο:

Αν γίνουν εις τον τόπον Ελεύθερ΄ εκλογαί Θα λείψουν και οι δέκα Του Φαραώ πληγαί Δεν άργησε το τετράστιχο αυτό να γένει λαϊκό τραγούδι και να ξεσηκώνει τον κόσμο και να φουντώνει η αξίωση για ελεύθερες εκλογές.

Η Εταιρεία κάνει την πρώτη δημόσια εμφάνισή της την 25η Μαρτίου 1859. Σκορπίζει σε όλους τους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας προκηρύξεις με σύνθημα «Ελεύθερ΄ εκλογαί». Οθωνας, Αμαλία, κυβέρνηση και Καμαρίλα αιφνιδιάζονται, τρομοκρατούνται, αλλά δεν βάζουν μυαλό...

Η Αμαλία καλεί τον Κολοκοτρώνη και προσπαθεί να τον πείσει, με πλήθος ανταλλαγμάτων αλλά και απειλές, να αποσύρει την παραίτησή του και να ενταχθεί στην Αυλή της! Ο Κολοκοτρώνης επιμένει στην παραίτηση και συνεχίζει τον αγώνα, στον οποίο άρχισαν να στρατεύονται και οι νέοι.

Τα «Σκιαδικά»
«Τίποτε δεν προμηνούσε ότι η Κυριακή 10 του Μάη 1859 θα έμενε στη Νεοελληνική Ιστορία ως μία από τις ιστορικότερες ημέρες των αγώνων του ελληνικού λαού για την υπεράσπιση των ελευθεριών του» επισημαίνει ο Γ.Δ. Καρανικόλας στο ιστόρημα «Νόθες εκλογές στην Ελλάδα».

Εκείνο το πρωινό στο πεδίον του Αρεως κόσμος πολύς συγκεντρωνόταν γιατί θα έπαιζε η στρατιωτική μουσική.

Οι φοιτητές και οι μαθητές είχαν τη συνήθεια να φορούν ψαθάκια (σκιάδια) σιφνέικα. Τα σκιάδια αυτά έγιναν το σήμα της αντιοθωνικής νεολαίας. Και η Αστυνομία θεωρούσε «συνωμότη» κάθε νέο που φορούσε σιφνέικο ψαθάκι!

Οταν η Αστυνομία αντίκρισε τόσους πολλούς νέους με «σκιάδια» επεχείρησε να τους διαλύσει με κάθε μέσο βίας. Χτυπούσε αλύπητα και τους πολίτες, που άρχισαν να διαμαρτύρονται...

Ο Οθωνας και η Αμαλία χαίρονταν το θέαμα από το βασιλικό θεωρείο που είχε στηθεί στο Πεδίον του Αρεως!

Κυνηγημένοι οι νέοι κατέφυγαν στα Πευκάκια, στη Νεάπολη. Αρπαξαν από παντοπωλείο στάμνες και καθίσματα και τα εκτόξευαν κατά αστυνομικών. Δεν άντεξαν την πίεση της Αστυνομίας και κατέφυγαν στο Σύνταγμα, όπου βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον Στρατό και τη Χωροφυλακή!

Κυνηγημένοι κατέβηκαν στην Αιόλου και στην Ομόνοια, όπου διαλύθηκαν...

Την επομένη οι νέοι συγκεντρώνονται στα προπύλαια του Πανεπιστημίου και απαιτούν την αποπομπή του διευθυντή της Αστυνομίας. Ανάκτορα και κυβέρνηση φοβούνται την επέκταση των ταραχών και αποδέχονται το αίτημα. Αποπέμπουν τον διευθυντή της Αστυνομίας και ταυτόχρονα απαγορεύουν τις δημόσιες συναθροίσεις!

Κοπριά για βασιλικούς!
Στον αγώνα κατά του Οθωνα, πλέον, επιστρατεύεται και το πηγαίο ελληνικό χιούμορ...

Στο καφενείο της «Ωραίας Ελένης» πλήθος οι θαμώνες. Ανεβαίνει σε ένα τραπέζι ο μπαρμπα-Κώστας, απλός πολίτης από την Εύβοια, και αγορεύει κατά της Αυλής και της Αστυνομίας... Στον ώμο του έχει ένα καλάθι...

«Τι έχεις, πολίτα, μέσα στο καλάθι;» τον ερωτούν...

«Κοπριά για τους βασιλικούς» απαντά ο μπαρμπα-Κώστας... Γέλια και χειροκροτήματα πνίγουν τα λόγια του...

Από την επομένη δεκάδες νέοι κυκλοφορούν στην Αθήνα με καλάθια γεμάτα κοπριά και διαλαλούν: «Πουλάω κοπριά για τους βασιλικούς»...

Η Αστυνομία δεν μπόρεσε να τους συλλάβει, γιατί απαντούσαν ότι πουλούσαν κοπριά για τους βασιλικούς, που είχαν, τότε, όλα τα σπίτια της Αθήνας!

Προς εκλογές...
Τα Ανάκτορα και η κυβέρνηση καταφεύγουν σε εκλογές, πιστεύοντας ότι θα εκτόνωναν την διογκούμενη αντίδραση των πολιτών, κυρίως της νεολαίας...

Οι εκλογές προκηρύσσονται για τον Αύγουστο με πρωθυπουργό και πάλι τον Αθανάσιο Μιαούλη και υπουργούς τους Α. Κουμουνδούρο, Γ.Α. Ράλλη, Ρήγα Παλαμίδη, Θ.Α. Ζαΐμη, Α.Γ. Κουντουριώτη και Δ. Βότσαρη.

Η προσδοκία των πολιτών για ελεύθερες εκλογές διαψεύστηκαν από την πρώτη ημέρα. Ο Οθωνας και η Αμαλία πίστευαν ότι θα διατηρήσουν τον θρόνο με τα «μυξομάντιλα»... Δεν θα αργήσει η ημέρα που θα διαψευσθούν και οι δικές τους προσδοκίες... Στις περισσότερες επαρχίες εφαρμόστηκε η «τακτική Κωλέττη» για να εξασφαλισθεί η εκλογή των κυβερνητικών υποψηφίων. Προστίθεται, όμως, και η εξαγορά ψήφων! Γράφει η κυβερνητική εφημερίδα «Ο Ελλην» (17.10.1859):

«Τινές των βουλευτών δεν επλειοψήφησαν ειμή δι΄ αδράς χρηματικής καταβολής. Αι ψήφοι αναφανδόν εδημοπρατήθησαν και εδόθησαν στους πλειοδοτούντας.

Λέγεται ότι εις μίαν τινά επαρχίαν οι βουλευταί επλειοψήφησαν δυνάμει 30.000

δραχμών. Εις άλλην δε τινά δυνάμει 100.000. Αν λάβωμεν ως μέσον όρον 50 ή 60.000 δραχμών, επειδή όλαι αι επαρχίαι είναι 48, έν και ήμισυ εκατομμύριον ήθελεν αρκέσει ίνα σχηματισθή κατά το δοκούν η πλειοψηφία της Βουλής».

Στην επαρχία Γορτυνίας η κυβέρνηση εχρησιμοποίησε όλα τα μέσα για να αποτραπεί η εκλογή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, εγγονού του «Γέρου του Μοριά» και ηγετικού στελέχους του αντιοθωνικού κινήματος...

Τον υποστήριζαν οι δήμαρχοι Πλαπούτας και Παλαιολόγος. Πολλές πιέσεις και απειλές υπέστησαν για να αλλάξουν στρατόπεδο. Παρέμειναν πιστοί στον Κολοκοτρώνη. Τι έκανε η κυβέρνηση;

«Σήμερον εξεδόθησαν εντάλματα συλλήψεως κατά των δημάρχων Κων/νου Πλαπούτα και Παλαιολόγου. Τοις εκοινοποιήθη δε ότι καθ΄ ην περίπτωσιν εγκαταλείψωσι τον Κολοκοτρώνην, θέλουν είσθαι ελεύθεροι»! («Αιών»,14.10.1859).

Εκλογή Δεληγιώργη
Δύο σημαντικά γεγονότα συνέβησαν σε αυτές τις εκλογές και πρέπει να επισημανθούν, διότι προοιωνίζονται το τέλος του Οθωνα και την είσοδο της χώρας σε ομαλότερο κοινοβουλευτικό βίο.

Παρά το όργιο τρομοκρατίας και στο Μεσολόγγι εκλέγεται βουλευτής ο Επαμεινώνδας Δεληγιώργης, αρχηγός της αντιβασιλικής και Δημοκρατικής Νεολαίας.

Η Νεολαία πανηγυρίζει την εκλογή Δεληγιώργη και αποφασίζει, για τη στήριξη του αντιδυναστικού αγώνα, την έκδοση εφημερίδας με τον τίτλο «Το Μέλλον της Πατρίδας».

Στην Αθήνα οι αντικυβερνητικοί υποψήφιοι κυκλοφορούν προκηρύξεις με τις οποίες καταγγέλλουν την εξαγορά ψήφων με δημόσιο χρήμα. Με την προκήρυξη προτρέπουν τους ψηφοφόρους να εκλέξουν προτού ψηφίσουν:

«Μη δίδετε ψήφους εις τους παρά του υπουργείου προεκλεχθέντας, διότι ψηφοφορείτε αλλά δεν εκλέγετε!

Εκλέξατε υμείς αυτοί πριν ψηφοφορήσετε, και αν οι υποψήφιοι υμών αποτύχωσι, τουλάχιστον δείξατε ότι υπάρχουσι και παρ΄ υμίν οι εκτιμώντες τας ελληνικάς ελευθερίας και αδούλωτον έχοντες το φρόνημα».

1861: Η«Βουλή των Δημάρχων»
Παρά το όργιο της βίας, της τρομοκρατίας, της νοθείας και του χρηματισμού η Βουλή των εκλογών του 1859 δεν ήταν απόλυτα «του χεριού» των Ανακτόρων. Στη 2η περίοδο θα έλθει η μεγάλη έκπληξη. Θα εκλεγεί πρόεδρος ο αντιπολιτευόμενος Θρασύβουλος Ζαΐμης...

Η Βουλή έχει συμπληρώσει έναν χρόνο. Θα διαλυθεί με βασιλικό διάταγμα, διότι «η πλειοψηφία ταύτης απηρτίσθη εξ ετερογενών στοιχείων»!

Θα προκηρυχθούν νέες εκλογές. Πρωθυπουργός θα παραμείνει ο Αθανάσιος Μιαούλης. Εχει, πλέον, «πείρα» των «οθωνικών εκλογών»...

Οι ιστορικοί Καρολίδης, Κορδάτος, Φίνλεϊ περιγράφουν τις εκλογές του 1861:

«Τα τρομοκρατικά μέσα ξεπέρασαν την τρομοκρατία της εποχής του Κωλέττη. Οι καλπονοθεύσεις, οι μπραβισμοί, οι ξυλοδαρμοί, οι φυλακίσεις, και γενικά η ωμή βία των οργάνων της εξουσίας, έδωκαν την «νίκη» στην κυβέρνηση. Οι πιο σπουδαίοι από τους ηγέτες της αντιπολίτευσης, Αλ. Κουμουνδούρος, Επ. Δεληγιώργης, Θ. Ζαΐμης, Ρ. Παλαμίδης, απεκλείσθησαν από τη Βουλή».

Ο ιστορικός Γιάννης Βλαχογιάννης έγραφε στην «Πρωία» (25.9.1932):

«Οι εκλογές του 1861 γενήκανε με πολύ χειρότερες καλπονοθεύσεις, παρά οι περασμένες, ψηφίσανε πολλοί περισσότεροι νεκροί, απόντες κτλ., στους εξοχικούς δήμους τα ψηφοδέλτια τα ετοίμαζε και τα ΄ριχνε στην κάλπη υπέρ των υπουργικών υποψηφίων». Γι΄ αυτό η Βουλή του 1861 ονομάστηκε «Βουλή των Δημάρχων»!

«Η ξένη ακρίδα»
Οι αντιδράσεις κατά κυβερνητικών επεμβάσεων στην εκλογική διαδικασία μετεξελίσσονται, ημέρα με την ημέρα, σε αντιμοναρχικές εκδηλώσεις. Ο θρόνος του Οθωνα τρίζει... Ο Δημ. Λεβίδης, ανακτορικός υπουργός, έχει το θάρρος να προειδοποιήσει τον Οθωνα:

«Μεγαλειότατε, θλίβομαι εκ καρδίας διότι βλέπω καταρρέοντα τον Θρόνο»...

Αλλά ο βασιλιάς είναι κωφός...

Το φωνάζει και ο λαός στο εγερτήριο, που μεταφέρεται από στόμα σε στόμα και γίνε ται τραγούδι και εθνεγερτήριο:

Εως πότε η Ξένη Ακρίδα Εως πότε κωφός Βαυαρός Να γυμνώνει τη δόλια πατρίδα; Εγερθήτε, αδέλφια, καιρός!

Ο πατήρ τον υιόν να σπαράζη Κι αδελφός αδελφό να κτυπά Και ο φίλος τον φίλο να σφάζη Τίνος Ελληνος καρδιά το βαστά ................

Εγερθήτε, ω Ελληνες, τώρα Ας μη χάνωμεν πλέον καιρόν, Να κρημνίσωμεν ήλθεν η ώρα Τον κακούργον αυτόν Βαυαρόν! 1862: Το τέλος του Οθωνα
Ο συνταγματάρχης Δημήτριος Καλλέργης έφιππος έξω από τα Ανάκτορα τα ξημερώματα της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 συλλογη λ. ευταξια, μουσειο τησ πολεως των αθηνων
Από τις αρχές του 1862 αρχίζει το τέλος της Βαυαροκρατίας...

Οι πολιτικές αντιδράσεις, στις οποίες πρωτοστατούν και οι περισσότερες εφημερίδες και η Νεολαία, εξελίσσονται σε εξεγέρσεις... Και οι εξεγέρσεις σε επανάσταση.

Η αρχή έγινε στο Ναύπλιο, όπου είχαν εκτοπισθεί πολλοί αξιωματικοί, κατηγορούμενοι για συνωμοσία κατά της μοναρχίας. Η εξέγερση αντιμετωπίστηκε επιτυχώς από τα κυβερνητικά στρατεύματα, αλλά άρχισαν εξεγέρσεις στην άλλη Ελλάδα.

Η σημαντικότερη οργανώθηκε από τον στρατηγό Θεόδωρο Γρίβα. Συγκέντρωσε χιλιάδες ενόπλους και κατέλαβε χωρίς δυσκολία την Ακαρνανία. Ηταν αρχές Οκτωβρίου του 1862.

Αυτή η επιτυχία πυροδοτεί εξεγέρσεις στο Αγρίνιο, στο Μεσολόγγι, στην Πάτρα, στη Ναύπακτο, στην Κόρινθο και στα Μέγαρα...

Τα ξημερώματα της 10ης προς την 11η Οκτωβρίου ο κύκλος της επανάστασης κατά του Οθωνα κλείνει, με απόλυτη επιτυχία, στην Αθήνα. Το πρωί της 11ης Οκτωβρίου οι επαναστάτες διακηρύσσουν την κατάργηση της βασιλείας του Οθωνα και συγκροτούν προσωρινή κυβέρνηση με επικαφαλής τους Δ. Βούλγαρη, Κ. Κανάρη καιΡούφο Μπενιζέλο, οι οποίοι είχαν πρωταγωνιστήσει στην επανάσταση κατά του Οθωνα.

Στις 12 Οκτωβρίου ο Οθωνας και η Αμαλία θα επιβιβασθούν στο βρετανικό ατμόπλοιο «Σκύλλα»(!) και θα εγκαταλείψουν την Ελλάδα...

Είχαν παραμείνει στον θρόνο τριάντα σχεδόν χρόνια, τα πλέον καθοριστικά στην πορεία του νεοσύστατου ελληνικού κράτους... Δέκα χρόνια απόλυτοι μονάρχες και 18 χρόνια «συνταγματικοί μονάρχες»... Αφησαν πίσω τους «πολιτικά ερείπια»...

Νέος βασιλιάς- νέο Σύνταγμα
Μετά την έξωση του Οθωνα η προσωρινή κυβέρνηση προκηρύσσει εκλογές για την ανάδειξη της Β΄ Εθνικής Συνέλευσης, με αποστολή την ψήφιση νέου Συντάγματος και τη διαχείρηση της διαδοχής του Οθωνα.

Το νέο Σύνταγμα ψηφίστηκε τον Νοέμβριο του 1864... Σις 18 Μαρτίου 1863 η Εθνοσυνέλευση αναγόρευσε νέο βασιλιά τον νεαρό πρίγκιπα της Δανίας Γουλιέλμο-Γεώργιο. Αν και ήταν μόλις 18 χρόνων, η Εθνοσυνέλευση τον «βάπτισε» ενήλικο! Ηταν βαριά η κληρονομιά της εποχής της δίχρονης (1833-1835) βαυαρικής αντιβασιλείας.

Πώς έγινε η εκλογή του νέου βασιλιά;

Μας το εξιστορεί στην αγγλική Βουλή ο βουλευτής Σμόλετ:

«Ο χηρεύων θρόνος κατά πρώτον προσεφέρθη εις έναν γόνον της βασιλικής οικογένειας της Αγγλίας, όστις ην νέος δόκιμος επί πολεμικού πλοίου της Α.Μ.

Αλλ΄ η προσφορά ευγενώς απερρίφθη και τότε διαπραγματεύσεις τη συνδρομή της αγγλικής κυβερνήσεως εγένοντο προς τους άρρενες βλαστούς πάσης σχεδόν αυλής της Γερμανίας.

Αλλ΄ ουδείς τ ω ν π ε ι ν α λ έ ω ν τ ο ύ τ ω ν π ρ ι γ κ ί π ω ν ήθελεν άνευ όρων να αποδεχθή τον θρόνον(!)

Εν τέλει όλων των αποτυχιών μας ο νυν βασιλεύς της Δανίας απεδέξατο το στέμμα διά τον δευτερότοκον υιόν αυτού Γουλιέλμον Χριστιανόν, αλλ΄ υπό τινάς όρους, ων ο πρώτος ήτο η παραχώρησις των Ιονίων Νήσων να γίνη άμα τη αναρρήσει του νέου βασιλείου. Δεύτερον δε ότι η επιχορήγησις 12.000 λιρών να ορισθή τω νέω ηγεμόνι».

Η μεσοβασιλεία
Δεν αποτελεί έκπληξη ότι και μετά την έξωση του Οθωνα η πολιτική ζωή στην Ελλάδα δεν εξομαλύνθηκε. Δεν άφησε ο Οθωνας να συγκροτηθούν οργανωμένα κόμματα και «έπνιξε» τις προσπάθειες ανόδου στην εξουσία των σοβαρών πολιτικών, όπως, για παράδειγμα, τον Κουμουνδούρο.

Η Μεσοβασιλεία βρίσκει τον πολιτικό κόσμο διχασμένο σε δύο στρατόπεδα. Τα «κόμματα» με την ξενόδουλη ονομασία Αγγλικό, Γαλλικό και Ρωσικό διαδέχθηκαν δύο πολιτικές κινήσεις με την ονομασία «Ορεινοί» (Κ. Κανάρης) και «Πεδινοί» (Δ. Βούλγαρης)!

Οι αντιθέσεις των δύο πλευρών οδήγησαν συχνά σε κυβερνητικές κρίσεις. Χαρακτηριστική είναι η κρίση του Φεβρουαρίου 1863. Καταργήθηκε η Προσωρινή Κυβέρνηση και υποκαταστάθηκε από την Εθνοσυνέλευση! Λίγους μήνες αργότερα έχουμε τα «Ιουλιανά»- σημαδιακός αυτός ο μήνας. Η Αθήνα ματατρέπεται σε πεδίο μάχης ανάμεσα σε οπαδούς των δύο πολιτικών ομάδων. Και στις δύο πλευρές μετείχαν στρατιώτες και ληστές, που αφθονούσαν σε όλη τη χώρα!

Τα «Ιουλιανά» κατέληξαν σε ανακωχή και στον σχηματισμό νέας προσωρινής κυβέρνησης, η οποία έμεινε στην Ιστορία ως «Κυβέρνηση του Οροπεδίου»!

Με την άφιξη του νέου βασιλιά παραιτείται η «Κυβέρνηση του Οροπεδίου». Μέχρι τις πρώτες εκλογές, με το νέο Σύνταγμα και νέο εκλογικό νόμο (12 Μαΐου 1865) θα έχουμε πέντε κυβερνήσεις (σε 17 μήνες!): μία του Βούλγαρη, μία του Βάλβη, δύο του Κανάρη και μία του Κουμουνδούρου.

Αυτές οι εκλογές- με πλειοψηφικό και σφαιρίδιο- είναι και οι πρώτες τίμιες εκλογές. Τόσο τίμιες ώστε η κυβέρνηση του Αλέξανδρου Κουμουνδούρου, η οποία τις διεξήγαγε να «εξέλθη μειοψηφούσα, απολέσασα και δύο εκ των υπουργών αυτής...».

Ο Κουμουνδούρος θα χάσει τις εκλογές, αλλά θα πρωταγωνιστήσει δημιουργικά στην πολιτική ζωή ως τις αρχές της δεκαετίας του 1880.

Διαβάστε περισσότερα: http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=104&artid=196415&dt=15/09/2007#ixzz16ZdNQutC

Αλληλεγγύη στον Σταύρο Λάλα

Αλληλεγγύη στον Σταύρο Λάλα

Μια ωραία και σημαντική προσπάθεια έχει ξεκινήσει τις τελευταίες ημέρες στο διαδίκτυο, και συγκεκριμένα στην ιστοσελίδα κοινωνικής δικτύωσης facebook, σχετικά με την αποκατάσταση του Σταύρου Λάλα, από το ελληνικό κράτος. Και δεν μιλάμε για οικονομική αποκατάσταση, αλλά πρώτιστα ηθική, η οποία θα πρέπει να ξεκινήσει από τα πλέον απλά πράγματα. Να δοθεί δηλαδή στον Σταύρο Λάλα η ελληνική ιθαγένεια.

H Ελλάδα είναι μια χώρα που δυστυχώς ξεχνάει εύκολα τα σημαντικά πρόσωπα και εχει ελεφάντινη μνημη σε ανούσια γεγονότα. Είναι ντροπή άνθρωποι σαν τον Σταύρο Λάλα να δέχονται αυτή τη κοινωνική αλλοτρίωση!
Αντιθέτως με άλλες χώρες , που θα είχαν μέχρι και... παρασημοφορήσει έναν άνθρωπο που έκανε τέτοιες θυσίες γι' αυτές - υπενθυμίζουμε ότι ο Σταύρος Λάλας έμεινε 14 χρόνια στην φυλακή για κατασκοπεία υπέρ της Ελλάδος - το ελληνικό κράτος συνεχίζει να τον έχει γραμμένο στα παλαιότερα των υποδημάτων του. Έναν άνθρωπο με σοβαρά προβλήματα υγείας, που αντιμετωπίζει επίσης και σοβαρά οικογενειακά προβλήματα. Η δουλειά και σύνταξη που του υποσχέθηκε το κράτος όταν επέστρεψε στην Ελλάδα δεν ήρθαν ποτέ. Σήμερα, εξακολουθεί να ψάχνει για εργασία και κάνει βοηθητικές δουλειές προκειμένου να συντηρήσει την οικογένειά του. «Δεν έχω δουλειά, δυστυχώς. Παλεύω για την υγεία μου και τα παιδιά μου. Έπειτα από τόσα χρόνια στη φυλακή, "κληρονόμησα" κάποια σοβαρά προβλήματα. Έχω κήλη και το ένα μου χέρι είναι σχισμένο μέχρι τον ώμο».
Οποιοσδήποτε θέλει να συμμετέχει στην συγκεκριμένη ομάδα, μπορεί να την βρεί στην εξής διεύθυνση: "ΔΩΣΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ ΣΤΟΝ ΣΤΗΒ ΛΑΛΑΣ"

ΠΗΓΗ

Πέμπτη, 25 Νοεμβρίου 2010

ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ, Η μαρτυρία ενός saboteur

ΠΡΙΝ ΑΠΟ 65 χρόνια, το βράδυ της
25ης προς την 26η Νοεμβρίου
του 1942, καταγράφηκε στις σελίδες της
ιστορίας του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η
σημαντικότερη επιχείρηση της Ελληνι-
κής Εθνικής Αντίστασης: η ανατίναξη
της γέφυρας του Γοργοποτάμου, η οποία
πραγματοποιήθηκε με μια συντονισμέ-
νη ενέργεια των αντιστασιακών οργα-
νώσεων του ΕΔΕΣ (Εθνικού Δημοκρα-
τικού Ελληνικού Συνδέσμου), του ΕΑΜ
(Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου)
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ
20 ΠΟΛΕΜΟΣ & ΙΣΤΟΡΙΑ, Νοέμβριος 2007
και Βρετανών κομάντο με επικεφαλής
τον συνταγματάρχη Έντι Μάγιερς. Το
ιστορικό της ανατίναξης της γέφυρας
είναι πλέον γνωστό με κάθε δυνατή
λεπτομέρεια, και για το λόγο αυτό στο
παρόν τεύχος παραθέτουμε μια σημα-
ντική μαρτυρία ενός από τα ιδρυτικά
στελέχη του ΕΔΕΣ, του Κομνηνού Πυ-
ρομάγλου, ο οποίος υπήρξε γενικός
υπαρχηγός του στρατιωτικού σκέλους
της οργάνωσης που ονομαζόταν ΕΟΕΑ
(Εθνικές Ομάδες Ελλήνων Ανταρτών). Ο
Πυρομάγλου, μέσω μια γλαφυρής αλλά
και λεπτομερούς αφήγησης της επι-
χείρησης αλλά και των όσων προηγή-
θηκαν, αφενός προσδίδει στο γεγονός
αυτό καθαυτό αφενός την ιστορική του
σημασία, αφετέρου ξεκαθαρίζει το τοπίο
σχετικά με τη δράση και την εμπλοκή
των εθνικών αντιστασιακών ομάδων. Το
απόσπασμα που ακολουθεί είναι η αυ-
τούσια μαρτυρία του Κομνηνού Πυρο-
μάγλου, ενός εκ των συντελεστών της
επιχείρησης, όπως εκδόθηκε για πρώτη
φορά το Σάββατο στις 25 Νοεμβρίου του
1944 στην τότε καθημερινή εφημερίδα
«Ο ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΗΣ» που εκδιδόταν στα
Ιωάννινα.
ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΠΕΤΕΙΟΣ:
ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ
του Γεν. Υπαρχηγού
κ. Κομνηνού Πυρομάγλου
«Η ανατίναξις της γέφυρας του Γορ-
γοποτάμου ήταν φανερό σύνθημα της
ανοικτής και οργανωμένης ενόπλου
δράσεως του Ελληνικού Έθνους ενα-
ντίον των κατακτητών.
»Από την ημέραν της επιχειρήσεως
αυτής, διότι το σαμποτάζ αυτό είχε τερά-
στιαν απήχησιν και σοβαρά αποτελέσματα
επί των επιχειρήσεων στη Βόρεια Αφρι-
κή, πολλοί το διεκδίκησαν υπέρ αυτών
και ηθέλησαν να καρπωθούν τις δάφνες.
Τέτοια υπήρξε η διαστροφή της αλήθειας,
ώστε προ ημερών και το Ραδιόφωνον της
Μόσχας να εξαγγείλει ότι ο Γοργοπόταμος
είναι έργο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΓΟΡΓΟΠΟΤΑΜΟΣ
ΠΟΛΕΜΟΣ & ΙΣΤΟΡΙΑ, Νοέμβριος 2007 21
Επάνω: Το αποτέλεσμα. Το πελώριο γεφύρι
του Γοργοπόταμου, σωριασμένο στην κοίτη του
ποταμού, σταματά τον ανεφοδιασμό με πυρομα-
χικά της στρατιάς του Άφρικα Κορπς του Ρόμελ.

συνέχεια εδώ

Ήταν Έλληνας ο φαντάρος της διασημότερης φωτογραφίας του Β΄παγκοσμίου πολέμου

Η διασημότερη φωτογραφία του Β΄Παγκοσμίου πολέμου και η ιστορία του φαντάρου της φωτογραφίας…

Είναι ίσως η διασημότερη φωτογραφία του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, τραβηγμένη από τον σπουδαίο Γιουτζίν Σμιθ. Δείχνει καλύτερα από κάθε άλλη τη γενναιότητα και το θάρρος του ανώνυμου Αμερικάνου φαντάρου που πολέμησε για την ελευθερία. Με το τσιγάρο να κρέμεται μάγκικα στα χείλη, και με ένα βλέμμα που τσακίζει κόκαλα, αυτός ο στρατιώτης έγινε το σύμβολο της Μεγαλύτερης Γενιάς των Αμερικάνων. Αυτός ο στρατιώτης, όμως, δεν είναι Αμερικανός.

Λέγεται Ευάγγελος Κλωνής. Είναι Έλληνας.Ο Ατλαντικός ήταν γκρίζος, και η συννεφιά ήταν βαριά. Υπήρχε παντού η μυρωδιά της θάλασσας, και το μόνο που ακουγόταν ήταν ο ήχος των κυμάτων. Είχε φουσκοθαλασσιά, και τα αποβατικά σκάφη, τα επονομαζόμενα «σκάφη Χίγκινς», από τον ιδιοφυή μπεκρή που τα είχε σχεδιάσει, λικνίζονταν σαν καρυδότσουφλα καθώς πλησίαζαν την ακτή. Πολλοί έκαναν εμετό. Μερικοί επειδή ζαλίζονταν από τη θάλασσα.Ο Βαγγέλης είχε στο πλάι του τον Ιρλανδό, όπως πάντα. Ήταν κολλητοί φίλοι εδώ και μήνες, απ’ το Σαουθάμπτον, όπου περίμεναν πότε θα έρθει η ώρα για την απόβαση. Στέκονταν στοιβαγμένοι μέσα στο Χίγκινς με καμιά τριανταριά άλλους, όλοι τους νέοι, ντυμένοι στα χακί, με τα κράνη στο κεφάλι, και ένα μεγάλο κόκκινο «1» στον ώμο, το σήμα της 1ης Μεραρχίας Πεζικού, της θρυλικής Big Red One.

Ήταν 6 Ιουνίου του 1944. D-DayΚαι ήταν 6:30 το πρωί. Αυτό ήταν το πρώτο κύμα της απόβασης της Νορμανδίας. Ο Βαγγέλης στεκόταν σιωπηλός δίπλα στον Ιρλανδό και σκεφτόταν την Κεφαλονιά. Και μετά ο πυθμένας του Χίγκινς έγδαρε την άμμο της Όμαχα Μπιτς, και η πόρτα άνοιξε, και οι φαντάροι της Big Red One ξεχύθηκαν στο σφαγείο.

Οι Κεφαλλονίτες είναι μια ιδιόμορφη κατηγορία Ελλήνων. Πολλοί τους αποκαλούν μουρλούς, και πολλοί το παραδέχονται κιόλας, αλλά το σίγουρο είναι ότι στην ιστορία τους έχουν να παρουσιάσουν τα πιο ασυνήθιστα επιτεύγματα από όλους τους Έλληνες. Ένας από αυτούς, για παράδειγμα, ο Κωνσταντίνος Γεράκης, έγινε αντιβασιλιάς στο Σιάμ. Ένας άλλος, ο Ιωάννης Φωκάς, έκανε το 1592 τον περίπλου του Καναδά και πέρασε στον Ειρηνικό, όπου το στενό ανάμεσα στο Βανκούβερ και την ηπειρωτική χώρα έχει ακόμα το όνομά του. Ένας άλλος, ο μηχανικός Μαρίνος Χαρμπούρης, κατάφερε εν έτει 1770 να μεταφέρει ένα βράχο βάρους 2000 τόνων από ένα έλος της Φινλανδίας στην Αγία Πετρούπολη. Από ότι φαίνεται, αυτή η εκλεκτή παρέα κεφαλλονιτών ηρώων πρόκειται να υποδεχτεί ένα νέο μέλος.

Ο Ευάγγελος Κλωνής γεννήθηκε στον Άγιο Γεώργιο της κοινότητας Πάστρας στις 28 Οκτωβρίου του 1916. Ήταν το δεύτερο παιδί μιας φτωχής οικογένειας που συνολικά θα αποκτούσε οκτώ. Ο Βαγγέλης άρχισε να καπνίζει όταν ήταν τεσσάρων, άρχισε να δουλεύει όταν ήταν πέντε, και παράτησε το σχολείο στην Τρίτη Δημοτικού. Στα 14 του μετακόμισε στην Αθήνα, όπου δούλευε ο μεγαλύτερος αδερφός του. Εκεί δούλεψε σαν εισπράκτορας στο λεωφορείο ενός άλλου Κεφαλλονίτη, του Γεράσιμου Αρσένη: Φορούσε την άσπρη του στολή και έκοβε τα εισιτήρια. Ότι έβγαζε το έστελνε στη μητέρα του, αλλά τα λεφτά ήταν λίγα. Μια μέρα, όταν ήταν 16 χρονών, το λεωφορείο είχε σταματήσει στον Πειραιά, και ο Βαγγέλης είδε κάτι ναύτες να βγαίνουν από ένα καράβι, να πηγαίνουν σε ένα κοντινό κρεοπωλείο, να φορτώνουν κομμάτια κρέας στον ώμο, και να τα μεταφέρουν στο καράβι. Οι ναύτες φορούσαν άσπρες στολές. Ο Βαγγέλης πήγε αμέσως στον Αρσένη, του έδωσε τις εισπράξεις της ημέρας και του είπε: «Εγώ φεύγω. Πες στη μάνα μου ότι θα της στείλω λεφτά από την Αμερική». Και πήγε στο κρεοπωλείο, και φορτώθηκε ένα κομμάτι κρέας, και μπήκε σκυφτός στο καράβι, και κρύφτηκε στα αμπάρια.

Έμεινε κρυμμένος τρεις μέρες, όταν η δίψα, η πείνα, και οι αρουραίοι τον ανάγκασαν να παραδοθεί. Είχαν ήδη περάσει το Γιβραλτάρ, και ο καπετάνιος δεν είχε επιλογή απ’ το να τον βάλει στη δουλειά, μέχρι να πιάσουν λιμάνι. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού συμπάθησε το νεαρό, και τον έβαζε τα βράδια να τους λέει τραγούδια απ’ το νησί. Ο καπετάνιος, βλέπετε, ήταν κι αυτός κεφαλλονίτης. Όταν έφτασαν στο Λος Άντζελες, ο καπετάνιος προσφέρθηκε να εξασφαλίσει χαρτιά στον Βαγγέλη, για να τον κάνει ναυτικό, αλλά αυτός δεν ήθελε. Έτσι τον αποχαιρέτησε δίνοντάς του ένα τελευταίο δώρο, που θα τον διευκόλυνε να περάσει από τον τελωνειακό έλεγχο. Ο Βαγγέλης δεν ήξερε λέξη αγγλικά, και δεν είχε κανένα χαρτί πάνω του, έτσι όταν ήρθε η σειρά του, έκανε τον κωφάλαλο, και δεν απαντούσε σε καμία ερώτηση. Οι υπάλληλοι τον άφησαν να περάσει, επειδή ήταν όμορφος και σοβαρός, και επειδή φορούσε ένα εντυπωσιακό, επίσημο κοστούμι.

Στο Λος Άντζελες έπιασε δουλειά στο ανθοπωλείο ενός άλλου κεφαλονίτη, του Σπύρου Στεφανάτου (ο οποίος σήμερα ζει στην Κεφαλονιά –είναι 94 χρονών). Η πόλη όμως δεν του άρεσε –είχε πολύ κόσμο, και δεν είχε συνηθίσει. Μετακόμισε στο Ντένβερ του Κολοράντο, όπου δούλευε σαν πιατάς σε ένα εστιατόριο, και κάποια στιγμή πήρε και μια δικιά του καντίνα με χοτ-ντογκ και τα πούλαγε στο δρόμο. Εκτός από την ωριμότητα που είχε αποκτήσει δουλεύοντας τόσα χρόνια, μια ωριμότητα που τον έκανε να φαίνεται πολύ μεγαλύτερος από ότι ήταν, είχε και τα γονίδια με το μέρος του. Καθώς άφηνε πίσω τον εφηβικό εαυτό του, μεταμορφωνόταν σε έναν πολύ εντυπωσιακό άντρα. Δεν ήταν πολύ ψηλός, ούτε ιδιαίτερα μεγαλόσωμος, αλλά είχε πολύ καθαρό, αρρενωπό πρόσωπο, και ένα έντονο βλέμμα που έκανε αμέσως εντύπωση στις κοπελιές. Μια ελληνοπούλα τον ερωτεύτηκε, και ήθελε να τον παντρευτεί. Αυτός όμως αρνήθηκε –υποστήριξε ότι ήταν μικρός ακόμα, και έπρεπε να βοηθήσει την οικογένειά του στην Ελλάδα. Οπότε αυτή τον απείλησε ότι θα τον καταδώσει στις Αρχές, καθώς εξακολουθούσε να ζει και να δουλεύει στη χώρα παράνομα.

Ο Βαγγέλης έφυγε από το Ντένβερ και πήγε στο Σικάγο, όπου δούλεψε σε εστιατόρια και μπαρ («μπάρες», όπως τα αποκαλεί ο γιος του Νίκος), αλλά δεν του άρεσε καθόλου το κρύο, έτσι έφυγε κι από εκεί και πήγε στο Χιούστον. Εκεί τον ενοχλούσε η υγρασία, οπότε επέστρεψε στο Ντένβερ, όπου το κλίμα του άρεσε, ελπίζοντας ότι η κοπελιά θα είχε βρει κάποιον άλλο, και θα τον άφηνε ήσυχο. Έτσι έγινε, αλλά δεν έμελλε να μείνει ούτε εκεί για πολύ. Ένας κεφαλλονίτης φίλος του πρότεινε να πάνε στη Σάντα Φε του Νιου Μέξικο για να βρούνε κάποιους φίλους (κεφαλλονίτες φυσικά), και τον ακολούθησε.

Η Σάντα Φε τότε είχε 8000 κατοίκους, από τους οποίους οι 800 ήταν Έλληνες. Η κοινότητα ήταν πολύ ζωντανή, και όλα τα εστιατόρια, τα μπαρ και τα κοσμηματοπωλεία ήταν ελληνικά. Ο Βαγγέλης λάτρεψε το μέρος –όλα εκεί, ακόμα και το κλίμα, του θύμιζαν Ελλάδα. Ένας Ζακυνθινός, ο Παναγιώτης Πομόνης, τον πήρε στη δουλειά του, σε ένα μπαρ-εστιατόριο που είχε. Αυτός και η γυναίκα του Ελένη τον δέχτηκαν σαν παιδί τους, και ο Βαγγέλης τους το ανταπέδωσε δουλεύοντας σκληρά. Οι δουλειές πήγαιναν καλά, και ο Βαγγέλης γρήγορα έγινε συνέταιρος στο μαγαζί. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: Εξακολουθούσε να είναι παράνομος. Όταν άρχισε ο Πόλεμος, βγήκε ένα νέο διάταγμα που καλούσε τους παράνομους μετανάστες να καταταγούν, με αντάλλαγμα την αμερικανική υπηκοότητα. Έτσι ο Βαγγέλης Κλωνής αποφάσισε να πάει στον πόλεμο.

«Ο πατέρας μου ποτέ δεν μίλαγε για τον πόλεμο», λέει ο Νίκος Κλωνής, ο δεύτερος από τους τρεις γιους το Βαγγέλη. «Δεν του άρεσε να λέει ιστορίες γι’ αυτά τα πράγματα. Και μερικές φορές, όταν τον ρωτάγαμε επίμονα, μας μάλωνε».

Η θητεία του Βαγγέλη Κλωνή είναι ένα μεγάλο μυστήριο, όχι τόσο για τα (πολλά) πράγματα που δεν ξέρουν ούτε οι πιο κοντινοί του άνθρωποι, αλλά για τις λεπτομέρειες που είναι γνωστές και επιβεβαιωμένες, οι οποίες συνθέτουν μια ημιτελή, αλλά απίστευτη ιστορία. Αυτά που ξέρουμε, από τις ιστορίες που είπε στα παιδιά του, από τα αντικείμενα που άφησε πίσω του, και από διάφορα στοιχεία από επίσημα αρχεία που έχουν ανακαλύψει οι δικοί του, πληροφορίες ανεπιβεβαίωτες αλλά πιθανότατα αληθινές, είναι τα εξής: Ο Βαγγέλης Κλωνής, μετά την κατάταξή του, ταξίδεψε στο Fort Bliss στο Τέξας όπου εκπαιδεύτηκε με το στρατό ξηράς. Χάρη στις εντυπωσιακές του επιδόσεις (ήταν άριστος σκοπευτής) τον έστειλαν στην Βιρτζίνια, στη Βάση των Πεζοναυτών. Εκεί τον κορόιδευαν επειδή δεν ήξερε καλά αγγλικά και επειδή δεν ήταν μεγαλόσωμος, στο γνωστό πνεύμα της εκπαίδευσης και της σκληραγώγησης, αλλά ο Κλωνής ήταν πλέον 25 χρονών και από αυτά είχε δουλέψει στα 20, οπότε δεν ήταν ιδιαίτερα δεκτικός σε τέτοιου είδους εκπαίδευση, και δεν χρειαζόταν άλλη σκληραγώγηση. Πλακώθηκε με κάμποσους σκληροτράχηλους marines, και τελικά μετατέθηκε πίσω στο Στρατό Ξηράς. Φεύγοντας έκλεψε αυτά τα λουριά που χρησιμοποιούσαν οι πεζοναύτες για να δένουν το καμουφλάζ στα κράνη τους. Του άρεσαν πιο πολύ από το δίχτυ που έβαζαν στο στρατό ξηράς, κι αυτό ήταν το μόνο πράγμα που κράτησε από τους Πεζοναύτες.

Στη συνέχεια πήγε στη Γιούμα της Αριζόνα, όπου εκπαιδεύτηκε στην έρημο, και μετά επέστρεψε στη Βάση της Βιρτζίνια με το Στρατό. Η εκπαίδευσή του είχε πια τελειώσει, και περίμενε να ακούσει που θα τον στείλουν, πιθανότατα στον Ειρηνικό, όταν ένας βαθμοφόρος ήρθε και τον βρήκε και του ζήτησε να μιλήσουν ιδιαιτέρως. «Σου έχω άσχημα νέα», του είπε. «Οι Γερμανοί σκότωσαν την οικογένειά σου στην Ελλάδα. Δεν έζησε κανείς. Μπορείς, αν θέλεις, να πάρεις μια άδεια και να επιστρέψεις στο σπίτι σου στην Σαντα Φε». Ο Βαγγέλης δεν ήθελε να πάει στην Σάντα Φε, μπορούσε να κλάψει κι εκεί που ήταν. Ζήτησε μόνο ένα πράγμα: «Στείλτε με στην Ευρώπη. Θέλω να πάω στους Γερμανούς».

Ο πρώτος σταθμός του Κλωνή στον πόλεμο ήταν στην Βόρεια Αφρική. Πολέμησε στην Τυνησία, πράγμα που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είχε ήδη ενσωματωθεί στην 1η Μεραρχία Πεζικού, η οποία «καθάρισε» αυτό το μέτωπο στις 9 Μαΐου του ’43, με την παράδοση 40.000 Γερμανών των «Afrika Korps». Στη συνέχεια η Big Red One προχώρησε στη Σικελία την οποία απελευθέρωσε, και μετά επέστρεψε στην Αγγλία, για να προετοιμαστεί για μια άλλη μεγάλη αποστολή: Την απόβαση στη Νορμανδία. Στο Σαουθάμπτον ο Κλωνής περνούσε την ώρα του κάνοντας βόλτες με τον Ιρλανδό φίλο του (το όνομα του οποίου παραμένει άγνωστο) και παίζοντας μπαρμπούτι. Πέρασε μερικούς μήνες σχετικά ξένοιαστους, με διαλείμματα έντασης όταν οι Γερμανοί αποφάσιζαν να βομβαρδίσουν. Σε έναν από τους βομβαρδισμούς, ο Βαγγέλης πήρε στα χέρια του ένα 12χρονο τραυματισμένο κορίτσι, και το πήγε στον Ερυθρό Σταυρό. Το κορίτσι πέθανε λίγα λεπτά αργότερα, και ο Βαγγέλης πήρε το θέμα προσωπικά: Καβάλησε ένα αντιαεροπορικό και άρχισε να ρίχνει Γερμανικά αεροπλάνα μόνος του.

Καθώς έμπαινε το καλοκαίρι του ’44, οι συμμαχικές δυνάμεις προετοιμάζονταν για την μεγάλη και κρίσιμη Επιχείρηση Overlord, που θα περιλάμβανε τη μαζική απόβαση στις ακτές τις Γαλλίας. Θα ήταν μια επιχείρηση δύσκολη, γιατί οι Γερμανοί την περίμεναν. Από την έκβασή της θα κρινόταν η πορεία του πολέμου. Στις 4 Ιουνίου του ’44, δύο μέρες πριν από την D-Day, ο Στρατηγός Άιζενχάουερ που είχε αναλάβει την διοίκηση της συμμαχικής στρατιάς, επισκέφθηκε τους στρατιώτες στο Σαουθάμπτον και κουβέντιασε μαζί τους. Ο Βαγγέλης έσπευσε να δώσει τα διαπιστευτήριά του, σε μια συνομιλία που μου μετέφερε ο γιος του: «Εγώ δεν είμαι Αμερικάνος», είπε. «Έρχομαι από την Ελλάδα. Οι Γερμανοί σκότωσαν όλη μου την οικογένεια. Θα πάω στη μάχη, και δεν με νοιάζει αν πεθάνω». «Είσαι Αμερικάνος γιατί φοράς τη στολή μας», του απάντησε ο Άικ. «Θα πολεμήσεις για την καινούρια σου πατρίδα, αλλά μετά θα γυρίσεις, για να γευτείς τους καρπούς της νίκης». Και ο Βαγγέλης Κλωνής έκανε ακριβώς αυτό.

Μετά την απόβαση, τα αμερικανικά στρατεύματα διέσχισαν τη Γαλλία. Ο Βαγγέλης πολέμησε στη Μάχη των Αρδεννών στο παγωμένο Βέλγιο, μια πολύ σημαντική σύγκρουση, όπου οι Σύμμαχοι κινδύνευσαν να χάσουν τον πόλεμο. Μέχρι εκείνο το σημείο πιθανότατα εξακολουθούσε να υπηρετεί με την Big Red One, αλλά στα πράγματά του οι δικοί του βρήκαν και ένα άλλο σήμα, το σήμα των Tigers, που επισήμως ήταν γνωστοί ως 10η Μεραρχία Τεθωρακισμένων και επίσης συμμετείχαν στη Μάχη. Στα προσωπικά του αντικείμενα βρέθηκαν ακόμα τρεις διαφορετικές στολές, και τα στοιχεία συμφωνούν ότι υπηρέτησε επίσης στην 82η ( AA – All American ) και την 101η ( Screaming Eagles ) Αερομεταφερόμενη Μεραρχία, και στην 654η Μεραρχία Πυροβολικού. Δεν υπάρχει ακόμα εξήγηση για το πώς ένας στρατιώτης θα μπορούσε να πολεμήσει με τόσες διαφορετικές Μεραρχίες. Οι ενδείξεις δείχνουν ότι η θητεία του Βαγγέλη Κλωνή δεν ήταν καθόλου τυπική ή φυσιολογική. Ο Κλωνής πολέμησε στην Αυστρία, την Πολωνία, τη Γερμανία, μπήκε στο Βερολίνο και το Παρίσι, ενώ υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι πήγε και στον Ειρηνικό. Για τίποτα από όλα αυτά δεν μιλούσε, όμως, δεμένος από όρκους και διαταγές. Υπάρχουν πολλά στοιχεία που συνηγορούν ότι δεν ήταν ένας απλός φαντάρος. Πήρε ασυνήθιστα πολλά μετάλλια (η οικογένειά του αυτό τον καιρό προσπαθεί να εντοπίσει ακριβώς πόσα και ποια), και δέχτηκε και μια θερμότατη ευχαριστήρια επιστολή από τον Πρόεδρο Τρούμαν με ιδιόχειρη υπογραφή. Ο Νίκος Κλωνής έχει ρωτήσει δεκάδες βετεράνους, αλλά ακόμα δεν έχει βρει κανένα που έλαβε τέτοια επιστολή μετά τον πόλεμο.

Κάτι άλλο που ξέρουμε είναι ότι κάποια στιγμή, το 1945, βρέθηκε έξω από το Βερολίνο και, υψηλόβαθμος πλέον, πήρε μια απόφαση που έμελλε να τον οδηγήσει στο στρατοδικείο. Σύμφωνα με την ιστορία που εξομολογήθηκε στους γιους του, η ομάδα του, που συνοδευόταν από τεθωρακισμένα, είχε αποκλειστεί από έναν ορμητικό χείμαρρο που είχε 6-7 μέτρα βάθος, και δεν μπορούσε να προχωρήσει. Ήξεραν ότι μια μεγάλη δύναμη Γερμανών πλησίαζε –υπολόγιζαν ότι είχαν δύο ώρες να απομακρυνθούν πριν τους φτάσουν, αλλά δεν μπορούσαν να περάσουν το χείμαρρο. Σε εκείνο το σημείο είχε γίνει μια μάχη, και υπήρχαν πολλοί νεκροί τριγύρω. «Ήταν απάνθρωπο», ομολόγησε ο Βαγγέλης Κλωνής, «αλλά δεν μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα άλλο. Δυο ώρες είχαμε. Κατ τότε το μυαλό μου πήρε μια κεφαλλονίτικη στροφή». Έδωσε τη διαταγή, και οι φαντάροι γέμισαν το χείμαρρο με πτώματα Αμερικάνων και Γερμανών, για να μπορέσουν να περάσουν τα τεθωρακισμένα από πάνω τους.

Λίγους μήνες αργότερα, στην οικογένεια του Πομόνη έφτασε ένα γράμμα από το Υπουργείο Αμύνης: Η κυβέρνηση, μετά λύπης, ενημέρωνε τους συγγενείς και τους φίλους ότι ο Βαγγέλης είχε σκοτωθεί. Στο εστιατόριο έγινε ένα μεγάλο μνημόσυνο, και όλοι οι Έλληνες περνούσαν από εκεί για να κλάψουν. Μόνο σε μια γωνιά καθόταν και έπινε ένας Κεφαλονίτης, ο Θεοδωράτος, και έμοιαζε να μην ασχολείται. Τον ρώτησαν γιατί δεν λυπάται για τον φίλο του, και αυτός τους κοίταξε και απάντησε: «Τι να σας πω ρε μαλάκες. Αυτός ζει. Μια των ημερών θα ανοίξει την πόρτα και θα μπει μέσα. Είναι μεγάλος κερατάς. Λένε μαλακίες αυτοί, δεν τον πιάνει σφαίρα το Βαγγέλη. Δεν του κάνω μνημόσυνο εγώ». Το Γενάρη του 1946, ο Βαγγέλης Κλωνής βγήκε μαζί με τους άλλους βετεράνους από το λεωφορείο και προχώρησε προς το μαγαζί του στη Σάντα Φε. Είχε χάσει την μεταλλική του ταυτότητα, και την είχαν βρει δίπλα σε ένα πτώμα.

Μετά τον πόλεμο ο Βαγγέλης συνέχισε να δουλεύει με τους Πομόνηδες, και πάντα έστελνε λεφτά στο θείο του, τον Γεράσιμο Στάβερη στην Ελλάδα. Ένα απόγευμα, όταν πήγε στο μαγαζί να δουλέψει, ένας άλλος κεφαλλονίτης που δούλευε εκεί τον πλησίασε και του έδωσε ένα γράμμα. Από την Ελλάδα.

Το γράμμα έγραφε: «Αγαπημένε μας Βαγγέλη. Δεν ξέρουμε που είσαι, εδώ και 6-7 χρόνια. Ο Στάβερης μας βοηθά, αλλά δεν ξέρουμε αν είσαι καλά και που βρίσκεσαι. Εμείς είμαστε καλά. Περάσαμε δύσκολες στιγμές στο πόλεμο, αλλά είμαστε όλοι καλά, και θέλουμε να σε δούμε. Οι γονείς σου». Ο Βαγγέλης δεν δούλεψε εκείνο το απόγευμα. Πήρε μια μπουκάλα ουίσκι και έκατσε σε μια γωνιά με ένα φίλο και έκλαιγε. Όπως είπε αργότερα: «Έκανα και ένα μνημόσυνο για τους Γερμανούς. Σκότωσα πολλούς που δεν έπρεπε να σκοτώσω».

Το 1950, ο Βαγγέλης γύρισε στην Κεφαλονιά και είδε ξανά την οικογένειά του. Ένα από τα πρώτα πράγματα που του είπε η μάνα του ήταν: «Ξέρω ότι κυνηγάς τις γυναίκες και αυτές σε κυνηγάνε, αλλά πρέπει να βρεις μια να παντρευτείς, για να μη γυρνάς σα ρεμάλι». Και βάλθηκε να τον παντρολογεί σε όλο το νησί, καθώς είχε φτάσει πια τα 34, και ήθελε να τον δει γαμπρό. Ο Βαγγέλης όμως είχε συνηθίσει τις πολλές και όμορφες γυναίκες, και της ξεκαθάρισε ότι θα πρέπει να βρεθεί κάτι πολύ ιδιαίτερο για να τον κάνει να παντρευτεί. Από όσες έβλεπε δεν του άρεσε καμία, μέχρι που πήγε στη Σκάλα και είδε την Κική.

«Όταν τον είδα, εμένα μου άρεσε», θυμάται η Κική Κλωνή, το γένος Κουρκουμέλη, η γυναίκα του. «Ήταν πολύ όμορφος, σαν movie star, σαν τον Κλαρκ Γκέιμπλ, και ακόμα καλύτερος. Ήταν κεφαλλονίτης μάγκας». Ο Βαγγέλης όταν την είδε ζήτησε να πάει αμέσως στο σπίτι του πατέρα της. Μέσα σε μια εβδομάδα είχαν αρραβωνιαστεί. Μέσα στο μήνα παντρεύτηκαν. Επέστρεψαν στην Αμερική, και έκαναν τρία παιδιά, στη Σάντα Φε. Κάποια στιγμή η JC Penney’s έκανε μια μεγάλη προσφορά και νοίκιασε το κτίριο του εστιατορίου του Πομόνη, έτσι ο Βαγγέλης έμεινε χωρίς δουλειά. Τα παιδιά πλησίαζαν και την σχολική ηλικία, οπότε πήρε την απόφαση: «Θέλω να πάω τα παιδιά στην Κεφαλονιά, να κάνουμε άλλη μια γενιά Έλληνες».

Η οικογένεια επέστρεψε στην ρημαγμένη από το σεισμό Κεφαλονιά, και πιθανότατα θα έμεναν για πάντα εδώ, αν δεν ερχόταν η χούντα. Το καθεστώς απαιτούσε τα παιδιά να πάνε στρατό, έτσι ο Κλωνής πήρε την οικογένεια και ξαναγύρισε στη Σάντα Φε. Ο Βαγγέλης είδε τα παιδιά του να μεγαλώνουν –ο μεγαλύτερος, ο Άγγελος, έχει σπουδάσει πυρηνική φυσική και δουλεύει στο Ναυτικό. Ο Νίκος, ο δεύτερος, κρατά το μπαρ Evangelo’s στο κέντρο του Σάντα Φε, που ο Βαγγέλης άνοιξε το ’70. Ο Δήμος, ο τρίτος, είναι καρδιολόγος. Όσο περνούσαν τα χρόνια, άρχισε να λέει ιστορίες από τη ζωή του στον πόλεμο, ψήγματα πληροφοριών που έδιναν στα παιδιά και τους φίλους του μια άλλη εικόνα για τον πατέρα τους.

Όσο κι αν προσπαθούσε να τις ξεχάσει, οι εμπειρίες του από τον πόλεμο τον είχαν σημαδέψει. «Μερικές φορές, όταν έβλεπε ταινίες για τον πόλεμο στην τηλεόραση, έκλαιγε», θυμάται η γυναίκα του. «Μερικές φορές γινόταν νευρικός και μόνο που τα σκεφτόταν». Ο Βαγγέλης δεν ξαναταξίδεψε με αεροπλάνο, και δεν συμπαθούσε τη φασαρία. «Την ηρεμία την έβρισκε μόνο στη Σάντα Φε και στα Κοριάνα, στην Κεφαλονιά», θυμάται η Πελαγία Στεφανάτου, η κόρη του Σπύρου. Παρ’ όλα αυτά, ο πόλεμος εξακολουθούσε να μοιάζει μια παρένθεση στη ζωή του, και οι γνωστοί του την αντιμετώπιζαν ως τέτοια, χωρίς να δίνουν πολλή σημασία. Είχαν τον Κλωνή στο μυαλό τους ως αυτό τον γλετζέ, γοητευτικό, εξωστρεφή Έλληνα, που βωμολοχούσε ακατάσχετα και λάτρευε τις παρέες και τα τραγούδια.

Ο Βαγγέλης Κλωνής πέθανε στις 18 Φεβρουαρίου του 1989. Κηδεύτηκε στα Κοριάνα, και όλοι όσοι τον ήξεραν κράτησαν μαζί τους ο καθένας τη δική του, προσωπική εικόνα γι’ αυτόν. Υπήρχε όμως μια άλλη εικόνα, πολύ διάσημη, που κυκλοφορούσε εδώ και χρόνια, αλλά κανείς δεν την είχε συνδέσει με τον Βαγγέλη. Μέχρι το 1991. «Μια μέρα», θυμάται η Κική Κλωνή, «είχα πάει με το Νίκο και τα εγγόνια μου στο εμπορικό κέντρο. Ο Νίκος είχε πάει να πάρει περιοδικά, κι εγώ πήγα με τα εγγόνια για να τους πάρω παιχνίδια. Κάποια στιγμή βλέπω το Νίκο να έρχεται τρέχοντας. «Μάνα τρέχα!» φώναζε. «Ο πατέρας!» Και εκεί, στο εξώφυλλο του περιοδικού Life, ήταν ο άντρας μου, με στρατιωτικό κράνος και ένα τσιγάρο στο στόμα, και κοίταζε βλοσυρά προς τα πίσω».

Ο Γιουτζιν Σμιθ γεννήθηκε το 1918 στο Κάνσας, και εμφάνισε μια κλίση προς τη φωτογραφία από πολύ μικρή ηλικία. Μεγαλώνοντας έγινε ένας από τους καλύτερους φωτορεπόρτερ που έζησαν ποτέ, δούλεψε για το Life, το Newsweek, και άλλες μεγάλες εκδόσεις, αποκτώντας τη φήμη του λεπτολόγου καλλιτέχνη, που ήταν πρόθυμος να δουλέψει ακόμα και δύο εβδομάδες πάνω σε μια φωτογραφία για να βγάλει το αποτέλεσμα που θέλει. Πήρε διάσημες φωτογραφίες από τον πόλεμο, ανάμεσα στις οποίες και δύο λήψεις του Βαγγέλη Κλωνή: Η φωτογραφία με το τσιγάρο, και η εικόνα με το παγούρι, η οποία πριν από λίγα χρόνια έγινε γραμματόσημο στις ΗΠΑ.

«Ο Γιουτζίν Σμιθ ήταν ένας πολύ δύσκολος άνθρωπος», μου εξηγεί ο Τζέιμς Ένιαρτ, καθηγητής φωτογραφίας στο Κολέγιο της Σάντα Φε, που τον ήξερε καλά. «Είχε δαίμονες που τον κατάτρεχαν σε όλη του τη ζωή. Ήταν μια ψυχή βασανισμένη, αλλά μπορεί αυτοί οι δαίμονες να τροφοδοτούσαν την ιδιοφυία του». Ο Ένιαρτ έζησε μαζί με τον Σμιθ τα τελευταία χρόνια της ζωής του, και ήταν δίπλα του όταν πέθανε. Έχει ήδη γράψει ένα μεγάλο βιβλίο για το έργο του, και τώρα έχει ξεκινήσει έρευνες για ένα νέο βιβλίο, στο οποίο θα μελετά τη ζωή του Σμιθ παράλληλα με τη ζωή ενός από τα θέματά του: Του Βαγγέλη Κλωνή.

«Αυτοί οι άντρες είχαν πολλές ομοιότητες», μου λέει. «Ήταν εικονοκλάστες, αψηφούσαν το θάνατο, ήταν πολύ συναισθηματικοί, διψούσαν για περιπέτεια». Είχαν ακόμα παρόμοια ηλικία και έζησαν από πολύ κοντά τον πόλεμο –και κάποια στιγμή, κατά τη διάρκειά του, συναντήθηκαν.

Αυτή η συνάντηση είναι άλλο ένα μεγάλο μυστήριο.

Οι δύο φωτογραφίες του Σμιθ φέρεται ότι πάρθηκαν στο νησί Σαϊπάν του Ειρηνικού, όπου έγινε μία από τις σημαντικότερες Αμερικανο-Ιαπωνικές μάχες του πολέμου. Υπάρχει ένα πρόβλημα, όμως: Η απόβαση στο Σαϊπάν έγινε στις 15 Ιουνίου του 1944, εννέα μέρες μετά την απόβαση στη Νορμανδία.

«Το πιο πιθανό είναι ότι ο Κλωνής έφτασε εκεί κάποια στιγμή σε μια μυστική αποστολή», λέει ο Ένιαρτ. «Αλλά δεν μπορούμε να ξέρουμε ακόμα. Ξέρω ότι ο Σμιθ ταξίδευε συχνά, και απλά πρέπει να ερευνήσουμε τα ταξίδια του και όποια στοιχεία μπορούμε να βρούμε για την θητεία του Κλωνή, ώστε να μάθουμε πότε και που πάρθηκαν οι φωτογραφίες». Στην πορεία, ο Ένιαρτ ελπίζει να μάθει περισσότερα για την υπηρεσία του Κλωνή στον πόλεμο. «Οπωσδήποτε δεν ήταν μια τυπική θητεία», μου λέει. «Συμμετείχε σε υπερβολικά πολλά θέατρα επιχειρήσεων, και είχε εκπαιδευτεί για να χρησιμοποιεί σχεδόν όλα τα όπλα και όλα τα οχήματα –μπορούσε να οδηγεί ακόμα και τανκ. Φαίνεται πως ήταν κομάντο στις Ειδικές Δυνάμεις». Τα παιδιά του Βαγγέλη Κλωνή έχουν αρχίσει ήδη να ψάχνουν όποια στοιχεία μπορούν να βρουν για τη θητεία του πατέρα τους, για να διευκολύνουν την έρευνα του Ένιαρτ, και για να μάθουν την αλήθεια. Το αποτέλεσμα, όποιο κι αν είναι, θα είναι συναρπαστικό: Θα είναι η πλήρης, αληθινή ιστορία ενός Έλληνα ήρωα.

Όλα ήταν ματωμένα. Το κύμα που έσκαγε στην αμμουδιά ήταν κόκκινο. Η αμμουδιά ήταν κόκκινη. Και μετά, όταν όλα τελείωσαν, η αμμουδιά δεν φαινόταν, είχε κρυφτεί από τα πτώματα, που στην άκρη της θάλασσας παρασέρνονταν από το κόκκινο κύμα σε ένα μακάβριο λίκνισμα.

Ο Ιρλανδός ήταν δίπλα του στην αρχή. Σέρνονταν μαζί, σαν ένας άνθρωπος, πάνω στην άμμο της Όμαχα Μπιτς, ενώ γύρω τους το μόνο που ακουγόταν ήταν οι σφαίρες: Σφαίρες που σφύριζαν στον αέρα, σφαίρες που καρφώνονταν στην παραλία με ένα κούφιο «παφ» τινάζοντας την άμμο, σφαίρες που έσκαγαν στο νερό και διαπερνούσαν τα σκάφη Χίγκινς, σφαίρες που έσκιζαν σάρκες και τσάκιζαν κόκαλα. Μία σφαίρα βρήκε τον Ιρλανδό στο μέτωπο και διέλυσε το κεφάλι του. Τα μυαλά του χύθηκαν πάνω στον Βαγγέλη.

Την 6η Ιουνίου του 1944, στην δεύτερη από τις πέντε παραλίες όπου θα γινόταν η απόβαση της Νορμανδίας, την επονομαζόμενη Όμαχα Μπιτς, μόνο ένας από τους λόχους του αμερικανικού στρατού αποβιβάστηκε στο σημείο που έπρεπε. Μόνο δύο από τα 29 τανκς που θα πλαισίωναν την απόβαση έφτασαν στην ακτή. Οι βομβαρδισμοί των προηγουμένων ημερών είχαν αστοχήσει τελείως, και έτσι πλήρεις Γερμανικές δυνάμεις φυλούσαν τους λόφους πάνω από την παραλία, και ξερνούσαν μολύβι στους αβοήθητους φαντάρους της Big Red One.

http://eviotis.net

Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΙΛΑΡΙΩΝΑ

Ένας άλλος συνάδελφος του οποίου το όνομα δεν θυμάμαι παρά μόνο με το παρατσούκλι “Μαυρής”, ενώ τραυματίστηκε πολύ σοβαρά και δεν μπορούσε να περπατήσει, κρατούσε το όπλο ρίχνοντας εναντίον των Τούρκων. Στην προσπάθειά τους να τον πιάσουν, σκότωσε 3-4, ενώ οι υπόλοιποι ταμπουρώθηκαν πίσω από βράχους. Του πέταξαν μια χειροβομβίδα την οποία άρπαξε πριν εκραγεί, την έριξε πίσω κραυγάζοντας “Ζήτω η Ένωσις” και ξεψύχησε.

Μιλά ο πατήρ Θεωνάς,λοχίας τότε στην 33η Μοίρα Καταδρομών 20 Ιουλίου 1994
Περιγραφή της επίθεσης των λοκατζήδων της 33ης Μοίρας Καταδρομών στον Αγιο Ιλαρίωνα, την 20η Ιουλίου 1974, από τον πατέρα Θεονά, πατέρα σήμερα τριών ανήλικων κοριτσιών από το Κάρμι της Κερύνειας, τότε λοχία της 33ης Μ.Κ. που έδρα της είχε το χωριό Μπέλλαπάις υπό τη διοίκηση του ήρωα Γεωργίου Κατσάνη, που άφησε την τελευταία του πνοή στην περιοχή του Αγίου Ιλαρίωνα.

Το πρωινό της 20ης Ιουλίου 1974, αφηγείται ο πατήρ-Θεονάς, λοχίας τότε Παναγιώτου Θέον, ή ακόμη πιο γνωστός με το επίθετο “Παπανικολάου”, μας βρίσκει στο κτίριο του ΡΙΚ στη Λευκωσία, όπου δεχόμασταν καταιγιστικά πυρά από τα μαχητικά τουρκικά αεροπλάνα, χωρίς ευτυχώς καμιά επιτυχία. Πριν συνεχίσω, λέει, αναφέρω ότι από την ημέρα που εκδηλώθηκε το πραξικόπημα είχαμε πληροφορηθεί ανεπίσημα, ότι αναμενόταν τουρκική εισβολή από τη θαλάσσια περιοχή Αμμοχώστου.
Εν πάση περιπτώσει, βρισκόμασταν στο ΡΙΚ μέχρι τις 8 η ώρα το πρωί του Σαββάτου, οπότε κατέφθασαν στρατιωτικά φορτηγά τα οποία σύμφωνα με τις διαταγές θα μας μετέφεραν στη βάση μας στο Μπέλλαπάις. Κατευθυνόμενοι προς την 33η Μ.Κ. και αφού περάσαμε τα υψώματα της περιοχής Κυθρέας και λίγο μετά το χωριό Κλεπίνη, δεχθήκαμε αεροπορική επίθεση, από την οποίαν καταστράφηκαν ολοσχερώς τα οχήματα, από τα οποία είχαμε προλάβει να αποβιβαστούμε και να καλυφθούμε πίσω από δέντρα. Είχαμε 6-8 τραυματίες. Μετά απ’ αυτό, ήμασταν υποχρεωμένοι να διανύσουμε την απόσταση μέχρι τη Μοίρα με τα πόδια, πράγμα που έγινε.

Φτάσαμε έξω από το Μπέλλαπάις με αρκετές προφυλάξεις. Αφού διαπιστώσαμε ότι δεν υπήρχε εχθρός, μπήκαμε στο χωριό. Αφού μας βεβαίωσαν και οι κάτοικοι ότι δεν υπήρχαν Τούρκοι, συνεχίσαμε το δρόμο προς το σημείο συγκέντρωσης της Μοίρας. Εκεί συναντήσαμε τον μακαρίτη διοικητή μας Γεώργιο Κατσάνη, που μας υποδέχτηκε με θάρρος το οποίο μας μετέδιδε.
Στο σημείο εκείνο παραμείναμε μέχρι που σκοτείνιασε, οπόταν άρχισε η διοργάνωση της πρώτης αποστολής. Κάθε λόχος χωριστά έπαιρνε οδηγίες από το λοχαγό του. Εγώ προσωπικά ανήκα στο λόχο κρούσης, υπό το λοχαγό Βασίλη Ρόκα, ο οποίος μας είπε ότι αποστολή μας ήταν να καταλάβουμε τον Αγιο Ιλαρίωνα. Συγκεκριμένα, ο λόχος μας θα επιτίθετο εναντίον του υψώματος “Γκαμήλα” (περιοχή “Κοτζιάκαγια”), όπου οι Τούρκοι είχαν πολυβολεία. Τα αισθήματα που μας διακατείχαν, χωρίς ίχνος υπερβολής, ήταν υπερηφάνεια και θάρρος.
Είμαστε έτοιμοι να πάμε εκεί ψηλά να καταλάβουμε τον Αγιο Ιλαρίωνα.Επίσης, όπως μας είπε ο λοχαγός μας η επίθεση θα ήταν οργανωμένη και θα συμμετείχαν όλες οι Μοίρες Καταδρομών με στόχο την κατάληψη του Αγίου Ιλαρίωνα.
Ήρθε επιτέλους η στιγμή που επέτρεπε να κινηθούμε προς το στόχο, μπροστά ο λοχαγός και ακολουθούσε ο λόχος εις φάλαγγα κατ’ άνδρα. Πρέπει να ήταν 9 ή 10 η ώρα το βράδυ του Σαββάτου. Φτάνοντας μετά από αρκετή ώρα πεζοπορίας προ των εχθρικών γραμμών, είδαμε μπροστά μας το φυλάκιο των Ηνωμένων Εθνών, μέσα στο οποίο υπήρχαν τέσσερις ειρηνευτές, τους οποίους συλλάβαμε και μεταφέραμε πίσω στη μονάδα φοβούμενοι μήπως μας προδώσουν.
Βοηθούμενοι από το σκοτάδι, προχωρήσαμε αρκετά πάνω από το τουρκοκυπριακό χωριό Τέμπλος και κοντά στο στόχο μας, διασχίζοντας απόκρημνες περιοχές έτσι που να μη γίνουμε αντιληπτοί από τον εχθρό. Συναντήσαμε την πρώτη τουρκική περίπολο, η οποία αν και πέρασε σχεδόν από δίπλα μας δεν μας αντιλήφθηκε.
Με αρκετές προφυλάξεις κατευθυνθήκαμε προς την βόρεια (μάλλον νότια) πλευρά του υψώματος “Γκαμήλα”, εκεί δηλαδή που δεν μας περίμεναν, σε απόσταση 50-100 μέτρα από τα πολυβολεία τους. Σε κάποια στιγμή κάποιος συνάδελφος, έκανε θόρυβο, ο οποίος έγινε αντιληπτός από τους Τούρκους. Οι τελευταίοι άρχισαν να φωνάζουν και να πετάνε πέτρες προς την κατεύθυνσή μας, χωρίς ωστόσο να είναι σίγουροι το τι ακριβώς προκάλεσε το θόρυβο. Σχεδόν δέκα λεπτά πριν την ώρα κρούσης που ήταν 12 τα μεσάνυκτα, οι Τούρκοι σταμάτησαν, οπότε πήραμε θέσεις μάχης, αναμένοντας το σύνθημα, που ήταν μια πράσινη φωτοβολίδα.
Εγώ, παίρνοντας θέση μάχης, παραλίγο να βάλω το κεφάλι μου μέσα στη θυρίδα του πολυβολείου λόγω του σκότους, αλλ’ ευτυχώς δεν έγινα αντιληπτός. Στις 12 ακριβώς δόθηκε το σύνθημα της επίθεσης που ήταν οργανωμένη και έγινε με απόλυτη επιτυχία απ’ όλες τις Μοίρες Καταδρομών. Ο διοικητής μας Κατσώνης βρισκόταν 200 μέτρα από μένα, λαμβάνοντας μέρος στη μάχη και δεξιά μας ο λόχος του λοχαγού Κατούντα. Του συνθήματος ακολούθησε μια κόλαση πυρός. Η επίθεση διήρκεσε λίγα μόνο λεπτά, με σοβαρές απώλειες από πλευράς Τούρκων και από δικής μας πλευράς, μονάχα μερικούς τραυματίες, μεταξύ των οποίων και ο λοχαγός μας Βασίλειος Ρόκας, που τραυματίστηκε στο κεφάλι, αλλά συνέχισε να πολεμά ηρωικά.
Βρισκόμουν πολύ κοντά του, οπόταν μου έδωσε διαταγή να προχωρήσω πυροβολώντας.
Τρέχοντας και πυροβολώντας έφτασα σ’ ένα όρυγμα του εχθρού, οπόταν σκόνταψα έπεσα καιδεν θυμάμαι τι ακριβώς έγινε, ένιωσα ένα κάψιμο στο στόμα και φοβερούς πόνους, τα πάντα γύρω μου σκοτείνιασαν· νόμισα ότι θα πέθαινα. Ψαχνόμουν σε ολόκληρο το σώμα να βρω το τραύμα. Κάποιοι συνάδελφοί μου με άρπαξαν και με τοποθέτησαν πίσω από τη μάχη μεταφέροντάς με στη συνέχεια στο Μπέλλαπάις όπου βρισκόταν το πρόχειρο νοσοκομείο.
Εκεί, αφού δέχτηκα τις πρώτες βοήθειες από τους γιατρούς ένοιωσα ανακούφιση και μπόρεσα να καταπιώ για πρώτη φορά μετά τον τραυματισμό μου, ο οποίος προήλθε από καυτό κάλυκα του όπλου μου, λόγω του ότι είμαι αριστερόχειρας και όπως έπεσα στο όρυγμα μπήκε στο στόμα μου. Χωρίς να αναφέρω σε κανένα τίποτα και αφού ήμουν καλά, πήγα στη μάχη με τη βοήθεια του συναδέλφου Πούμπα από το Καράκουμι, ο οποίος εκτελούσε δρομολόγια από και προς το χώρο της μάχης, μεταφέροντας είτε τραυματίες είτε πυρομαχικά. Τον πρώτο που συνάντησα ήταν το λοχαγό μου τον Ροκά, ο οποίος αφού δέχθηκε και εκείνος τις πρώτες βοήθειες επέστρεψε πίσω στη μάχη. Αντικρίζοντάς τον πήρα δύναμη και θάρρος.
Η επίθεση στέφθηκε με επιτυχία και κυκλοφορούσαμε ελεύθερα στην περιοχή που καταλάβαμε, αν και οι πυροβολισμοί συνεχίζονταν. Ξημερώματα Κυριακής πληροφορηθήκαμε από συναδέλφους ότι ο διοικητής μας Γεώργιος Κατσάνης σκοτώθηκε σε απόσταση 200 μέτρων από το σημείο που βρισκόμασταν.
Στο άκουσμα του θανάτου του ξαφνιάστηκα και δεν μπορούσα να το πιστέψω, ενώ μέχρι να συνέλθω δεχόμασταν οργανωμένη επίθεση από τους Τούρκους. Ήταν 8 το πρωί της Κυριακής. Αρχισε η αντίστροφη μέτρηση. Η επίθεση των Τούρκων ήταν οργανωμένη. Μας βρήκαν εξαντλημένους και χωρίς καμιά υποστήριξη. Οι Τούρκοι είχαν εφεδρείες.
Τα πράγματα για τους Τούρκους ήταν εύκολα αφού υπερτερούσαν σε έμψυχο και άψυχο υλικό και ήταν ξεκούραστοι. ανταποδίδαμε τα πυρά υποχωρώντας, ενώ δόθηκε διαταγή οπισθοχώρησης. Φτάσαμε στο σημείο διασποράς της Μοίρας στο Μπέλλαπάις.
Στην οπισθοχώρηση είχαμε απώλειες. Χάσαμε το Θεοτόκη Ορφανού, ο οποίος παρέμεινε στο πολυβολείο ρίχνοντας εναντίον των Τούρκων μέχρι και την τελευταία του σφαίρα. Ένας άλλος συνάδελφος του οποίου το όνομα δεν θυμάμαι παρά μόνο με το παρατσούκλι “Μαυρής”, ενώ τραυματίστηκε πολύ σοβαρά και δεν μπορούσε να περπατήσει, κρατούσε το όπλο ρίχνοντας εναντίον των Τούρκων. Στην προσπάθειά τους να τον πιάσουν, σκότωσε 3-4, ενώ οι υπόλοιποι ταμπουρώθηκαν πίσω από βράχους. Του πέταξαν μια χειροβομβίδα την οποία άρπαξε πριν εκραγεί, την έριξε πίσω κραυγάζοντας “Ζήτω η Ένωσις” και ξεψύχησε. Σοβαρά τραυματίστηκε ο Κλεάνθης Κλεάνθους από τον Αγιο Γεώργιο Κερύνειας, ο οποίος δέχθηκε σφαίρα μερικά εκατοστά από την καρδιά (σήμερα βρίσκεται στο Λονδίνο και είναι καλά).
Την Κυριακή 21 Ιουλίου, κοντά στο μεσημέρι, είχαμε, όσοι απομείνει, ανασυνταχτεί στην περιοχή διασποράς της Μοίρας κοντά στο Μπέλλαπάις και παραμείναμε μέχρι την επομένη μέρα, όταν με νέες διαταγές που μας μετέφερε ο λοχαγός μας Ρόκας, έπρεπε να πάμε στην περιοχή μεταξύ Αγίου Γεωργίου και Πέντε Μίλι για να καταστρέψουμε δύο τουρκικά άρματα μάχης που προκαλούσαν πανικό στον άμαχο πληθυσμό, πράγμα που έγινε πιστευτό απ’ όλους μας, αφού μας είπε ότι με την καταστροφή των δύο αυτών αρμάτων οι Τούρκοι χάνουν το παιχνίδι!
Με αγωνία περιμέναμε το ξημέρωμα, ή καλύτερα μέχρι να μας δοθεί η διαταγή εκτέλεσης της νέας αποστολής, η οποία δεν άργησε να μας δοθεί, αφού είχε ήδη χαράξει το φως. Επιβιβαστήκαμε λοιπόν στα φορτηγά με νέες δυνάμεις που αντλούσαμε από το θαρραλέο λοχαγό μας και ξεκινήσαμε. Διασχίσαμε την Κερύνεια η οποία ήταν έρημη και φτάσαμε στα πρώτα σπίτια του Αγίου Γεωργίου. Αποβιβαστήκαμε και μέσα από τα περιβόλια φτάσαμε στην άλλη άκρη του χωριού και πήραμε θέσεις μάχης. Αναμένοντας, ακούαμε στον ασύρματό μας μηνύματα συνθηματικά που αναφέρονταν σε τετράποδα που κατευθύνονταν
στην Κερύνεια.
Σε κάποια στιγμή φάνηκε μπροστά μας το πρώτο άρμα το οποίο πυροβολούσε προχωρώντας. Δέχτηκε αντιαρματικό από συναδέλφους μας άλλου λόχου. Την ίδια στιγμή από πάνω μας πετούσαν αεροπλάνα χωρίς να μας βάλλουν φοβούμενοι μάλλον μη κτυπήσουν τους δικούς τους. Αφού ρίχτηκαν και άλλα αντιαρματικά κατά του πρώτου άρματος καταστράφηκε ενώ πληροφορούμαστε πως καταστράφηκε και το δεύτερον άρμα. Βιαστήκαμε να πανηγυρίσουμε. Δυστυχώς όμως για μας και τον ελληνισμό γιατί ακούαμε τώρα καθαρά στον ασύρματο ότι τουρκικά άρματα μάχης, ο αριθμός των οποίων δεν μπορούσε να προσδιοριστεί, κατευθύνονταν προς την Κερύνεια. Τα πάντα είχαν τελειώσει.
Δόθηκε διαταγή για αυτοδιάλυση…
Κανένας δεν ήξερε προς τα που να πάει. Οι περισσότεροι κατευθύνθηκαν προς την Κερύνεια για το Μπέλλαπάις. Σκέφτηκα να κατευθυνθώ προς το Κάρμι στο χωριό μου. Με ακολούθησαν 10-11 άτομα μεταξύ των οποίων ο συνάδελφός μου Πούμπας από το Καράκουμι. Οι υπόλοιποι ήταν έφεδροι. Στο δρόμο συνάντησα τον λοχαγό του λόχου Υποστήριξης της Μοίρας μου Αθανάσιο Αργύρη, ο οποίος είχε μαζί του 45-50 άτομα εφέδρους και κληρωτούς καταδρομείς. Του ανέφερα ότι κοντά ήταν το χωριό μου και ότι γνώριζα την περιοχή. Αμέσως μου ανέθεσε τη διαφυγή μας, παρ’ όλο ότι αρχικά είχε τη γνώμη να πάμε στη Μοίρα στο Μπέλλαπάις. Με αρκετές προφυλάξεις φτάσαμε στο Κάρμι. Πληροφόρησα τους συγχωριανούς μου, που μέχριτην ώρα δεν γνώριζαν, την όλη κατάσταση. Αρκετοί απ’ αυτούς, μεταξύ των οποίων και ο πατέρας μου παπα-Νικόλας, έφυγαν μετά από μας μέσω του Πενταδάκτυλου όπου βρισκόντουσαν δικοί μας στρατιώτες που είχαν δώσει μάχες με τους Τούρκους. Όσοι έμειναν πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Όταν φτάσαμε στον Πενταδάκτυλο μας μετέφεραν με στρατιωτικά οχήματα στη Λάρνακα της Λαπήθου. Σε κάποιο σημείο λάβαμε θέσεις μάχης γιατί υπήρχαν πληροφορίες ότι κοντά μας ήταν Τούρκοι οι οποίοι θα μας επιτίθεντο, πράγμα που δεν έγινε.
Ξημέρωσε Τετάρτη 24 Ιουλίου. Δεν υπήρχε τίποτε. Επιβιβαστήκαμε σε φορτηγά και μας μετέφεραν στην περιοχή ΣΟΠΑΖ της Λευκωσίας σε στρατόπεδο. Δύο μέρες μετά μας μετέφεραν στη γραμμή πυρός, στα Πάναγρα. Πέρασαν επτά μέρες και οι Τούρκοι είχαν καταλάβει μόνο την Κερύνεια και τα παραλιακά χωριά.
Σήμερα επιμένω και λέω ότι αν υπήρχε σωστή οργάνωση και αντίσταση δεν επρόκειτο οι
Τούρκοι να μπουν στην Κύπρο. Δυστυχώς όμως…

Εφημερίδα “ΑΛΗΘΕΙΑ”

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΑΓΝΟΟΥΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΣΟΝΤΩΝ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ 1974/ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ/ΚΥΠΡΟΣ 1974/Η Μάχη στον Άγιο Ιλαρίωνα Η ΜΑΧΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΔΡΟΜΕΩΝ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΙΛΑΡΙΩΝΑ

ΠΗΓΗ

Δευτέρα, 22 Νοεμβρίου 2010

Κατσώνης Λάμπρος (1752-1805)

Κατσώνης Λάμπρος (1752-1805)
lk1.jpg

Ο Πλοίαρχος Α’ Τάξεως και Ιππότης του Στρατιωτικού Παρασήμου του Αγ. Γεωργίου Δ’ Τάξεως Λάμπρος Δημητρίου Κατσώνης γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1752.

Σύντομο ιστορικό

Είναι άγνωστες οι λεπτομέρειες της οικογένειας, αλλά μαρτυρείται ότι μετά από κάποιο επεισόδιο με Τούρκο αξιωματούχο της περιοχής, ο Λάμπρος σε ηλικία περίπου 17 χρόνων, μαζί με τον πατέρα του καταδιωκόμενοι διέφυγαν μέσω Ύδρας στη Ζάκυνθο. Εκεί ο Κατσώνης ξεκίνησε το ναυτικό του επάγγελμα ταξιδεύοντας, φθάνοντας μέχρι τον Εύξεινο Πόντο.

Στα 1770 ο Λάμπρος κατετάγη στο Λιβόρνο εθελοντής στις Ρωσικές Δυνάμεις. Συμμετέχει στον Α’ Ρωσοτουρκικό πόλεμο (1769-1774) - τα Ορλωφικά - στην Πελοπόννησο, ως ναύτης, και λόγω των ικανοτήτων που έδειξε προάγεται σε Υπαξιωματικό. Έτσι άρχισε μια στρατιωτική σταδιοδρομία 35 ετών στο Ρωσικό Αυτοκρατορικό Ναυτικό. Στα Ορλωφικά τον ακολουθεί και ένας αδελφός του (δεν είναι γνωστό το όνομά του), που σκοτώθηκε όμως στον πόλεμο αυτό.

Μετά τα Ορλωφικά επέστρεψε με το Ρωσικό Στόλο και εγκαταστάθηκε μαζί με άλλους Έλληνες στην Κριμαία (Γενί Καλέ-Κέρτς). Έλαβε δραστήρια μέρος στην υπεράσπιση της Κριμαίας από τους Τούρκους, διεκπεραίωσε με επιτυχία αποστολή στην Περσία και έλαβε ενεργά μέρος στη δημιουργία του Τάγματος της Μπαλακλάβα, επιχειρήσεις οχυρού Οτσακόβ, διακρινόμενος και αμειβόμενος για την αποτελεσματική δράση του διαδοχικά με προαγωγές μέχρι του βαθμού του Λοχαγού (1786).

Το 1787, με πρόταση του Αρχιστρατήγου Γρηγόρη Πατιόμκιν, προάγεται από την Αυτοκράτειρα Αικατερίνη ΙΙ, τη Μεγάλη, σε Ταγματάρχη και αποστέλλεται, μετά από δική του πρωτοβουλία στη Μεσόγειο. Αποστολή του Ταγματάρχη Λ. Κατσώνη στην αρχή είναι να προετοιμάσει Δύναμη πλοίων που θα πολεμούν τον Οθωμανικό Στόλο μέχρι να φθάσει στα νερά της Μεσογείου ο συγκροτημένος Ρωσικός Στόλος από τη Βαλτική.

Στην Τεργέστη όπου έφθασε, με χρήματα ομογενών, δικά του που δανείζεται από τοπικούς οικονομικούς παράγοντες και δάνειο Ρώσων αξιωματικών υπό τον Υποστράτηγο Ν. Μορντβίνοβ, αγοράζει μεταχειρισμένο πλοίο, το ονομάζει «Αθηνά της Άρκτου» και μαζί με δύο άλλα μικρά εμπορικά μετασκευασμένα σε πολεμικά πλοία, έχοντας Ρωσικά Καταδρομικά Διπλώματα, ξεκινά την Καταδρομική-Κουρσάρικη δράση του.

Σε λιγότερο από 3 μήνες έχει συγκροτήσει Στολίσκο με 10 καταδρομικά πλοία. Σε έγγραφη αναφορά του Λάμπρου της 31ης Οκτωβρίου 1788 υπάρχει λεπτομερής περιγραφή του ιδίου για το πώς ‘έχτισε’ την πρώτη του Ναυτική Δύναμη στο Αρχιπέλαγος , δηλαδή «…με το πολεμικό μου χέρι…», όπως γράφει χαρακτηριστικά!

Επιχειρεί από το Ιόνιο στο Αρχιπέλαγος (Αιγαίο) μέχρι την Κύπρο και τη Συρία, γενόμενος ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων και όσων βοηθούν το Οθωμανικό καθεστώς. Ο πόλεμος όμως που ξεσπάει μεταξύ Ρωσίας-Σουηδίας (1788) δεν επιτρέπει την κάθοδο του Ρωσικού Στόλου και ο Λάμπρος Κατσώνης, επικεφαλής του Ρωσικού Ελαφρού Καταδρομικού Στολίσκου, πολεμά τον κοινό εχθρό μόνος του. Μετά τις πρώτες επιτυχείς Ναυτικές Επιχειρήσεις η Αικατερίνη διατάσσει και ο Στολίσκος του Λ. Κατσώνη αποτελεί πλέον μέρος των επισήμων Ρωσικών Ναυτικών Δυνάμεων στη Μεσόγειο.

lk6.jpg

Κατά διαστήματα πολεμά στο Αρχιπέλαγος και ο σχηματισθείς αργότερα (1789) Ρωσικός Κρατικός Στολίσκος, υπό τον Αντιπλοίαρχο Γουλιέλμο Λορέντζο, πρώην πειρατή από τη Μάλτα. Ο Λορέντζο όμως, δεν κατάφερε να συνεννοηθεί με τον Κατσώνη για κοινά σχέδια δράσεως, παρά τις διαταγές του Στρατηγού Ζαμπορόφσκι, Ανώτερου Διοικητή των Ρωσικών Δυνάμεων στη Μεσόγειο. Εξάλλου, εκτιμάται ότι ο Κρατικός Στολίσκος δεν συνενώθηκε με τον Στολίσκο του Κατσώνη, λόγω μάλλον αντιζηλίας των δύο Διοικητών.

Στη Τζιά όπου εγκαθιστά Ναυτική Βάση, παντρεύεται σε δεύτερο γάμο τη Μαρουδιά Σοφιανού κόρη του προεστού Πέτρου Σοφιανού. Η πρώτη σύζυγος του Κατσώνη, αγνώστων στοιχείων, είχε πεθάνει χωρίς να αποκτήσουν παιδιά μαζί.

Ο Στολίσκος του Κατσώνη έχει προκαλέσει μεγάλες καταστροφές στις εχθρικές Δυνάμεις και ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίντ δοκιμάζει να τον δωροδοκήσει, μέσω του Δραγουμάνου του Τουρκικού Στόλου, Σ. Μαυρογένη, προσφέροντας ελευθερία, ένα ελληνικό νησί, μη πληρωμή φόρων και 200.000 χρυσά νομίσματα, για να φύγει ο Κατσώνης με τους άνδρες του από τη Ρωσική Υπηρεσία και να σταματήσει τις Καταδρομές του εναντίον των Τούρκων. Ο Κατσώνης απάντησε με νέες Επιχειρήσεις εναντίον των Τουρκικών Ναυτικών Δυνάμεων και των παράκτιων φρουρών τους.

Την Άνοιξη του 1790 αποπλέει από τα Ιόνια νησιά για το Αρχιπέλαγος με 9 πλοία.. Στην πορεία προς το Αρχιπέλαγος παρέλαβε και επιβίβασε στο Στολίσκο του τον Ανδρούτσο με 800 πολεμιστές, που έκτοτε χρησιμοποιεί ως Αποβατικό Άγημα, το πρώτο Άγημα Πεζοναυτών πριν τον απελευθερωτικό Αγώνα.

lk2.jpg

Ο Κατσώνης ναυμαχεί και κατανικά τους Τούρκους συνεχώς επί 4 χρόνια, μέσα στα οποία προάγεται στα θαλασσινά πεδία των μαχών διαδοχικά σε Αντισυνταγματάρχη (1789) και Συνταγματάρχη (1790). Τον τελευταίο βαθμό αποκτά παρά την ήττα του στην ναυμαχία της Άνδρου, στον Κάβο Ντόρο, αφού κρίθηκε από τον Πατιόμκιν και την Αυτοκράτειρα ουσιαστικός νικητής. Ως επιβεβαίωση αυτού, του απονέμεται η υψηλότερη διάκριση της εποχής σε στρατιωτικό παράσημο, του Ιππότη του Στρατιωτικού Τάγματος του Αγ. Γεωργίου Δ’ Τάξεως (№ 755 (402); 8 сентября 1790, Σεπτέμβριος 1790)!

Στον Ελαφρό Καταδρομικό Στολίσκο του Κατσώνη πολεμούσαν και άλλοι Λιβαδείτες, που είχε ναυτολογήσει ο ίδιος. Σύμφωνα με τα Ρωσικά Αρχεία υπηρετούσαν στα πλοία του και οι ακόλουθοι: Πλοίαρχοι Στάθης Κατσώνης, Κωνσταντίνος Λεβαδίτης, Αγγέλη Διαμανδή, Υποπλοίαρχος Δρόσος του Χατζή και ο Ανθυποπλοίαρχος Κωνσταντίνος Θεοφάνης.

Ειδικά όμως, και για υπάρχουσα σχέση και ‘συνεργασία Λάμπρου Κατσώνη-Αλή πασά’ τα ΡΑ αποκαλύπτουν ότι μεταξύ τους είχε συζητηθεί σχέδιο, το οποίο προέβλεπε την υποστήριξη του Αλή πασά των Ιωαννίνων σε περίπτωση εξεγέρσεως για την απελευθέρωση της ελληνικής περιοχής με τη βοήθεια της Ρωσίας. Το προσχέδιο της συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Αλή πασά με τη μεσολάβηση του Κατσώνη αναφέρεται στην από 16 Ιουλίου 1791 έκθεση του Τομαρά προς τον Ποτέμκιν.

Στα 1791, ο Υποστράτηγος Βασίλης Τομαράς (ρωσιστί Ταμάρα), Διοικητής των Ρωσικών Δυνάμεων της Μεσογείου, αποδεχόμενος Διαταγή του Αρχιστρατήγου Γρηγόρη Πατιόμκιν, Πρίγκηπα πλέον της Ταυρίδας, τοποθετεί τον Συνταγματάρχη Λάμπρο Κατσώνη ως Διοικητή του Ρωσικού Στόλου της Μεσογείου, επικεφαλής 22 πολεμικών πλοίων αγκυροβολημένων στο νησί Κάλαμος του Ιονίου. Έρχεται όμως λίγο αργότερα η συμφωνία για ανακωχή στο Ρωσοτουρκικό πόλεμο και ο Έλληνας θαλασσομάχος, άξιος Διοικητής μίας τόσο σημαντικής, στρατιωτικά και πολιτικά, Ναυτικής Δύναμης δεν επιτρέπεται να συνεχίσει τον αγώνα του. Ακολουθεί η συνθήκη του Ιασίου (Ιανουάριος 1792) και το τέλος του δεύτερου Ρωσοτουρκικού πολέμου. Η Αικατερίνη κερδίζει τη διέλευση των πλοίων της από τα Στενά του Βοσπόρου, αλλά η Ελλάδα παραμένει σκλαβωμένη!

Σύμφωνα με τον Ρώσο ιστορικό Γκρ. Άρς «…Η συνθήκη του Ιασίου προκάλεσε βαθιά απογοήτευση στην Ελλάδα. Εκατοντάδες Έλληνες εθελοντές, οι οποίοι πολέμησαν ηρωικά και έδωσαν τη ζωή τους στις ναυμαχίες υπό τη διοίκηση του Κατσώνη, είχαν προσελκυσθεί από τις υποσχέσεις της Αικατερίνης Β’ να βοηθήσουν στην απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Τουρκικό ζυγό…».

Η ειρήνη που υπέγραψε η Αικατερίνη ΙΙ δεν ικανοποιεί τους μύχιους σκοπούς του Κατσώνη και αποφασισμένος διακηρύσσει «…Αν η Αικατερίνη υπέγραψε ειρήνη με τους Τούρκους, εγώ δεν υπέγραψα ακόμα τη δική μου….».

lk3.jpg

Έχει στο μεταξύ με την έγκριση του Τομαρά, προβεί σε συμφωνία με τους Μανιάτες για να εγκαταστήσει Ναυτική Βάση του Ρωσικού Στόλου στο Πόρτο Κάγιο. Εκεί καταφεύγει τότε με 11 πλοία, που τον ακολουθούν, και δίπλα στη Ρωσική σημαία, που ποτέ δεν υπέστειλε, σηκώνει το Λάβαρό του και εκδίδει το Μανιφέστο του (Μάιος 1792). Το γνήσιο Μανιφέστο βρέθηκε από τον Π. Στάμου στα Εθνικά Ολλανδικά Αρχεία το 2007, ενώ παρόμοιο κείμενο, ανυπόγραφο και προερχόμενο από αντίγραφο διορθωμένο, επίσης ανυπόγραφο, δημοσιεύθηκε στην Ελλάδα το 1864 στο περιοδικό ΠΑΝΔΩΡΑ με την ονομασία ‘Φανέρωση’. Στο Μανιφέστο, την Πολιτική του Διακήρυξη, ο Λάμπρος Κατσώνης αφού εκφράσει την πικρία του για τον χειρισμό του ίδιου και των ανδρών του από τη ρωσική ηγεσία, διατυπώνει με σαφήνεια και ειλικρίνεια τους πραγματικούς του σκοπούς, που είχε πολεμώντας στις τάξεις του ρωσικού στρατού, και εξηγεί γιατί αποφάσισε να συνεχίσει μόνος τον πόλεμο εναντίον των Οθωμανών για να ελευθερώσει την πατρίδα του – «…για νάχει το Γένος έναν τόπο ελεύθερο…»!

Άλλωστε, τα Ρωσικά Αρχεία απεκάλυψαν επίσης έγγραφο για τους σκοπούς του Κατσώνη, όπου αναφέρεται ότι έγραψε, ενωρίτερα στις 30 Ιουλίου 1789, ο γραμματικός του Ιβάν Μπασίλεβιτς προς τον Αντιναύαρχο Γκίμπς : «…Ο Ταγματάρχης Λάμπρος έχει κύριο σκοπό και αδιάκοπη σκέψη, ξεσηκώνοντας τον Ελληνικό λαό σε εξέγερση, να αποκαταστήσει την Ελληνική Βασιλεία…».

Ο μοναχικός πολέμαρχος, πιστεύει ότι δεν έχει επαναστατήσει εναντίον της Αυτοκράτειρας, αλλά ότι επιδιώκει τους σκοπούς που από την αρχή είχαν τεθεί από την ίδια την Αυτοκράτειρα με το δικό της Μανιφέστο. Στο μανιφέστο της η Αικατερίνη ΙΙ καλούσε σε ξεσηκωμό τους Έλληνες για την ελευθερία και την υποστήριξη της χριστιανικής τους πίστης, επομένως ο Λάμπρος ακολουθεί το ελληνικό του πεπρωμένο, έχοντας και ενδείξεις μυστικής ρωσικής υποστήριξης και συνεχίζει μόνος του τον απέλπιδα πλέον αγώνα του εναντίον των Τούρκων.

Οι εχθροί του τον κατηγορούν για πειρατεία, αλλά όπως μαρτυρά και ο Γάλλος πρόξενος στη Ζάκυνθο S. Sauveur, ο ίδιος ο Λάμπρος Κατσώνης διακήρυξε: «…Δεν εξόπλισα πειρατές, αλλά καταδρομείς εναντίον του εχθρού…».

Οι Γαλλικές δυνάμεις συνεχίζουν να συμπράττουν με τους Οθωμανικούς για την εξόντωση του Κατσώνη. Έτσι, στις αρχές Ιουνίου 1792 ο ενισχυμένος με 30 μεγάλα και μικρά Πολεμικά Τουρκικός Στόλος, μεταξύ των οποίων 12 θωρηκτά, «…εξ φρεγάτας και λοιπά εως είκοσιν άπαντα και με στρατεύματα ικανά προς απόβασιν….», αποκλείει το Πόρτο Κάγιο και οι Δυνάμεις του αρχίζουν συντονισμένη επίθεση από ξηρά και θάλασσα .

Συγχρόνως προτρέπουν οι Τούρκοι με εκβιαστικές απειλές τους Μανιάτες να παραδώσουν τον Κατσώνη και τους ‘Λαμπρινούς του’. Ο ανδρείος Κατσώνης, αποφεύγοντας εμφύλιο σπαραγμό, αποφασίζει να σταματήσει την ένοπλη σύγκρουση και να δραπετεύσει. Σώζεται και μέσω Κυθήρων καταφεύγει σε Βενετική περιοχή (Πάργα). Από εκεί συνεχώς καταδιωκόμενος για δυο περίπου χρόνια καταφέρνει, με προσωπικές παρεμβάσεις φίλων Ρώσων διπλωματών και στρατιωτικών, να λάβει τη γραπτή άδεια να επιστρέψει στη Ρωσία το 1794.

Τον Οκτώβριο του ίδιου χρόνου ο Κατσώνης με την οικογένεια του φθάνουν στη Χερσώνα, στην Κριμαία. Η οικογένεια εκτός από τη σύζυγο, Μαρία (Σοφιανού), είχε και ένα γιό το Λυκούργο, ενώ με βάση τις Ρωσικές αρχειακές πηγές (έγγραφο του ίδιου του Κατσώνη) ένας άλλος γιός του σκοτώθηκε κατά τις επιθέσεις των Τούρκων στη Τζιά. Κατά τα Βενετικά Αρχεία όμως, "…όταν συνελήφθη (1793) η γυναίκα του είχε μαζί της ένα γιό και μια κόρη, …γιατί όταν είχαν εγκατασταθεί προ έτους (1792) εις Ιθάκην, … εγεννήθησαν δύο παιδιά, εν αρσενικόν και το άλλο θηλυκό…". Ο Τάκης Λάππας ονόμασε την κόρη του Κατσώνη Γαριφαλιά. Στα αρχεία μέχρι στιγμής δεν αναφέρεται και δεν διευκρινίζεται τι απέγινε η Γαριφαλιά. Προφανώς όμως πέθανε πριν από την επιστροφή της οικογένειας στη Ρωσία μετά το Β’ Ρώσο -Τουρκικό πόλεμο. Αργότερα, το 1804 γεννήθηκε ο άλλος γιός του Λ. Κατσώνη, ο Αλέξανδρος.

Η Αικατερίνη ΙΙ, όταν κατάλαβε ότι ο Συνταγματάρχης Λάμπρος Κατσώνης παρέμενε πιστός και αφοσιωμένος αξιωματικός της, τον συγχώρησε, τον υποδέχθηκε στην Αυλή της σαν ήρωα και διέταξε (Διάταγμα 7ης Απριλίου 1794) Ειδική Επιτροπή να κρίνει και αποφασίσει για το δίκαιο της δράσεως του Κατσώνη και των ανδρών του μετά την Συνθήκη του Ιασίου με εντολή αν δικαιωθούν να αποζημιωθούν.

Ακολουθεί επίσης Διάταγμα της Αικατερίνης ΙΙ, που δίδει εντολή να πληρωθούν στον «…Συνταγματάρχη και Ιππότη Λάμπρο Κατσώνη 8 ετών αποδοχές, για την υπηρεσία του κατά τη διάρκεια όλου του Ρωσο-Τουρκικού πολέμου στο Αρχιπέλαγος, υπηρετώντας τον Ρωσικό Στολίσκο…».

Ο Λάμπρος Κατσώνης δικαιώθηκε από την Ειδική Επιτροπή και έλαβε ως αποζημίωση, με βάση τις αξιώσεις του το ποσόν των 576.674 ρουβλίων. Ο ίδιος ο Κατσώνης υποχρεωνόταν με την ίδια απόφαση να πληρώσει χρέη προς τρίτους ανερχόμενα στο ποσόν των 159.100 ρουβλίων. Οι αποφάσεις της Ειδικής Επιτροπής επικυρώθηκαν από τον Παύλο Α’, μετά το θάνατο της Αικατερίνης, με το Διάταγμα της 7ης Νοεμβρίου 1797. Ο Λάμπρος Κατσώνης είχε πλήρως δικαιωθεί ηθικά και υλικά! Δηλαδή έγινε αποδεκτό τελικά από τον Τσάρο της Ρωσίας Παύλο Πέτροβιτς ότι:

Ο Λάμπρος Κατσώνης μέσα από τις τάξεις του Τσαρικού στρατού, με τη δραστηριότητά του ως Διοικητής Ρωσικού Στολίσκου, τον οποίο μόνος του σχημάτισε με καταδρομικές ενέργειες, υλοποιούσε τους πραγματικούς του στόχους, εξυπηρετούσε δηλαδή την πολιτική της Αικατερίνης ΙΙ να εξασφαλίσει κάθοδο στη Μεσόγειο από τα Στενά του Βοσπόρου και συγχρόνως πολεμούσε για την Απελευθέρωση της Ελλάδας.

lk4.jpg

Έτσι, ο Συνταγματάρχης και Ιππότης Λάμπρος Κατσώνης αποκαταστάθηκε πλήρως στα μάτια της ανώτατης στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας της Ρωσίας και της κοινωνίας. Του συμπεριφέρνονται «…πολύ ευνοϊκά η αυτοκράτειρα και η υψηλή κοινωνία. Γίνεται δεκτός στην αυλή, σε πολλά αριστοκρατικά σπίτια της Αγίας-Πετρούπολης, γίνεται αρκετά γνωστός και δημοφιλής άντρας στην πρωτεύουσα…μόνον στα 1796… από Μαΐου μέχρι Ιουλίου παραβρέθηκε σε πέντε επίσημες τσαρικές δεξιώσεις και γιορτές…κάθε φορά ήταν προσκεκλημένος στο τραπέζι της Αικατερίνης ΙΙ…». Ο Κατσώνης είναι πολύ ικανοποιημένος και σε ένδειξη των μεγάλων υπηρεσιών του έχει εξασφαλίσει την άδεια να φοράει στην πόλη, στις δεξιώσεις και επίσημες συγκεντρώσεις, ένα καπέλο-φέσι-, όπου έχει κεντηθεί με ασημένια κλωστή ένα γυναικείο χέρι και η επιγραφή «Δια χειρός της Αικατερίνης», που σήμαινε ασφαλώς την υψίστη εύνοια της Αυτοκράτειρας, αλλά και την πίστη του ίδιου προς αυτήν.

Την ίδια περίοδο, όπως για όλες τις διασημότητες, έγιναν τα πορτρέτα του Λάμπρου και της συζύγου του Μαρίας – Αγγελίνας για τα Ρωσικά Αρχεία – στην Αγία Πετρούπολη από τον διάσημο Ακαδημαϊκό ζωγράφο Ι.Β. Λάμπη το νεότερο.

Προηγουμένως όμως ο Συνταγματάρχης Κατσώνης στη Χερσώνα, συνεχίζοντας τη στρατιωτική σταδιοδρομία του, δοκιμάζοντας την ανθεκτικότητα των σκαφών ασχολείται με μελέτες βλητικής στον Κωπήλατο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας και αποσπά τα εγκωμιαστικά σχόλια του Στόλαρχου Μορντβίνοβ .

lk5.jpg

Είναι σημαντικό όμως να αναφερθεί ότι, από πουθενά σήμερα δεν προκύπτει ότι ο Λάμπρος Κατσώνης ζήτησε ή έλαβε ποτέ τη Ρωσική υπηκοότητα. Πέθανε επομένως ως Έλληνας στη Ρωσία. Αντίθετα από τους δύο του γιούς, που και οι δύο αξιωματικοί του τσαρικού στρατού έλαβαν τη ρωσική υπηκοότητα και καταγράφηκαν και αυτοί στους πίνακες των Ευγενών της Ρωσίας. Μάλιστα ο μεγαλύτερος, Συνταγματάρχης Λυκούργος Λάμπρεβιτς, Διοικητής για 14 χρόνια του Ελληνικού Τάγματος της Μπαλακλάβα, έλαβε σαν τον πατέρα του το Στρατιωτικό Παράσημο του Αγ. Γεωργίου Δ’ Τάξεως (№ 8650; 26 ноября 1851). Από τους δυο γιους του Λυκούργο και Αλέξανδρο, που τελικά επέζησαν, ο Λάμπρος Κατσώνης απέκτησε 8 εγγονούς και 6 εγγονές.

Στο τέλος του 1798 με αρχές 1799 η οικογένεια Λ. Κατσώνη εγκαταστάθηκε στην Κριμαία, στο κτήμα που του χάρισε η Αυτοκράτειρα Αικατερίνη ΙΙ. Ήταν περίπου 20.000 ντιαστίνες, δηλαδή περίπου 22.000 εκτάρια, με την εξοχική κατοικία της μέσα στο κτήμα. Αυτό το κτήμα, ο Κατσώνης αργότερα ονόμασε Λιβαδειά (Livadia)! Σήμερα είναι χωριό 3χλμ Δυτικά της Γιάλτας, όπου το ομώνυμο «Λευκό Παλάτι της LIVADIA». Στο παλάτι αυτό υπογράφηκε η περίφημη Συμφωνία της Γιάλτας (1945), ενώ κανονικά έπρεπε να λέγεται της Livadia!
Εκεί στην Λιβαδειά της Κριμαίας ασχολήθηκε με τη γεωργία (κυρίως αμπελοκαλλιέργειες). Έγινε παραγωγός βότκας από σταφύλι (μάλλον πρόκειται για μπράντυ-κονιάκ, αφού γινόταν από σταφύλι) και ανάπτυξε σχέσεις με το θαλάσσιο εμπόριο.

Ο θάνατος του Λ. Κατσώνη επήλθε το νωρίτερο στο τέλος του 1805 ή το αργότερο αρχές 1806, χωρίς να είναι ακόμα τεκμηριωμένη η ακριβής ημερομηνία, σε ηλικία 53 ή 54 ετών. Δολοφονήθηκε κατά μυστηριώδη τρόπο, στη επιστροφή του από την Αγία Πετρούπολη. Δεν έχουν βρεθεί μέχρι τώρα στα Αρχεία στοιχεία για τις λεπτομέρειες της δολοφονίας του. Κατά μία εκδοχή, δολοφόνος ήταν ο οικογενειακός γιατρός του, πιθανώς υποκινούμενος από τη σύζυγο του Λάμπρου, λόγω αντιζηλιών και οικονομικών διαφορών. Οι σχέσεις των συζύγων οξύνθηκαν τόσο που «βγήκαν στη φόρα», παρά τη γέννηση το 1804 του μικρότερου γιου Αλέξανδρου. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Λάμπρος Κατσώνης απευθύνεται με παράπονο για τη συμπεριφορά της συζύγου στον Τσάρο Αλέξανδρο Ι, κατηγορώντας την σύζυγο «…για ακολασία και για την οικειοποίηση του κτήματός του…». Αργότερα μετά το θάνατο του Λάμπρου Κατσώνη η χήρα του υπέβαλε προς την Αυτού Εξοχότητα Αλέξανδρο Ι «Αίτηση για σύνταξη» στα 1806, γεγονός που ίσως παραπέμπει στο χρόνο (1806) θανάτου του Κατσώνη.

Διατρέχοντας τον Ατομικό Φάκελο του Λ. Κατσώνη, που περιλαμβάνει τη δράση του Κατσώνη για 35 χρόνια ως στελέχους του Τσαρικού στρατού, αλλά και λαμβάνοντας υπ’ όψη τα στοιχεία των πολεμικών του δραστηριοτήτων, όπως έχουν ιστοριογραφηθεί μέχρι σήμερα, αβίαστα μπορεί κανείς να φθάσει στο συμπέρασμα ότι ο Λάμπρος Κατσώνης είναι ο Εθνικός Ήρωας που έχει την μεγαλύτερη πολεμική δράση κατά την περίοδο των Εθνικών διεκδικήσεων, στις Ελληνικές θάλασσες αλλά και στον ευρύτερο θαλάσσιο χώρο, από κάθε άλλον άξιο Έλληνα θαλασσομάχο, πρίν και μετά το 1821! Είχε συνολικά 8,5 χρόνια πολεμική δράση.

Όπως είναι γνωστό, η Αικατερίνη η ΙΙ ακύρωσε τα πιστοποιητικά των προαγωγών του στους βαθμούς του Αντισυνταγματάρχη και Συνταγματάρχη, λόγω της «ανεξαρτητοποιήσεως» του Κατσώνη μετά την Συνθήκη του Ιασίου (1792). Η Αικατερίνη αποκατέστησε και δικαίωσε τον Κατσώνη, χωρίς όμως να του αποδώσει και πάλι τα σχετικά πιστοποιητικά- Διπλώματα. Ο Παύλος Α’, όχι μόνον εξέδωσε τα πιστοποιητικά, αλλά το 1797 προσέφερε στον Λάμπρο Κατσώνη ένα «βασιλικό» δαχτυλίδι ως ένδειξη εκτιμήσεως των υπηρεσιών του και παροχής της Τσαρικής του ευνοίας! Ο βαθμός του Λάμπρου Κατσώνη, στο τέλος της σταδιοδρομίας του, από Συνταγματάρχης μετατράπηκε αρχικά σε Συνταγματάρχη Ναυτικού Πυροβολικού και αργότερα σε Πλοίαρχο Α’ Τάξεως.

Ο Ατομικός του Φάκελος στα Ρωσικά Αρχεία τελειώνει ως εξής:
«…Έτ. 1796. Δεκέμβριος, μετονομασία του σε Πλοίαρχο Α’ Τάξεως με Αρχαιότητα από 29 Ιουλίου 1790 και τοποθετείται στον Κωπήλατο Στόλο της Μαύρης Θάλασσας υπό τη Διοίκηση του Υποναυάρχου Πουστόσκιν… Πέθανε στην αρχή της Αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου Α’…».

Όλα τα νεότερα ιστορικά στοιχεία ενίσχυσαν και τεκμηρίωσαν την ηγετική, στρατιωτική, πολιτική και διπλωματική φυσιογνωμία του Λάμπρου Κατσώνη, που μαζί με τον Ρήγα Φεραίο έβαλε τις βάσεις του γενικού ξεσηκωμού μερικά χρόνια αργότερα.

Αυτό βεβαιώνει και ο Ρώσος ιστορικός Γκριγκόρι Άρς, για το πόσο δηλαδή επηρέασε ο θρύλος του Λ. Κατσώνη τις εξελίξεις προς την Ανεξαρτησία. Γράφει ο Άρς ότι συνέβη κατά τη σύσταση της Φιλικής Εταιρείας «…Μετά τον Απρίλιο του 1814 ο Ξάνθος, ο Σκουφάς και ο Τσακάλωφ είχαν συχνές συναντήσεις και συζητούσαν για την κατάσταση της χώρας τους. Κατά την διάρκεια αυτών των συζητήσεων, όπως θυμόταν αργότερα ο Ξάνθος, γινόταν λόγος για το γενικευμένο μίσος των Ελλήνων προς την τουρκική τυραννία, για τα ανδραγαθήματα των αγωνιστών για την ελευθερία, του Λάμπρου Κατσώνη, του Ρήγα Βελενστινλή, των ανδρείων Σουλιωτών και των κλεφτών. Διαπίστωναν την πλήρη αδιαφορία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων για τις δυστυχίες και τις συμφορές της Ελλάδας…», επισημαίνοντας αυτά που αναφέρονται στα Απομνημονεύματα του ιδρυτικού μέλους της Φιλικής Εταιρίας Εμμανουήλ Ξάνθου.

Σύμφωνα με την πιο σύγχρονη ιστοριογραφία, που βασίζεται και στα Βενετικά, Γαλλικά, Αυστριακά, Ολλανδικά και Βρετανικά Αρχεία, ο Πλοίαρχος Α’ Τάξεως και Ιππότης Λάμπρος Κατσώνης, από τη Λιβαδειά της Βοιωτίας, με τον οργανωμένο και συστηματικό αγώνα του εναντίον των Τούρκων, τη μεγάλη χρονική διάρκεια του αγώνα του και τα επιτεύγματά του, μπορεί να θεωρηθεί ως ο θεμελιωτής του υβριδίου του υστερότερα Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας και ένας από τους πρόδρομους της Ελληνικής Απελευθερωτικής Επανάστασης του 1821.

Πηγές

Σύλλογος Λεβαδέων "Ο ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΑΤΣΩΝΗΣ"


ΠΗΓΗ

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...